نسخ جهان آرا

● نسخ جهان آرا = جهان آرا / تاریخ جهان / فارسی nosax-e jahān ārā = jahān ārā غفاری قزوینی، احمد بن محمد، 900؟ - 975 قمری qaffārī qazvīnī, ahmad ebn-e mohammad (1495 - 1568) اهدا به: شاه تهماسب (930-984ق) تاریخ تألیف: 972ق تاریخ عمومی جهان است از آغاز تا 972ق؛ در یک «عنوان» و دو «حرف» و سه «نسخه»: نسخه 1. پیامبران، در دو «آیت»؛ 2. پادشاهان از کیومرث تا آغاز صفویان، در دو «صحیفه»، 3. صفویان.فهرست جهان آرا از روی یادداشت اقبال و دیباچه نسخه بایزید ولی الدین ش 2497: عنوان مذکور در دو «حرف»: حرف اول در کمیت زمان، حرف دوم در تحقیق معنی پیغمبری؛ نسخه 1. در ذکر انبیا، و اوصیاء مشتمل بر دو «آیت»: آیت 1) در ذکر انبیا، آیت 2) در خلاصه احوال حضرت خاتم انبیا در دو «نص»: نص اول در احوال پیغمبر اکرم، نص دوم در حال ائمه اثنی عشر؛ نسخه 2. در احوال سلاطین مشتمل بر دو «صحیفه»: صحیفه 1) در فرقه قبل از اسلام مرتب در دو «صفحه»: صفحه 1- در ملوک عجم مشتمل بر چهار «سطر»: اول در پیشدادان، سطر دوم در کیانیان، سطر سوم ملوک، الطوایف سطر چهارم ساسانیان، صفحه 2- در سلاطین غیر عجم مبنی بر شش «سطر»: سطر اول ملوک بابل، سطر دوم سریانیین، سطر سوم ملوک یونان، سطر چهارم ملوک یمن، سطر پنجم بنی غسان، سطر ششم خواقین ترک، صحیفه 2) در ملوک بعد از اسلام مشتمل بر بیست «صفحه»: صفحه 1- بنی امیه در دو حرف: حرف اول در بنی امیه بنی عبدالشمس، حرف دوم در بنی امیه که در اندلس حکومت کرده‌اند، صفحه 2- بنی عباس در بغداد و مصر، فروع عباسیه در پنج حرف: طاهریه، بنی اغلب در افریقا، بنی طولون در مصر، حرف چهارم اخشیدیه مصر، حرف پنجم آل حمدان، حکام ربیعه و مصر، فرع آل حمدان، صفحه 3- در حضرات سادات که ولات ولایات گشته‌اند، سطر اول سلاطین اندلس، سطر دوم سلاطین یمن، سطر سوم شرفاء و حکام مکه، سطر رابع اسمعیلیه مصر، سطر خامس سلاطین گیلان و مازندران، سطر سادس در سادات مشعشع خوزستان، صفحه 4- در بنی لیث که ایشانرا صفاریه خوانند، صفحه 5- در میان آل سامان، صفحه 6- آل سلجوق و آن مشتمل بر چهار سطر، سطر اول فرقه اول که بر تمام ایران استیلا داشته اند ملکشان از رمضان سنه 428 تا روز شنبه آخر ربیع الاول سنه، سطر ثانی در سلاجقه روم، سطر ثالث در سلاجقه شام، سطر رابع در سلاجقه کرمان، ذیل در حکام متفرقه کرمان، صفحه 7- در آل ایوب محتوی دو سطر: سطر اول درملوک مصر و شام، سطر ثانی در سلاطین یمن، صفحه 8- درملوک غوریه، صفحه 9- در سلاطین مغرب محتوی بر چهار «سطر»: سطر اول در بنی نجم، سطر دوم در طبقه ملثمین، سطر ثالث در موحدین، سطر رابع در بنی مرین، صفحه 10- در امرای عرب که به پایه سلطنت رسیده‌اند منطوی در چهار «سطر»: سطر اول بنی کلاب که ایشانرا آل مرداس نیز گویند، سطر ثانی بنی عقیل، سطر ثالث بنی اسد که ایشانرا مزیدی نیز خوانند، سطر رابع بنی طی که معروفند به آل فضل، صفحه 11- در قیاصره روم، صفحه 12- در حکام ترکستان که ایشانرا ایلک خانیه گویند، صفحه 13- در حکام اکراد و الوار: حرف اول در لر بزرگ، حرف دوم در لر کوچک، صفحه 14- در ملوک طبرستان و گیلان: سطر اول ملوک مازندران، سطر دوم در ملوک رستمدار، صفحه 15- در سلاطین اطراف مشتمل بر شش «سطر»: سطر اول در حکام گجرات، سطر ثانی سلاطین عالی تبار لار، سطر ثالث سلاطین هرموز، سطر رابع شروان، سطر خامس حکام قرامان (کریمه)، سطر سادس امرای ذوالقدر مرعش و ملاطیه، صفحه 16- سلاطین مغول، اصل چنگیز خان: سطر اول اولاد اوکتای، سطر ثانی دوحه جغتای، سطر سوم ذریه چوچی، صفحه 17- در سلاطین گورکانیه مبسوط در مقدمه و اصلی در چهار «سطر»: مقدمه، اصل در خلاص امیر تیمور، سطر اول در اولاد میرزا جهانگیر، سطر ثانی در میرزا شاهرخ و اولاد، سطر سوم اولاد عمر شیخ، سطر چهارم در میرانشاه و اولا، صفحه 18- در سلاطین آل عثمان، صفحه 19- در قراقوئینلو؛ نسخه 3. در احوال قدس مآل سلاطین صفویه. (دانش پژوه) آغاز: شده نامور ز نامت جهان آرا ×× به جلال خویش یا رب تو جمال آن بیارا / آرایش دیباچه نسخ جهان آرای دین و دنیا ... چاپ: تهران، سربی، 1343ش، 392ص؛ لندن، 1799م، رقعی، 92ص [نسخه‌های منزوی 3136؛ یادداشت‌های قزوینی 14/2و194؛ چلبی 414/1؛ استواری 114/1و1240؛ ریو 111/1؛ فهرستواره منزوی 664/1]