نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

الاعتقادات

al-i‘tiqādāt
12 نسخه ثبت‌شده از قرن 7 تا 11 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/6906
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #6906
پدیدآور / مؤلف: محقق حلی، جعفر بن حسن
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 4، ص 405 تا 406
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: کلام و اعتقادات
عناوین دیگر و هم‌تراز:
مختصر فی علم الکلام (muxtaṣar fī ‘ilm-il-kalām)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

رساله‌ای مختصر و استدلالی در بیان اعتقادات امامیه که برای بیان معتقدات شیعه نگاشته شده و پس از بیان عقیده به تعلیل آن پرداخته است و در مجموع 23 عقیده را با ذکر دلیل دربردارد. مؤلف ظاهراً نام خاصی به آن نداده است لذا در فهارس و منابع نام‌های پراکنده‌ای به آن داده شده است. در ابتدای برخی نسخه‌ها عبارت «اربعة فصول» دیده می‌شود ولی آنچه در رساله دیده می‌شود 3 «فصل» است با عناوین: 1. معرفة الله و ما يجوز ان يوصف و ما لايجوز؛ 2. فی انه حکیم لايفعل قبيحا و لايخل بواجب؛ 3. النبوة، که پس از بحث نبوت ضمن عنوان دو «فائده» به امامت نیز پرداخته است ولی فاقد بحث معاد می‌باشد. به جز عناوین فصل، شامل عناوین «فائدة» و «عقيدة» نیز می‌باشد. در الذریعه (186/2) از اصول الدین حلی یاد شده و گویا نسخه آن را ندیده است.
آغاز اثر
« الحمدلله رب العالمین ... يجب على كل عاقل نشاء بين العقلاء و سمع اختلافهم فی اثبات الصانع و نفیه و اثبات الثواب و العقاب ان يصرف فكرته الى معرفة ذلك بحيث يأمن زوال الضرر المجوز ... فهذه اربعة فصول: الفصل الاول فى معرفة الله و ما يجوز ام يوصف به و ما لايجوز، و الطريق الموصل الى ذلك »
انجام اثر
« فائدة: و قد ثبت عن الائمة عليهم السلام بالنقل انه يجب ان يعرفوا باجمعهم و ان من جحد أحدهم كمن جحد سائرهم فليعمل على ذلك انشاء الله تعالى. »
سوابق و چاپ‌های اثر
به کوشش محمد رضا انصاری قمی، در میراث اسلامی ایران، دفتر ششم، با عنوان «رسالة فی العقيدة»
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 88/11، 106/18 ش 899 با عنوان «رسالة فی الکلام»، 356/20 و 364، 91/22 ریحانة الأدب 327/3 معجم التراث الکلامی 231/5-232 کشف الحجب 521، الذریعه 21/21 معجم المؤلفين 137/3 اعیان الشيعة 92/4 دنا 14/2 (7 نسخه)

متن فنخا

● الاعتقادات = مختصر فی علم الکلام / کلام و اعتقادات / عربی al-i‘tiqādāt = muxtaṣar fī ‘ilm-il-kalām محقق حلی، جعفر بن حسن، 602-676 قمری mohaqqeq-e hellī, ja‘far ebn-e hasan (1206-1278) رساله‌ای مختصر و استدلالی در بیان اعتقادات امامیه که برای بیان معتقدات شیعه نگاشته شده و پس از بیان عقیده به تعلیل آن پرداخته است و در مجموع 23 عقیده را با ذکر دلیل دربردارد. مؤلف ظاهراً نام خاصی به آن نداده است لذا در فهارس و منابع نام‌های پراکنده‌ای به آن داده شده است. در ابتدای برخی نسخه‌ها عبارت «اربعة فصول» دیده می‌شود ولی آنچه در رساله دیده می‌شود 3 «فصل» است با عناوین: 1. معرفة الله و ما يجوز ان يوصف و ما لايجوز؛ 2. فی انه حکیم لايفعل قبيحا و لايخل بواجب؛ 3. النبوة، که پس از بحث نبوت ضمن عنوان دو «فائده» به امامت نیز پرداخته است ولی فاقد بحث معاد می‌باشد. به جز عناوین فصل، شامل عناوین «فائدة» و «عقيدة» نیز می‌باشد. در الذریعه (186/2) از اصول الدین حلی یاد شده و گویا نسخه آن را ندیده است. آغاز: الحمدلله رب العالمین ... يجب على كل عاقل نشاء بين العقلاء و سمع اختلافهم فی اثبات الصانع و نفیه و اثبات الثواب و العقاب ان يصرف فكرته الى معرفة ذلك بحيث يأمن زوال الضرر المجوز ... فهذه اربعة فصول: الفصل الاول فى معرفة الله و ما يجوز ام يوصف به و ما لايجوز، و الطريق الموصل الى ذلك انجام: فائدة: و قد ثبت عن الائمة عليهم السلام بالنقل انه يجب ان يعرفوا باجمعهم و ان من جحد أحدهم كمن جحد سائرهم فليعمل على ذلك انشاء الله تعالى. چاپ: به کوشش محمد رضا انصاری قمی، در میراث اسلامی ایران، دفتر ششم، با عنوان «رسالة فی العقيدة» [الذريعة 88/11، 106/18 ش 899 با عنوان «رسالة فی الکلام»، 356/20 و 364، 91/22؛ ریحانة الأدب 327/3؛ معجم التراث الکلامی 231/5-232؛ کشف الحجب 521، الذریعه 21/21؛ معجم المؤلفين 137/3؛ اعیان الشيعة 92/4؛ دنا 14/2 (7 نسخه)]

نسخه‌های خطی این اثر

12 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مجلس
تهران
4013/7 بی‌کاتب 2 ربیع الاول 685ق نستعلیق 4 شناسنامه ←
2
ملک
تهران
1632/1 علی بن محمد مهدی 1 ربیع الاول 709ق نسخ - شناسنامه ←
3
بیانی، مهدی (دکتر)
تهران
237/6 بی‌کاتب قرن 11 - - شناسنامه ←
4
بیانی، مهدی (دکتر)
تهران
237/6 بی‌کاتب قرن 11 - - شناسنامه ←
5
مرعشی
قم
255/26 عبدالحمید بن محمد مقیم خطیب عبدالعظیمی 17 ربیع الثانی 1056ق نسخ 7 شناسنامه ←
6
مرکز احیاء
قم
2611/3 عزیز الله بن عبدالعلی فراهانی با تاریخ 1074ق نسخ 12 شناسنامه ←
7
مجلس
تهران
15613/3 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 7 شناسنامه ←
8
مجلس
تهران
16913/15 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 3 شناسنامه ←
9
مجلس
تهران
14292/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 6 شناسنامه ←
10
مجلس
تهران
4359/3 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 11 شناسنامه ←
11
ملک
تهران
5712/6 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق، نسخ 9 شناسنامه ←
12
مجلس
تهران
8/30 خوئی بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 9 شناسنامه ←