نص النصوص فی شرح الفصوص

● نص النصوص فی شرح الفصوص / عرفان و تصوف / عربی naṣṣ-un nuṣūṣ fī š.-il fuṣūṣ آملی، حیدر بن علی، 720 - 782 ؟ قمری āmolī, heydar ebn-e ‘alī (1321 - 1381) وابسته به: فصوص الحکم = الفصوص؛ ابن عربی، محمد بن علی (560-638ق) شرحی است بر فصوص الحکم که در یک «وصیت» و سه «رکن» و یک «خاتمه» و بیست و هفت«دایره» ترتیب یافته است.این شرح با شیوه شروح متداول کتاب‌ها نیست و شارح به جز در دو یا سه مورد عبارتی از فصوص نمی‌آورد و به همین اندازه و یا بیشتر از دیگر مؤلفات محیی الدین خاصه از فتوحات می‌آورد و ظاهراً مقدمه‌ای است برای شرح فصوص. مقصود اصلی مؤلف نص النصوص (چنان‌که از ملاحظه فهرست مندرجات آن برمی‌آمد) توضیح پاره‌ای از اصول تصوف که در فصوص یا دیگر کتاب‌های محیی الدین آمده و دفاع از آنها و از حقیقت شخص ابن العربی است. اینک فهرست مندرجات این کتاب: اما الوصیه (که به منزلت مقدمه است) ففی کتمان العلوم الالهیه و الاسرار الربانیه؛ تمهید 1. فی فضیلة نبینا و تفضیله علی سایر الانبیاء، ثم فضیلة الکتاب النازل علیه و هو القرآن و الکتاب الصادر منه الذی هو الفصوص و ما یتعلق بذلک من الابحاث، در این تمهید یک مقدمه و دو بحث است: بحث 1) فی تحقیق المعلومات المعقولة الکلیه ... المشتمل علی فضائل نبینا، بحث 2) فی تحقیق الموجودات الثلاثه، بحث 3) فی فضیلة الکتابین النازل علیه الذی هو القرآن و الصادر عنه الذی هو الفصوص(در این تمهید و خاصه در این مبحث اخیر درباره فصوص و اهمیت آن به تفصیل سخن می‌گوید)؛ تمهید 2. فی فضیلة الشیخ الاعظم. در این تمهید می گوید صاحب فصوص نزدیک به یک هزار مجلد تألیف دارد و از آن جمله یکی فتوحات است که درنسخه اصل به خط شیخ در 32 مجلد و 560 باب است و این کتاب بی‌سابقه در یک شب در مکه به او الهام گردید و دیگر کتاب کتاب انشاء الدوائر است.وی از این دو کتاب سطوری چند نقل و تفسیر می کند. در این تمهید درباره اسماء الله، توحید، قاعده الواحد لايصدر عنه الا الواحد و «اثبات ولایت شیخ محیی الدین به سه وجه» سخن می گوید؛ تمهید 3. فی بحث الانبياء و الرسل الاولياء و الائمه و تحقيق النبوه و الرساله و معنی خاتم الانبياء ... ثم الاقطاب و الاوتاد و الابدال و الغوث و رجال الغيث و تحقيق اعدادهم وحصرهم ... و تعيين القطب فی کل زمان (این ابحاث در ضمن 6 قاعده است). و اما ارکان: 1) فی تحقيق التوحيد و تعيينه و تفسیره و تعريفه بطريق اهل الله خاصه (دارای چند بحث است و در آن از فرق و آراء مذاهب و متکلمان و حکماء یاد شده)؛ 2) فی بيان الوجود المطلق (در این رکن از امام فخر رازی، خواجه نصیر طوسی و صدر الدین قونوی و آراء ایشان یاد می کند)؛ 3) فی بيان العلوم الالهيه المنسوب الياهل الله خاصه (مشتمل بر سه قسم و هر قسم چند فصل).(عبدالحسین حائری) آغاز: الحمدلله الذی زین خاتم الوجود بفص حکمته ... اما بعد فهذا کتاب موسوم بنص النصوص فی شرح الفصوص مخصوص بمن یکون لخاتم الوجود اعظم الفصوص ... مشتمله علی ثلاثة تمهیدات [الذریعه 173/24؛ ایضاح المکنون 192/2؛ الاعلام 290/2]