نسبة الجمع

● نسبة الجمع = قاعده منسوب نمودن جمع / صرف / عربی nisbat-ul jam‘ = qā‘ede-ye mansūb nemūdan-e jam‘ ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان، - 940 قمری ebn-e kamāl pāšā,ahmad ebn-e soleymān(- 1534) رساله مختصری است در نسبت جمع و می‌گوید: کلمه جمع وقتی منسوب می‌شود که دارای واحد نباشد؛ یعنی اگر دارای باشد به آن واحد منسوب می‌شود. این رساله در بسیاری از نسخه‌ها و فهارس از ابن کمال پاشا دانسته شده است. آغاز: الحمد لوليه و الصلاة على نبيه، و فهذه رسالة معمولة فى نسبة الجمع، اعلم ان الجمع لا ينسب اليه الا اذا لم يكن له واحد اصلا كالاعرابی ... قال الجوهري في الصحاح: العرب الخيل من الناس و النسبة اليهم عربی و هم اهل الامصار و الاعراب منهم سكان البادية خاصة و النسبة الى الاعراب اعرابی لانه لا واحد له و ليس الاعراب جمعا لعرب، انتهى كلامه انجام: فلا وجه لتخصيص الوزن المذكور له فان الحكم في وزن الانصار كذلك. تمت الرسالة الشريفة [کوپریلی، ج1، ص515 و ج2، ص218؛ سلیمانیه، ج3، ص341؛ توپقا سرای، ج4، ص540؛ بروکلمان، ج14-13، ص 440]