نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

منية اللبيب في شرح التهذيب

munyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb
234 نسخه ثبت‌شده از قرن 8 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/65637
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #65637
تاریخ و سده تألیف: 740 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 32، ص 373 تا 388
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: اصول فقه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شرح تهذيب الوصول (š.-u tahḏīb-il wuṣūl) غنية اللبيب في شرح التهذيب (ġunyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb) تنبيه اللبيب في شرح التهذيب (tanbīh-ul labīb fī š.-it tahḏīb) شرح عمیدی (š.-u ‘amīdī)
اثر مرتبط / وابسته به: تهذیب الوصول الى علم الاصول = تهذيب طريق الوصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

کتاب از شروح معروف «تهذیب الاصول» علامه حلی است که پس از رحلت وی در عناوین «قال، اقول» نگاشته شده است. نام شارح در متن نیامده است. قدر مسلم آن که برادران اعرجی (ضیاءالدین عبدالله و عمیدالدین عبدالمطلب، خواهرزاده و شاگردان ماتن) هر کدام شرحی مستقل بر «تهذیب» نگاشته‌اند. بر ظهریه بعضی از نسخه‌های موجود -شماره 3935 و 3932 کتابخانه آستانقدس- از ضیاءالدین اعرجی به عنوان شارح یاد شده که در تاریخ رجب 740ق آن را تألیف نموده لکن عموماً و در بیشتر نسخ، کتاب «منية اللبيب» یا «شرح عمیدی» ضبط و ثبت شده است. صاحب الذریعة (23: 207) به جهت کتابت نام سید ضیاءالدین در آخر نسخه 3935 کتابخانه آستان قدس، کتاب را به وی نسبت داده اما صاحب روضات (ص 375)، شهرت کتاب را به شرح عمیدی دلیل متقن بر انتساب به عمیدالدین دانسته اما و به هر صورت به دلیل نبود هر دو شرح و نیز فقدان کتاب «جامع البين من فوائد الشرحین» شهید اول، انتساب قطعی غیرممکن می‌نماید. (وفادار مرادی)
آغاز اثر
« بسمله. و به استعین اللهم انی احمدک حمدا لایقدر حصره و لایحصر قدره و لاینسی ذکره و لایطوی نشره ... و بعد فان الالتفات الى علم اصول الفقه و صرف الهمة الى عرفانه ... من الامور اللازمة و الفروض الواجبة ... و كان شیخنا الاعظم و رئيسنا المعظم ... ابو منصور الحسن بن المطهر قدس الله نفسه و نور رمسه ... و رفع فی الجنان مقامه و مکانه قد صنف ... کتابه المسمى بتهذيب الوصول فانه قد اشتمل على الحاصل من المحصول و احتوى على النهاية من علم الاصول لكنه ... محتاج الناظر فيه الى الشرح و التنبيه احببت ان املى عليه شرحا موضحا لمسائله مقررا لدلائله ... فوضعت هذا الكتاب المسمى بمنية (بتنبيه) اللبيب في شرح التهذيب ... قال المص رحمة الله بعد الخطبة و رتبت هذا الكتاب على مقاصد ... اقول المقاصد جمع مقصد و هو موضع القصد ... »
انجام اثر
« وحيث انتهى كلام المصنف الى هنا فلنقطع الكلام حامدين الله تعالى تواتر نعمه وتظافر الائه ونعمه (وقسمه - خ د) ونصلى على سیدالرسل وهادى السبل وخاتم الانبياء محمد المصطفى وآله الائمة الاصفياء صلوتاً لا انقطاع لها ولانقضاء والحمدلله وحده وصلى الله على من لانبي بعده »
سوابق و چاپ‌های اثر
دارالخلافه طهران، سنگی، 1308، خشتی، [112ص]؛ هند، لکنو، 1316ق، به نام سید ضیاءالدین؛ 1315ق، به نام سید عمیدالدین
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 168/13و207/23

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● منية اللبيب في شرح التهذيب = شرح تهذيب الوصول = غنية اللبيب في شرح التهذيب = تنبيه اللبيب في شرح التهذيب = شرح عمیدی / اصول فقه / عربی munyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb = š.-u tahḏīb-il wuṣūl = ġunyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb = tanbīh-ul labīb fī š.-it tahḏīb = š.-u ‘amīdī ؟اعرجی حلی، عبدالمطلب بن محمد، 681-745 قمری a‘rajī hellī, ‘abd-ol-motalleb ebn-e mohammad (1283 - 1345) وابسته به: تهذیب الوصول الى علم الاصول = تهذيب طريق الوصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق) تاریخ تألیف: 740ق کتاب از شروح معروف «تهذیب الاصول» علامه حلی است که پس از رحلت وی در عناوین «قال، اقول» نگاشته شده است. نام شارح در متن نیامده است. قدر مسلم آن که برادران اعرجی (ضیاءالدین عبدالله و عمیدالدین عبدالمطلب، خواهرزاده و شاگردان ماتن) هر کدام شرحی مستقل بر «تهذیب» نگاشته‌اند. بر ظهریه بعضی از نسخه‌های موجود -شماره 3935 و 3932 کتابخانه آستانقدس- از ضیاءالدین اعرجی به عنوان شارح یاد شده که در تاریخ رجب 740ق آن را تألیف نموده لکن عموماً و در بیشتر نسخ، کتاب «منية اللبيب» یا «شرح عمیدی» ضبط و ثبت شده است. صاحب الذریعة (23: 207) به جهت کتابت نام سید ضیاءالدین در آخر نسخه 3935 کتابخانه آستان قدس، کتاب را به وی نسبت داده اما صاحب روضات (ص 375)، شهرت کتاب را به شرح عمیدی دلیل متقن بر انتساب به عمیدالدین دانسته اما و به هر صورت به دلیل نبود هر دو شرح و نیز فقدان کتاب «جامع البين من فوائد الشرحین» شهید اول، انتساب قطعی غیرممکن می‌نماید. (وفادار مرادی) آغاز: بسمله. و به استعین اللهم انی احمدک حمدا لایقدر حصره و لایحصر قدره و لاینسی ذکره و لایطوی نشره ... و بعد فان الالتفات الى علم اصول الفقه و صرف الهمة الى عرفانه ... من الامور اللازمة و الفروض الواجبة ... و كان شیخنا الاعظم و رئيسنا المعظم ... ابو منصور الحسن بن المطهر قدس الله نفسه و نور رمسه ... و رفع فی الجنان مقامه و مکانه قد صنف ... کتابه المسمى بتهذيب الوصول فانه قد اشتمل على الحاصل من المحصول و احتوى على النهاية من علم الاصول لكنه ... محتاج الناظر فيه الى الشرح و التنبيه احببت ان املى عليه شرحا موضحا لمسائله مقررا لدلائله ... فوضعت هذا الكتاب المسمى بمنية (بتنبيه) اللبيب في شرح التهذيب ... قال المص رحمة الله بعد الخطبة و رتبت هذا الكتاب على مقاصد ... اقول المقاصد جمع مقصد و هو موضع القصد ... انجام: وحيث انتهى كلام المصنف الى هنا فلنقطع الكلام حامدين الله تعالى تواتر نعمه وتظافر الائه ونعمه (وقسمه - خ د) ونصلى على سیدالرسل وهادى السبل وخاتم الانبياء محمد المصطفى وآله الائمة الاصفياء صلوتاً لا انقطاع لها ولانقضاء والحمدلله وحده وصلى الله على من لانبي بعده چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1308، خشتی، [112ص]؛ هند، لکنو، 1316ق، به نام سید ضیاءالدین؛ 1315ق، به نام سید عمیدالدین [الذريعة 168/13و207/23]

نسخه‌های خطی این اثر

234 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
181
مجلس
تهران
138 خوئی بی‌کاتب قرن 10 یا 11 شکسته نستعلیق 646 شناسنامه ←
182
ملک
تهران
1124 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 400 شناسنامه ←
183
طبسی
قم
593 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 153 شناسنامه ←
184
مدرسه آیة الله خوئی
مشهد
36 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 126 شناسنامه ←
185
گوهرشاد
مشهد
926 بی‌کاتب قرن 11 شکسته نستعلیق - شناسنامه ←
186
گوهرشاد
مشهد
1338 بی‌کاتب قرن 11 نسخ - شناسنامه ←
187
رضوی
مشهد
33004 حاج علاءالدین بن حاجی ناصرالدین بن ابراهیم بغدادی قرن 11 نسخ 157 شناسنامه ←
188
دانشگاه بوعلی
همدان
146 سبط الشهيد، محمد بن حسن سه شنبه 12 ربیع الثانی 1000ق نسخ 178 شناسنامه ←
189
جمعیت نشر فرهنگ
رشت
131م شاه رضا فرزند محمد علی رشکی سه شنبه 20 محرم 1000ق نستعلیق 237 شناسنامه ←
190
رضوی
مشهد
39046 بی‌کاتب شوال 985ق نسخ 311 شناسنامه ←
191
رضوی
مشهد
18068 ویس علی بن حاجی محمود ارداینی اسفراینی اواخر صفر 983ق نستعلیق 169 شناسنامه ←
192
مجلس
تهران
7253 شمس الدین بن رفیع الدین خلخالی 13 محرم 982ق نستعلیق 275 شناسنامه ←
193
مؤسسه امام صادق
قم
26 عبدالخالق الزین شنبه سلخ ربیع الثانی 981ق نستعلیق 233 شناسنامه ←
194
معصومیه
قم
539 بی‌کاتب سلخ رجب 980ق نسخ 91 شناسنامه ←
195
رضوی
مشهد
2931 بی‌کاتب یک‌شنبه 25 رمضان 979ق نسخ 239 شناسنامه ←
196
دانشگاه
تهران
5393 انصاری، جمال الدین محمد بن نظام الدین محمود پایان ربیع الثانی 979ق نسخ 213 شناسنامه ←
197
مرعشی
قم
2336 بی‌کاتب یک‌شنبه 15 شعبان 977ق نسخ 202 شناسنامه ←
198
مرعشی
قم
1577 حسینی کاشانی، محمد بن علی دوشنبه 12 ذیقعده 975ق نستعلیق 170 شناسنامه ←
199
مروی
تهران
356 بی‌کاتب 974ق - - شناسنامه ←
200
مرعشی
قم
2780 بهلول بن تاج الدین 13 شوال 972ق نستعلیق 194 شناسنامه ←
201
دانشگاه
تهران
796 دقیق عاملی، احمد بن علی جمعه پایان شعبان 970ق نسخ 200 شناسنامه ←
202
مرعشی
قم
16060/1 محبعلی بن حاجی محمد تبریزی 970ق نسخ 298 شناسنامه ←
203
گلپایگانی
قم
703-4/173 غیاث الدین محمد عقیلی شهیر به میرک پنج‌شنبه دهه آخر جمادی الثانی 969ق نستعلیق 238 شناسنامه ←
204
علامه طباطبائی
شیراز
492 خلیل الله بن سلیم الله الکاتب شوال969ق نسخ - شناسنامه ←
205
رضوی
مشهد
2934 ناصرالدین بن هاشم حسینی 16 ربیع الثانی968ق - 236 شناسنامه ←
206
الهیات
مشهد
14896 حسن بن زین الدین التجار غرزلی آملی 16 شوال966ق نستعلیق - شناسنامه ←
207
مرعشی
قم
15521 بی‌کاتب شوال963ق نسخ 224 شناسنامه ←
208
استادی، رضا
قم
نامعلوم بی‌کاتب پنج‌شنبه 7 شوال963ق نسخ 227 شناسنامه ←
209
سپهسالار
تهران
963 عزیزالله بن عنایت الله حسینی خلخالی 960ق نستعلیق 265 شناسنامه ←
210
مجلس
تهران
2740 محمد فرزند هندوشاه داوران یاسری مشهور به استرآبادی ربیع الاول957ق نسخ 554 شناسنامه ←