الاعتقادات

● الاعتقادات = اصول الدین / کلام و اعتقادات / عربی al-i‘tiqādāt = usūl-ud dīn شیخ طوسی، محمد بن حسن، 385-460 قمری šayx-e tūsī, mohammad ebn-e hasan (996-1069) متن مختصری است در اصول دین به صورت سؤال و جواب که به نام‌های «مقدمة الکلام» و «الاعتقادات» نیز شناخته می‌شود و جز رساله «ثلاثون مسئلة فی معرفة الله» است. در نسبت آن به شیخ طوسی تردید است و برخی آن را همان «مقدمة الکلام» دانسته‌اند که در برخی از منابع آمده است در صورتی که چنین نیست و آن رساله جز این است و آن رساله فقط به توضیح اصطلاحات کلامی پرداخته است. او در ابتدای این رساله به تعریف ایمان پرداخته و بعد از تعریف، آن را دارای پنج «رکن» می‌داند (توحید، عدل، نبوت، امامت و معاد) که تصدیق با دلیل ــ نه با تقلید ــ آن را شرط ایمان تلقی کرده و پس از تعریف این پنج رکن با عبارت «الدلیل علی...» آن را مستدل کرده است که بیشترین دلایل به بحث توحید اختصاص دارد. آغاز: بسمله حمدله و الصلاة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین اما بعد اذا سألک سائل و قال ما الایمان قل هو التصدیق بالله و بالرسول و بما جاء به النبی و الائمة علیهم السلام کل ذلک بالدلیل لا بالتقلید و هی مرکب و مرتب علی خمسة فصول من عرفها کان مؤمناً ... التوحید اثبات الصانع الواحد ... دلیل الوجود و الدلیل علی ان الله تعالی موجود انجام: و الدلیل علی ان الامامة الجمعة ... و یجب ان یعتقد ان الله تعالی یعید الاجسام علی ما كانت علیه لایصال کل حق الى مستحقه لما ثبت من عدله و حکمته فثبت اعادة الاجسام. تمت چاپ: با تحقیق استاد روضاتی، ضمن الرسائل العشر، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، 1403ق؛ به کوشش محمد رضا انصاری، میراث اسلامی ایران، دفتر هفتم، بر اساس نسخه شماره 514 مرعشی و بدون نام مؤلف، 1377ش [الذریعة 88/11 و 356/20 و 364/20، 106/18، ش 899 با عنوان «رسالة فی الکلام»، 91/22؛ ریحانة الأدب 327/3؛ دیباچه چهار فرهنگنامه کلامی در یادنامه هزار شیخ طوس ص 142؛ مقدمه تبیان طوسی ص اش43؛ معجم التراث الکلامی 231/5-232؛ کشف الحجب 521، معجم المؤلفین 137/3؛ اعیان الشیعة 92/4؛ دنا 11/2-12 (در آن جا نسخه‌های دو کتاب کلامی شیخ طوسی به هم آمیخته معرفی شده است)؛ گنجینه بهارستان 41/1-49؛ نشریه نسخه‌های خطی 845/11 (که نادرست از آن شیخ مفید دانسته شده است)؛ نسخه‌ای از این کتاب در ملی تهران 158/15-159 با نام کتاب الدلائل به نادرست از حسن بن محمدخوانساری نسبت داده شده است؛ مرعشی 119/2 که نسخه‌ای از این رساله را با عنوان «اصول دین» معرفی نموده ولی مؤلف را ذکر نکرده است؛ مرعشی 287/1، ش 25/26 با عنوان «اصول الدین»؛ شیخ محسن بن محمد رفیع رشتی اصفهانی (قرن 13هـ) با افزودن نام خود بر بالای یکی از نسخه‌های کتاب در مرعشی 375/8 آن را به نام غوث الانام از تألیفات خود معرفی کرده است] شرح و حواشی: 1- شرح اصول الدین؛ حسینی خلخالی، عزیزالله بن عنایت الله (- 10)