شناسنامه کتابشناختی اثر
الاعتقادات
al-i‘tiqādāt
12
نسخه ثبتشده
از قرن 7 تا 11 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/6906
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #6906
پدیدآور / مؤلف:
محقق حلی، جعفر بن حسن
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 4، ص 405
تا 406
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
کلام و اعتقادات
عناوین دیگر و همتراز:
مختصر فی علم الکلام
(muxtaṣar fī ‘ilm-il-kalām)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
رسالهای مختصر و استدلالی در بیان اعتقادات امامیه که برای بیان معتقدات شیعه نگاشته شده و پس از بیان عقیده به تعلیل آن پرداخته است و در مجموع 23 عقیده را با ذکر دلیل دربردارد. مؤلف ظاهراً نام خاصی به آن نداده است لذا در فهارس و منابع نامهای پراکندهای به آن داده شده است. در ابتدای برخی نسخهها عبارت «اربعة فصول» دیده میشود ولی آنچه در رساله دیده میشود 3 «فصل» است با عناوین: 1. معرفة الله و ما يجوز ان يوصف و ما لايجوز؛ 2. فی انه حکیم لايفعل قبيحا و لايخل بواجب؛ 3. النبوة، که پس از بحث نبوت ضمن عنوان دو «فائده» به امامت نیز پرداخته است ولی فاقد بحث معاد میباشد. به جز عناوین فصل، شامل عناوین «فائدة» و «عقيدة» نیز میباشد. در الذریعه (186/2) از اصول الدین حلی یاد شده و گویا نسخه آن را ندیده است.
آغاز اثر
« الحمدلله رب العالمین ... يجب على كل عاقل نشاء بين العقلاء و سمع اختلافهم فی اثبات الصانع و نفیه و اثبات الثواب و العقاب ان يصرف فكرته الى معرفة ذلك بحيث يأمن زوال الضرر المجوز ... فهذه اربعة فصول: الفصل الاول فى معرفة الله و ما يجوز ام يوصف به و ما لايجوز، و الطريق الموصل الى ذلك »
انجام اثر
« فائدة: و قد ثبت عن الائمة عليهم السلام بالنقل انه يجب ان يعرفوا باجمعهم و ان من جحد أحدهم كمن جحد سائرهم فليعمل على ذلك انشاء الله تعالى. »
سوابق و چاپهای اثر
به کوشش محمد رضا انصاری قمی، در میراث اسلامی ایران، دفتر ششم، با عنوان «رسالة فی العقيدة»
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذريعة 88/11، 106/18 ش 899 با عنوان «رسالة فی الکلام»، 356/20 و 364، 91/22
ریحانة الأدب 327/3
معجم التراث الکلامی 231/5-232
کشف الحجب 521، الذریعه 21/21
معجم المؤلفين 137/3
اعیان الشيعة 92/4
دنا 14/2 (7 نسخه)
متن فنخا
● الاعتقادات = مختصر فی علم الکلام / کلام و اعتقادات / عربی
al-i‘tiqādāt = muxtaṣar fī ‘ilm-il-kalām
محقق حلی، جعفر بن حسن، 602-676 قمری
mohaqqeq-e hellī, ja‘far ebn-e hasan (1206-1278)
رسالهای مختصر و استدلالی در بیان اعتقادات امامیه که برای بیان معتقدات شیعه نگاشته شده و پس از بیان عقیده به تعلیل آن پرداخته است و در مجموع 23 عقیده را با ذکر دلیل دربردارد. مؤلف ظاهراً نام خاصی به آن نداده است لذا در فهارس و منابع نامهای پراکندهای به آن داده شده است. در ابتدای برخی نسخهها عبارت «اربعة فصول» دیده میشود ولی آنچه در رساله دیده میشود 3 «فصل» است با عناوین: 1. معرفة الله و ما يجوز ان يوصف و ما لايجوز؛ 2. فی انه حکیم لايفعل قبيحا و لايخل بواجب؛ 3. النبوة، که پس از بحث نبوت ضمن عنوان دو «فائده» به امامت نیز پرداخته است ولی فاقد بحث معاد میباشد. به جز عناوین فصل، شامل عناوین «فائدة» و «عقيدة» نیز میباشد. در الذریعه (186/2) از اصول الدین حلی یاد شده و گویا نسخه آن را ندیده است.
آغاز: الحمدلله رب العالمین ... يجب على كل عاقل نشاء بين العقلاء و سمع اختلافهم فی اثبات الصانع و نفیه و اثبات الثواب و العقاب ان يصرف فكرته الى معرفة ذلك بحيث يأمن زوال الضرر المجوز ... فهذه اربعة فصول: الفصل الاول فى معرفة الله و ما يجوز ام يوصف به و ما لايجوز، و الطريق الموصل الى ذلك
انجام: فائدة: و قد ثبت عن الائمة عليهم السلام بالنقل انه يجب ان يعرفوا باجمعهم و ان من جحد أحدهم كمن جحد سائرهم فليعمل على ذلك انشاء الله تعالى.
چاپ: به کوشش محمد رضا انصاری قمی، در میراث اسلامی ایران، دفتر ششم، با عنوان «رسالة فی العقيدة»
[الذريعة 88/11، 106/18 ش 899 با عنوان «رسالة فی الکلام»، 356/20 و 364، 91/22؛ ریحانة الأدب 327/3؛ معجم التراث الکلامی 231/5-232؛ کشف الحجب 521، الذریعه 21/21؛ معجم المؤلفين 137/3؛ اعیان الشيعة 92/4؛ دنا 14/2 (7 نسخه)]
نسخههای خطی این اثر
12 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مجلس
تهران
|
4013/7 | بیکاتب | 2 ربیع الاول 685ق | نستعلیق | 4 | شناسنامه ← |
| 2 |
ملک
تهران
|
1632/1 | علی بن محمد مهدی | 1 ربیع الاول 709ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 3 |
بیانی، مهدی (دکتر)
تهران
|
237/6 | بیکاتب | قرن 11 | - | - | شناسنامه ← |
| 4 |
بیانی، مهدی (دکتر)
تهران
|
237/6 | بیکاتب | قرن 11 | - | - | شناسنامه ← |
| 5 |
مرعشی
قم
|
255/26 | عبدالحمید بن محمد مقیم خطیب عبدالعظیمی | 17 ربیع الثانی 1056ق | نسخ | 7 | شناسنامه ← |
| 6 |
مرکز احیاء
قم
|
2611/3 | عزیز الله بن عبدالعلی فراهانی | با تاریخ 1074ق | نسخ | 12 | شناسنامه ← |
| 7 |
مجلس
تهران
|
15613/3 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 7 | شناسنامه ← |
| 8 |
مجلس
تهران
|
16913/15 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 3 | شناسنامه ← |
| 9 |
مجلس
تهران
|
14292/2 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 10 |
مجلس
تهران
|
4359/3 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 11 | شناسنامه ← |
| 11 |
ملک
تهران
|
5712/6 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق، نسخ | 9 | شناسنامه ← |
| 12 |
مجلس
تهران
|
8/30 خوئی | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 9 | شناسنامه ← |