شناسنامه کتابشناختی اثر
نصيحة الملوك
pand-nāme
25
نسخه ثبتشده
از قرن 8 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/68056
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #68056
پدیدآور / مؤلف:
ناشناخته
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 33، ص 475
تا 476
زبان و قالب:
فارسی
ردههای موضوعی:
اخلاق
عناوین دیگر و همتراز:
نصايح الملوک
(nasīhat-ol molūk)
نصیحت نامه
(nasāyeh-ol molūk)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
karīmā = nasīhat-nāme
سعدی، مصلح بن عبدالله، - 691 ؟ قمری
sa‘dī, mosleh ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 1293)
از رسالههای منثور آمیخته به نظم اوست که عنوانبندی خاصی ندارد و در آن به نصیحت و توصیه پادشاهان پرداخته است. جز پندنامه منظوم اوست که به کریما نیز خوانده شده و بعضاً هردو یکی پنداشته شده است. با سر بندهای «نصیحت»، «تربیت»، «پند»، «حکایت»، «فائده»، در پند و اندرز پادشاهان «پادشاهانی که مشفق درویشانند، نگهبان ملک و دولت خویشند ... دزدان دو گروهند».
آغاز اثر
« بسمله. الحمد لله الكافى حسب الخلايق وحده و الحمد لله على نعمه و استزيد من كرمه و اشهد ان لا اله الا هو الموصوف بقدمه و اشهد ان محمدا عبده و رسوله الطاوى السموات بقدمه و اشهد ان عليا وليه و وصى رسوله و حبيبه بعد از حمد و ثنای خداوند عالم و نعت بهترین فرزند آدم در نصیحت ارباب ملک و مملکت شروع کنیم بحکم آنکه یکی از دوستان عزیز جروی درین باب تمنا کرد بفهم نزدیک و از تکلف دور در جوابش نوشتم که شرایف ساعات فرزند عزیز ادام الله بقائه بوظایف طاعات خداوند جل شانه آراسته باد بعدها معلوم کند که ملک جهان را نصیحت رب العالمین پسندیده است ... پادشاهان که مشفق درویشند نگهبان دولت و ملک خویشند بحکم آنکه عدل و رافت خداوند مملکت موجب امن و استقامت رعیت است ... »
انجام اثر
« نصیحت سعدی بگوش دل بشنود و بصدق کار بند که بتوفیق خدای تعالی موجب سلامت باشد و دنیا و آخرت بمراد و الله رووف بالعباد »
سوابق و چاپهای اثر
بارها به چاپ سنگی رسیده؛ مشار فارسی، ج4، صص 4062-4063؛ هند، سنگی، بدون تاریخ، وزیری، 12ص؛ تهران، سنگی، 1322ق، رحلی، 6ص (کلیات سعدی: صص 17-22)؛ ایران، 1856 میلادی؛ اتریش، وین، 1856 میلادی.
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
مشترک پاکستان 296/7
نسخههای منزوی 3275/4
الذريعة 183/24
فهرستواره منزوی 352/6 با عنوان «پندنامه» و ناشناس ولی به همین سرآغاز و 666/6 با عنوان «نصیحت الملوک» از سعدی
دنا ج 2، ص643
متن فنخا
● نصيحة الملوك = نصايح الملوک = نصیحت نامه / اخلاق / فارسی
pand-nāme = nasīhat-ol molūk = nasāyeh-ol molūk =
karīmā = nasīhat-nāme
سعدی، مصلح بن عبدالله، - 691 ؟ قمری
sa‘dī, mosleh ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 1293)
از رسالههای منثور آمیخته به نظم اوست که عنوانبندی خاصی ندارد و در آن به نصیحت و توصیه پادشاهان پرداخته است. جز پندنامه منظوم اوست که به کریما نیز خوانده شده و بعضاً هردو یکی پنداشته شده است. با سر بندهای «نصیحت»، «تربیت»، «پند»، «حکایت»، «فائده»، در پند و اندرز پادشاهان «پادشاهانی که مشفق درویشانند، نگهبان ملک و دولت خویشند ... دزدان دو گروهند».
آغاز: بسمله. الحمد لله الكافى حسب الخلايق وحده و الحمد لله على نعمه و استزيد من كرمه و اشهد ان لا اله الا هو الموصوف بقدمه و اشهد ان محمدا عبده و رسوله الطاوى السموات بقدمه و اشهد ان عليا وليه و وصى رسوله و حبيبه بعد از حمد و ثنای خداوند عالم و نعت بهترین فرزند آدم در نصیحت ارباب ملک و مملکت شروع کنیم بحکم آنکه یکی از دوستان عزیز جروی درین باب تمنا کرد بفهم نزدیک و از تکلف دور در جوابش نوشتم که شرایف ساعات فرزند عزیز ادام الله بقائه بوظایف طاعات خداوند جل شانه آراسته باد بعدها معلوم کند که ملک جهان را نصیحت رب العالمین پسندیده است ... پادشاهان که مشفق درویشند نگهبان دولت و ملک خویشند بحکم آنکه عدل و رافت خداوند مملکت موجب امن و استقامت رعیت است ...
انجام: نصیحت سعدی بگوش دل بشنود و بصدق کار بند که بتوفیق خدای تعالی موجب سلامت باشد و دنیا و آخرت بمراد و الله رووف بالعباد
چاپ: بارها به چاپ سنگی رسیده؛ مشار فارسی، ج4، صص 4062-4063؛ هند، سنگی، بدون تاریخ، وزیری، 12ص؛ تهران، سنگی، 1322ق، رحلی، 6ص (کلیات سعدی: صص 17-22)؛ ایران، 1856 میلادی؛ اتریش، وین، 1856 میلادی.
[مشترک پاکستان 296/7؛ نسخههای منزوی 3275/4؛ الذريعة 183/24؛ فهرستواره منزوی 352/6 با عنوان «پندنامه» و ناشناس ولی به همین سرآغاز و 666/6 با عنوان «نصیحت الملوک» از سعدی؛ دنا ج 2، ص643]
نسخههای خطی این اثر
25 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مجلس
تهران
|
2569/6 | عبدالصمد بن محمد بن محمود | 721ق | تعلیق، نسخ | 14 | شناسنامه ← |
| 2 |
سلطنتی
تهران
|
2174/5 | عبدالله بن شیخ مرشد کاتب شیرازی | قرن 10 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 3 |
سلطنتی
تهران
|
2561/5 | ابی تراب منعم الدین الاوحدی | 917ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 4 |
مجلس
تهران
|
2574/5 | بیکاتب | 928ق | نستعلیق | 19 | شناسنامه ← |
| 5 |
سلطنتی
تهران
|
2227 | اصفهانی، بابا شاه | 980ق | نستعلیق | 46 | شناسنامه ← |
| 6 |
سلطنتی
تهران
|
235/5 | مقصود علی شیرازی | 1070ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 7 |
مجلس
تهران
|
8971/37 | بیکاتب | قرن 12 | - | 6 | شناسنامه ← |
| 8 |
رضوی
مشهد
|
21870 | ابواسحاق محمد عتیق الله | شعبان 1145ق | نستعلیق، شکسته | 7 | شناسنامه ← |
| 9 |
دانشگاه
تهران
|
10896/5 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 5 | شناسنامه ← |
| 10 |
سلطنتی
تهران
|
384/5 | میرمحمد محسن بن محمد محسن اصفهانی حسنی | قرن 13 | شکسته نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 11 |
مجلس
تهران
|
9425/24 | محمد جعفر بن محمد علی خواجوئی | 1216ق | نستعلیق | 7 | شناسنامه ← |
| 12 |
سلطنتی
تهران
|
1725/5 | اسمعیل | 1235ق | - | - | شناسنامه ← |
| 13 |
دانشگاه
تهران
|
2523/6 | مذنب | 1249ق | نسخ | 3 | شناسنامه ← |
| 14 |
سلطنتی
تهران
|
383/5 | سید علی شیرازی | 1261ق | شکسته نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 15 |
سلطنتی
تهران
|
200 | علی محمد لواسانی | شعبان 1276ق | نستعلیق | 46 | شناسنامه ← |
| 16 |
سلطنتی
تهران
|
2007 | میرزا آقا شیرازی | 1278ق | نستعلیق | 32 | شناسنامه ← |
| 17 |
مفتاح
تهران
|
1089 | محمود | 1282ق | نستعلیق | 48 | شناسنامه ← |
| 18 |
دانشگاه
تهران
|
192 | بیکاتب | 18 شعبان1284ق | تعلیق | 20 | شناسنامه ← |
| 19 |
ادبیات
مشهد
|
191/2 فرخ | ثریا ازجواری زینب خانم افندی | اواسط جمادی الاول1287ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 20 |
مجلس
تهران
|
7960/6 | اشراقی، وحید | قرن 14 | تحریری | 16 | شناسنامه ← |
| 21 |
دانشگاه
تهران
|
10246/2 | بیکاتب | 1311ق | شکسته نستعلیق | 9 | شناسنامه ← |
| 22 |
دانشگاه
تهران
|
3340/3 | محمد تقی بن میرزا رضا قلی آشتیانی | بیتاریخ | نستعلیق | 20 | شناسنامه ← |
| 23 |
سلطنتی
تهران
|
2172/5 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 24 |
مجلس
تهران
|
3099/1 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 1 | شناسنامه ← |
| 25 |
مجلس
تهران
|
1138/5 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 7 | شناسنامه ← |