نان و حلوا

● نان و حلوا = سوانح سفر حجاز = السوانح الحجازية / شعر / فارسی nān va halvā = savāneh-e safar-e hejāz = as-savāneh-ol hejāzīye شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری šeyx-e bahā'ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621) از شیخ بهائی چهار مثنوی به جا مانده است، و یکی از آنها این کتابچه می‌باشد. وی در دیباچه نثری آن می‌گوید: این سوانح سفر حجاز است که به فارسی و عربی سروده‌ام، یعنی اندیشه‌هایی است که در این سفر به ذهنم رسیده است. شیخ که در اصفهان دارای مقامات عالی دولتی مانند شیخ الاسلامی بوده است، در سفر حج به فکر زهد و پرهیزکاری افتاده و مردمرا به گوشه‌گیری از دنیا می‌خواند، و نیز به ریاکاران و سالوسان خوش آشکار بددرون، سخت می‌تازد. تنکابنی می‌گوید کسی که در این کتابچه جای گفتگو است، و او را ریاکار و زاهدنما خوانده، میرداماد یکی دیگر از روحانیان دربار صفوی است که داماد شاه عباس بوده، و سپس داستانی از کشمکش های این دو تن آورده است (قصص العلماء ص 178-180). این کتابچه 408 بیت بر وزن مثنوی مولوی دارد. (علینقی منزوی) آغاز: اما بعد حمدالله على افضاله و الصلواة و السلام على اشرف الخلایق محمد و آله فیقول افقر العباد ... ایها اللاهی عن العهد القدیم ×× ایها الساهی عن النهج القويم / استمع ماذا يقول العندليب ×× حيث يروى من احادیث الحبيب انجام: كم انادی و هو لايصغى التناد ×× والفؤادی والفؤادى والفؤاد / یا بهائی اتخذ قلباً سواه ×× فهو ما معبود الا هواه/ آنچه از حق باز دارد ای پسر ×× نان و حلوا نام کردم سر به سر چاپ: مشار فارسی، ج5، صص5151-5152، (صص1-40)؛ بمبئی، 1362ق، سنگی؛ ایران، تهران، 1329ق، سنگی، جیبی، 31ص (1-31)؛ ایران، تهران، 1293ق، سنگی، جیبی؛ ایران، تهران، 1282ق، سنگی، رقعی کوچک، 40ص (1-40)؛ ایران، 1283ق، سنگی، جیبی؛ ایران، تهران، کارخانه مشهدی محمد تقی، 1303ق، سنگی، جیبی، به درخواست آقا محمد زمان، مصور؛ ایران، 1307ق، سنگی، جیبی، به درخواست آقا میر شریف کتابفروش؛ هند، بمبئی، مطبع نادری، 1332ق، سنگی، جیبی، 23+1ص، به در خواست سید زین العابدین بن سید فیاض شیرازی؛ ایران، بی ناشر، 1326ق، سنگی، جیبی، 34ص [نسخه‌های منزوی 3262/4؛ الذریعه 30/24 و 31 و 319/19 و 267/20؛ ریحانة الأدب 312/3؛ مشترک پاکستان 802/7؛ دانشمندان آذربایجان ص 442؛ دنا 10: 538-546 (296 نسخه)] شرح و حواشی: 1- نقل مجلس؛ حسینی میبدی، علی بن محمد علی (-1313) 2- شرح نان حلوا