نسخة البتانی

● نسخة البتانی / هیئت / عربی nusxat-ul battānī جابر بن سنان jāber ebn-e sanān باب 57 زیج بتانی است (مطابق با ص: زیج البتانی چاپ با ترجمه به لاتین و تصحیح و مقدمه از نالینو). موضوع این باب(همانند رساله ابن هیثم) دستور عمل ساعات زمانی (بار خامه)است با این تفاوت که بتانی طریق به دست آوردن سمت قبله و محاذات سمت بلاد با مکه نیز از رجامه را نیز بیان داشته و جدولی نشان‌دهنده ساعات و قبله رسم کرده است بتانی رخامه (ساعت)را چنین توصیف می‌کند: «الباب السابع والخمسون فی عمل آلة بسيطه و قائمة یعرف بكل واحدة منهما ما مضى من النهار من ساعه من الساعات الزمانیه فی كل بلد و يسمى الرخامه از اذاردت ان تعلم ما مضى من النهار ... فاتخذ رخامه او صفيحة نحاس مستویه السطح سليسة الوجه بای قدر شئت و احسن ما يتخذان يكون العرض مثل ثلثى الطول فيعلم على مقدار ثلثی العرض فی نصف الطول نقطه و تتخذها مركزا تدير عليه دائره بای قدر شئت».