النفس على سنة الاختصار

● النفس على سنة الاختصار = مبحث عن القوى النفسانية = الهدية / فلسفه / عربی an-nafs ‘alā sunna-til ixtiṣār = mabḥaṯ-un ‘an-il quwa-n nafsānīya = al-hadīya ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038) رساله‌ای است مختصر در ده «فصل»: 1. فی اثبات القوی النفسانیه؛ 2. فی تقسیم القوى النفسانیه؛ 3. فی انه ليس شی من القوى النفسانیه حادث عن العناصر؛ 4. فی تفصیل القول فی القوى النباتیه؛ 5. فی تفصیل القول فی القوى الحیوانیه؛ 6. فی تفصیل القول فی الحواس الظاهره؛ 7. فی تفصیل القول فی الحواس الباطنه؛ 8. فی ذکر النفس الانسانیه من مرتبة بدوها الى مرتبة كمالها؛ 9. فی ماهية البراهين الضروريه؛ 10. فی اقامة البراهين على وجوده جوهر عقلی. وی این رساله را برای امیری ــ احتمالاً نوح بن منصور سامانی (365-387ق) ــ به رشته تحریر درآورده است. این رساله از آنجا که بر ده فصل تقسیم شده به رساله «الفصول» و از آنجا که به امیر نوح بن منصور اهدا شده است به رساله «هدیه»، و چون شیخ درباره اختصار آن، در مقدمه رساله ذکر کرده که: «فرأیت ان اعمل للامير كتاباً فى النفس على سنة الاختصار ...»، به «النفس على سنة الاختصار» و بالاخره به اعتبار موضوع آن به «مبحث عن القوى النفسانیه» نامیده شده است. آغاز: خیر المبادی ما زین الحمد لواهب القوة على حمده ... فلو لا ان العادة سوغت للاصاغر الانبساط الى الاكابر ... و لما وجدت العادة قد نهجت هذه الجادة و شرعت هذه السنة ظفرت بقدر نفسی فى الانبساط الى الامير الاجل السيد اطال بقاه بهدية. انجام: و مهما امر الامير بافراد القول فی تلک المعانی ... و يرفع بمكانه مكان اهلها و يعزز عدد طالبی فضلها و الحمد لله و هو حسبی و نعم الوکیل و صلوته على رسله اجمعین. چاپ: در رسائل (قم، انتشارات بیدار: 1400ق)؛ به تصحیح احمد فؤاد الاهوائی، احوال النفس و ثلاث رسائل اخرى (قاهره: 1952م) [الذریعه 260/24؛ اعلام 1033/2؛ فهرست مصنفات 241-244؛ مهدوی، مصنفات ابن سینا 241]