نامه‌ها (1)

● نامه‌ها (1) = نامه به علاء الدوله سمنانی / عرفان و تصوف / فارسی nāme-hā = nāme be ‘alā‘-od-dowle-ye semnānī عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد، - 736 ؟ قمری ‘abd-or-razzāq-e kāšī, ‘abd-or-razzāq ebn-e ahmad(- 1336) نامه‌ای از کمال الدین عبدالرزاق کاشانی به علاء الدوله سمنانی و پاسخ وی، کاشانی در این نامه که به نظم و نثر نگاشته شده، از کتاب «عروة» سخن رانده و از محیی الدین ابن عربی دفاع نموده: «چون کتاب عروه مطالعه کردم و بحث در آنجا مطابق معتقد خود نیافتم بعد از آن در راه امیر اقبال می‌گفت که خدمت شیخ، طریقه محیی الدین را (منظور وحدت و اتحاد وجود است) در توحید نمی‌پسندد»؛ کاشانی خود توحید را بر سه مرتبه مرتب کرده است و توحید حقیقی را مرتبه سوم از آن سه مرتبه می‌داند. کاشانی در این نامه سرگذشت، تحصیلات و سیر و سلوک خویش و نیز نخستین شیخ راه که او را دستگیری کرده و او را به توحید حقیقی رهنمون شد با اختصار یاد می‌کند: «چون در اوائل جوانی از بحث فقهیات و شرعیات فارغ شده بود ... از آن بحثها و بحث اصول فقه و اصول کلام هیچ نگشود. تصور افتاد که بحث معقولات و علم الهی ... مردم را به معرفت رساند ... مدتی عمر در تحصیل آن صرف شد و استحضار در آن به جائی رسید که بهتر از آن صورت نبندد ... چندان ... احتجاب از آن پیدا شد که قرار نماند و معلوم گشت که معرفت مطلوب از طور عقل برتر است ... تا وقتی که صحبت متصوفه و ارباب ریاضت و مجاهده اختیار افتاد توفیق حق دستگیر شد و اول این سخنان به صحبت نورالدین عبدالصمد نظنزی قدس سره رسید ... و همین معنی توحید یافت و فصوص و کشف شیخ یوسف همدانی را بسیار می‌پسندید بعد از آن به صحبت مولانا شمس الدی کعبی رسیدم چون از مولانا نورالدین شنیده بودم که در این عصر مثل او نیست ... و او همین معنی در توحید بیان میکرد و میگفت که مرا بعد از چندیناربعین این معنی کشف شد». کاشانی از این عارفان نیز یاد می‌کند: مولانا نورالدین ابرقوهی، روز بهان بقلی، ظهیر الدین بر، اصیل الدین، شیخ ناصرالدین و قطب الدین (پسران ضیاء الدین ابوالحسن)، شیخ عبدالرحمان اسفراینی خواجه جهان.(عبدالحسین حائری) آغاز: امداد تأیید و توفیق و انوار توحید و تحقیق از حضرت احدیت به ظاهر اظهر ... بعد از تقدیم مراسم دعا و اخلاص می‌نماید که این درویش هرگز نام خدمتش بی تعظیم تام نبرده باشد انجام: حق تعالی همگان را هدایت سوی جمال خویش کرامت کناد و إنا أو اياکم لعلی هدى أو في ضلال مبین و الله الموفق و المعين چاپ: در مجموعه رسائل و مصنفات کاشانی (تهران، میراث مکتوب) [نسخه‌های منزوی 1400: 2و1440؛ الذریعه 169/22؛ فهرستواره منزوی 1020/8]