اظهار حكمة الله فی خلق الانسان

● اظهار حكمة الله فی خلق الانسان = خلق الانسان / کلام و اعتقادات / عربی iẓhār-u ḥikmat-il lāh fī xalq-il insān = xalq-ul insān ابوسهل جرجانی، عیسی بن یحیی، 361-401 قمری abū-sahl-e jorjānī, ‘īsā ebn-e yahyā (973-1011) مؤلف در دیباچه می‌گوید: «در اینجا ما میخواهیم حکمتی را که خدا در آفریدن مردمی به کار برده است آشکار سازیم و نکته‌هایی می‌آوریم که گذشتگان نگفته‌اند چه آنها به کوتاهی پرداخته و آنچه را توده مردم درمی‌یابند نوشتند و از هیچیک از سودهای نیروهای تن و کار و کردار آنها بدرستی آگاهی ندادند. این گفته ما را کسانی خواهند پذیرفت که سخنان ما را با نوشته‌های آنها بسنجند و انصاف دهند. ما آنچه را که پیشنیان آورده‌اند سر و سامانی داده‌ایم و آنچه که از این دانش نبود کاستیم و چیزهایی هم بر آن افزودیم. ما نمی‌خواهیم از آنان نکوهش کنیم چه آنها تا توانستند کوشیدند و پایه این دانش را نهادند مانا کار فرزانگان پیش از خود را استوار بداشتند. ما هم بر پایه کار آنها توانستیم کاری کنیم. اگر آنها نمی‌بودند ما چیزی در نمی‌یافتیم». مسیحی در چندین فصل سودها و کارهای هر عضو و اندامی را روی اصل غائیت گزارش داده بر خلاف دیگران چیزهای پیشین و مبادی و اسباب را نخستین بار گفته آن‌گاه معلول و نتیجه را می‌آورد. این نگارش او از بهترین کتاب‌ها است که درباره کالبدشناسی و وظایف و منافع اعضا نوشته‌اند و بسیار دقیق و شیوا است. (دانش پژوه) آغاز: بسمله. قال ابوسهل عیسی بن یحیی المسیحی: قصدنا فی هذا الکتاب، هو ان تظهر حکمة الله تعالی ذکره فی خلق الانسان و تنبه علی فوائد لطیفه شریفة، لم یسبقنا الی معرفتها احد ممن تقدمنا و ذلک ان کل من تکلم قبلنا فی هذا المعنی فکلامه یسیر و ضعیف بالقیاس الی ما اورناه. [دنا 148/1 (4 نسخه)؛ معجم المؤلفین 35/8]