نزهة العاشقین

● نزهة العاشقین = زینة العاشقین / عرفان و تصوف / فارسی nozhat-ol ‘āšeqīn = zīnat-ol ‘āšeqīn علی بن محمود الحاج، ق 10قمری ‘alī ebn-e mahmūd-al-hāj(- 16c) تاریخ تألیف: 970ق شامل روایات و حکایات مختلفی در بیان عشق و محبت و نیاز عاشق و ناز معشوق است در یک «مقدمه» توحیدی و پنج «قاعده» در شرح مقام و رتبت عشق مجازی و عشق حقیقی که با ابیاتی مناسب حال مرقوم رفته و موسوم به «نزهة العاشقین» می‌باشد.لازم به ذکر است که آقای منزوی در جلد 8 فهرستواره ذیل نام «نزهة العاشقین» این رساله را با رساله دیگر از حاج بله تبریزی، عثمان بن امین الدین، یکی دانسته و معتقد است که نسخه‌ها متفاوت است، حال آنکه با توجه به تفاوت آغاز نسخه‌ها، حجم رساله‌ها و تفاوت نام نگارنده‌ها که یکی متوفی قرن 8 و دیگری متوفی قرن 10 می‌باشد، دو تا بودن رساله محرز می‌شود. آغاز: بسمله.حمد و سپاس آفریدگاریرا که سینه بی دلان مستمند را محل اسرار عشق ساخت و ستایش بی حد پروردگاری را که از دل عاشقان نیازمند آئینه انوار محبت پرداخت ... اما جنین گوید فقیر بی بضاعت محتاج علی بن محمود الحاج کلمه چند شکسته بسته چون مرقع درویشان در هم پیوسته از اشعار مترفقه و از حکایات مشتمل بر بیان محبت و نیاز عاشق و ناز معشوق از خاطر پریشان بعبارت بی تکلف درویشان بزبان حال بهر دفع ملال املا کرد تا از مطالعه آن دفاع را تقویتی و دل را تربیتی حاصل شود و این رساله مشتمل است بر پنج قاعده و خاتمه و موسومست به نزهة العاشقین.بدانکه هر جزوی از اجزاء آدمی بهر کاریست تا آن نبود بیکار بود و بمحنت دنیا گرفتار چشم را کار دیدنست و گوش را کار شنیدن و دل را کار عاشقیست تا عشق نبود دل بی کار بود باید که دل بسودای عشق نگاری گرفتار باشد و از هر چیز غیر اوست بپردازد.هر دل که درو مهر نگاری نبود×× مرده شمرش که زنده باری نبود / آن دل که درو نباشد از عشق اثر ×× در هیچ حسابی و شماری نبود انجام: دیگر از علامات عشق آنست که چون مرد ببلای او در ماند پند ناصحان و نیک خواهان نشنود. توقع از ارباب خرد آنکه این رساله را بنظر لطف مطالعه فرمایند و اگر قصوری بینند اصلاح نمایند کلام العشاق لطوی و لایروی. [فهرستواره 466/7 با نام زینة العاشقین]