نخبة العقول فی علم الاصول

● نخبة العقول فی علم الاصول = سبع المثانی / اصول فقه / عربی nuxbat-ul ‘uqūl fī ‘ilm-il uṣūl = sab‘-ul maṯānī کشفی، جعفر بن ابی اسحاق، 1189 - 1267 قمری kašfī, ja‘far ebn-e abī-eshāq (1775 - 1851) تاریخ تألیف: 1212ق؛ محل تألیف: نجف اشرف مؤلف در این اثر که آن را «سبع المثانی» لقب داده، قواعد اصول فقه را به طور بسیار مختصر در یک «مقدمه»، پنج «باب» و یک «خاتمه» ساخته است: مقدمه شامل چهار «لطیفه» ... عنوان‌های کتاب: باب، نخبه، محاکمه، شجرة علیها ثمره، قطع ثمرة من شجره، دهلیز فیه تمیز، منار، لطیفه اولی تا لطیفه ثالثه در ابطال و اثبات ناچیز بودن کشاکش‌ها و جدال‌ها و خلاف‌های علماء است در علم اصول، لطیفه چهارم نصائح ارزنده با طالبان علم و توصیه آنان است به اقامه مرتب نماز و قیام پس از نیمه شب. کشفی در این لطیفه چهار نکته‌های ارزنده‌ای را نیز یادآوری می‌کند و در جایی از این لطیفه می‌گوید: «اعلم ان عمرک عبارة عن سنين ... و هى عباره عن الشهور و الشهور عبارة عن الاسبوع و الاسبوع عبارة عن الساعات ... و الدقائق عباره عن انفاس لک معدوده و هی ثلاثه النفس الذى مضى و لست تدرکه و الذى بعدک و لا تدرى ... ففى الحقیقه ليس عمرک الا النفس الذى انت فیه». در پایان مقدمه می‌گوید: مطالب این علم سه دسته است: اصول، فضول و لامعقول. فهرست ابواب: 1. الاوامر و النواهی؛ 2. العام و الخاص مطلق و مقید مجمل و مبین متشابه و ناسخ و منسوخ؛ 3. اخبار (بیشتر مباحث درایه است)؛ 4. اجماع؛ 5. دلیل العقل و هو الاستصحاب و التمثيل. آغاز: بسمله الحمد لله الاول فلم يقاربه البداية و الاخر فلا يناسبه النهاية ... و بعد فاني قد رتبت هذا الكتاب المسمى بنخبة العقول في علم الاصول الملقب بالسبع المثانی انجام: ان هؤلاء يحبون العاجله و يذرون ورائهم يوما ثقيلا. و الحمد لله كما هو اهله. حررتها فی غریب السنه و غريب السن فان عثرتم خللاً او زللا فاعتذرونی فهو خير عملا [الذریعه 97: 24؛ ریحانة الادب 60/5]