نجاة الامرا

● نجاة الامرا / اخلاق / فارسی nejāt-ol omarā حاتمی، میر شاهی بن محمد، ق 10 قمری hātamī,mīr šāhī ebn-e mohammad(- 16c) اهدا به: امیر الامرا نظر محمد بن امیر بن باقی سبک نگارش آن همچون «نصیحة الملوک» غزالی و «فرائد السلوک فی فضائل الملوک» سجاسی است و آمیزه‌ای از بیان فضائل اخلاقی و مباحث سیاسی با استفاده از آیات و روایات و حکایات و اشعار با بیانی شیوا و ادبی نگاشته است. حاتمی این رساله به عنوان نصیحت‌نامه‌ای برای پادشاهی که دوستش داشته نگاشته: «تا به سبب استماع این نسخه حضرت ملک ... امیر جلیل القدر رفیع الشأن بع به شرف دوام و ثبات عدل و انصاف و رعیت پروری مشرف گرداند» و «به جهت تنبیه ظالمان فاجر و فاسقان جائر که سلطنت و حکومت اهل اسلام را سرمایه تجبر و تکبر ساخته اند و اشارت ولایت را دام شهوت و نفس و هوا گردانیده و ظلم شرور را آیین سلطنت پنداشته و فسق و فجور را رسم بزرگی دانسته، حکایتی چند از احوال سلطنت و ولایت انبیاء و آثار حکومت اتقیاء خلفاء دین در این باب ایراد گردید تا تذکره‌ای بود طالبان سعادت آن جهانی را و حجت گردد بر تابعان وساوس شیطانی و عاکفان مهاد نفسانی».رساله در سه «باب» سامان یافته: باب 1. در احکام ولایت و سلطنت و امارت و خطر عهده آن و وجوب عدل و احسان؛ باب 2. در شرایط سلطنت و پادشاهی که در آن ده شرط ذکر نموده و مراعات آن را برای حاکم لازم دانسته است؛ باب 3. در حقوق رعایا که رعیت را به دو قسم مؤمن و کافر تقسیم کرده و بیست حق از حقوق رعیت مسلمان را ذکر کرده و در مورد رعیت کفار و شرایط اهل ذمه نیز شرایط بیست‌گانه‌ای که عمر در عهدنامه خود با اهل کتاب و مجوس آورده را ذکر کرده است. این کتاب مشحون از روایات و آیات و حکایات انبیاء و سلاطین و برجستگانی همچون حاتم و ... است. این اخبار از کتاب‌ها و منابع گوناگون فراهم آمده که در متن به منابعی همچون: الطاف القصص، شرح اوراد، اخبار الآخرة، وصایای ملوک، نصایح الملوک و امام خطیب اشاره شده است. چاپ: در میراث اسلامی ایران، دفتر دهم، به کوشش ابوالفضل حافظیان، 1378ش [فهرستواره منزوی 656/6]