اصول الموالید

● اصول الموالید = کتاب دوروثیوس / هیئت / عربی usūl-ul mawālīd = k.-u durut̤īyūs دوروثیوس یونانی dorosīyūs yūnānī از دوروثیوس یونانی که ابن‌ندیم از وی به صورت «ذوروثیوس» نام برده است و می‌گوید که عمر بن فرخان طبری کار او را تفسیر (تحریر) کرده است (ص 328). ترجمه یا تحریر از ناشناس. کار دوروثیوس چندین کتاب است. نسخه در دست کتاب‌های 1، 2، 3 و 5 را دارد، با این اوصاف: کتاب 1. اصول موالید و مجاری اعمال، با این سربندها: فی حسن الصورة و التربیة، القول علی الاب، النظر فی امر الام، فی الابوین و ما یکون منهما، فی التذکیر و التأنیث، باب الاخوة، باب السعادة، فی الفقراء، فی شرفه و شرف ابویه، فی التربیة و السعادة. آغاز: «بسمله. ابتداء کتاب دوروثیوس الیونانی التی وضعها علی اصول الموالید و مجاری الاعمال. و هی خمسة کتب منها اربعة علی الموالید و واحد فی ابتداء الاعمال. قال دوروثیوس ان اول ما ینبغی ان تطلب معرفته فی امر الموالید علم درجات الاربعة الاوتاد»؛ انجام: «و ما مقداره ان شاء الله تعالی. کمل کتاب دوروثیوس الاول و الحمدلله کثیراً و صلی الله علی خیر خلقه» کتاب 2. تزویج و فرزندان و مواضع کواکب دوازده‌گانه، با این سربندها: علی التزویج و الاولاد، اللوطین، الحکم علی امر الاولاد و القضاء فی ذلک، قرعة الاولاد، فی نظر الکواکب بعضها الی بعض من المثلثة، من التربيع، من المقابلة، فی مجامعة الکواکب، کینونة الکواکب، فی امر الزمان و المرض، فی الموت و سببه. آغاز: «بسمله. هذا کتاب دوروثیوس الثانی الذی وضعه فی القضاء لمواضع الکواکب من البروج الاثنی عشر علی التزویج و الاولاد. کان اول ما ابتدا به فی امر التزویج ان قال انظر الزهرة این هی من اصحاب مثلثاتها. الاول و الثانی و الثالث»؛ انجام: «او من غضب الملوک و لذلک القمر فی امرائه باذن الله تعالی، تم الکتاب الثانی بعون الله و حسن توفیقه.» کتاب 3. هیلاج و کدخدا، دو سربند نانویس دارد، سپس «تم الکتاب الثالث و وجدنا فی نسخة هذه الزيادة». آغاز: «بسمله. هذا کتاب دوروثیوس الثالث، الذی وضعه علی الهیلاج و الکدخدا. و هو الوالی و الدلیل علی وقت ... اول ذلک ان قال انظر زحل و المشتری و المریخ اذا وجدتهما شرقية او ...»؛ انجام: «کان له حظ فی الطالع و ان شاء الله تعالی. کمل کتاب دوروثیوس الثالث. و الحمدلله ... فی شهر رجب سنة ستین و سبعمائة» کتاب 5. در آغاز کردن به کارها، با این سربندها: الباب الذی ذکرت فوقاً و انا کاتبه هاهنا، للشری و البیع، اذا اردت ان تنظر فی امر التزویج، فی السفر، اذا اردت تشتری سفینة، اذا اردت سفر البر، و ان وجدت قرعة السعادة، و اذا اردت ان تنظر فی امر، حول السارق، المریض. آغاز: «بسمله. کتاب دوروثیوس الخامس. یقول ان المراد ما یدل علیه النجوم للناس من اول مولدهم الی آخر امرهم الا و قد وضعته و وصفته فی اربع کتب و اجملت ذلک جملة و قصدت الی ما کان وضع علم اهل مصر و بابل لانهم اول من فتش و نظر فی النجوم»؛ انجام: «موافقة. فاعلم ذلک ان شاء الله. تم کتاب دوروثیوس الیونانی بأسره. و الحمدلله لواهب العقل و مبدع الکل»