شناسنامه کتابشناختی اثر
منية اللبيب في شرح التهذيب
munyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb
234
نسخه ثبتشده
از قرن 8 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/65637
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #65637
پدیدآور / مؤلف:
اعرجی حلی، عبدالمطلب بن محمد
تاریخ و سده تألیف:
740 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 32، ص 373
تا 388
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
اصول فقه
عناوین دیگر و همتراز:
شرح تهذيب الوصول
(š.-u tahḏīb-il wuṣūl)
غنية اللبيب في شرح التهذيب
(ġunyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb)
تنبيه اللبيب في شرح التهذيب
(tanbīh-ul labīb fī š.-it tahḏīb)
شرح عمیدی
(š.-u ‘amīdī)
اثر مرتبط / وابسته به:
تهذیب الوصول الى علم الاصول = تهذيب طريق الوصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
کتاب از شروح معروف «تهذیب الاصول» علامه حلی است که پس از رحلت وی در عناوین «قال، اقول» نگاشته شده است. نام شارح در متن نیامده است. قدر مسلم آن که برادران اعرجی (ضیاءالدین عبدالله و عمیدالدین عبدالمطلب، خواهرزاده و شاگردان ماتن) هر کدام شرحی مستقل بر «تهذیب» نگاشتهاند. بر ظهریه بعضی از نسخههای موجود -شماره 3935 و 3932 کتابخانه آستانقدس- از ضیاءالدین اعرجی به عنوان شارح یاد شده که در تاریخ رجب 740ق آن را تألیف نموده لکن عموماً و در بیشتر نسخ، کتاب «منية اللبيب» یا «شرح عمیدی» ضبط و ثبت شده است. صاحب الذریعة (23: 207) به جهت کتابت نام سید ضیاءالدین در آخر نسخه 3935 کتابخانه آستان قدس، کتاب را به وی نسبت داده اما صاحب روضات (ص 375)، شهرت کتاب را به شرح عمیدی دلیل متقن بر انتساب به عمیدالدین دانسته اما و به هر صورت به دلیل نبود هر دو شرح و نیز فقدان کتاب «جامع البين من فوائد الشرحین» شهید اول، انتساب قطعی غیرممکن مینماید. (وفادار مرادی)
آغاز اثر
« بسمله. و به استعین اللهم انی احمدک حمدا لایقدر حصره و لایحصر قدره و لاینسی ذکره و لایطوی نشره ... و بعد فان الالتفات الى علم اصول الفقه و صرف الهمة الى عرفانه ... من الامور اللازمة و الفروض الواجبة ... و كان شیخنا الاعظم و رئيسنا المعظم ... ابو منصور الحسن بن المطهر قدس الله نفسه و نور رمسه ... و رفع فی الجنان مقامه و مکانه قد صنف ... کتابه المسمى بتهذيب الوصول فانه قد اشتمل على الحاصل من المحصول و احتوى على النهاية من علم الاصول لكنه ... محتاج الناظر فيه الى الشرح و التنبيه احببت ان املى عليه شرحا موضحا لمسائله مقررا لدلائله ... فوضعت هذا الكتاب المسمى بمنية (بتنبيه) اللبيب في شرح التهذيب ... قال المص رحمة الله بعد الخطبة و رتبت هذا الكتاب على مقاصد ... اقول المقاصد جمع مقصد و هو موضع القصد ... »
انجام اثر
« وحيث انتهى كلام المصنف الى هنا فلنقطع الكلام حامدين الله تعالى تواتر نعمه وتظافر الائه ونعمه (وقسمه - خ د) ونصلى على سیدالرسل وهادى السبل وخاتم الانبياء محمد المصطفى وآله الائمة الاصفياء صلوتاً لا انقطاع لها ولانقضاء والحمدلله وحده وصلى الله على من لانبي بعده »
سوابق و چاپهای اثر
دارالخلافه طهران، سنگی، 1308، خشتی، [112ص]؛ هند، لکنو، 1316ق، به نام سید ضیاءالدین؛ 1315ق، به نام سید عمیدالدین
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذريعة 168/13و207/23
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● منية اللبيب في شرح التهذيب = شرح تهذيب الوصول = غنية اللبيب في شرح التهذيب = تنبيه اللبيب في شرح التهذيب = شرح عمیدی / اصول فقه / عربی
munyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb = š.-u tahḏīb-il wuṣūl = ġunyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb = tanbīh-ul labīb fī š.-it tahḏīb = š.-u ‘amīdī
؟اعرجی حلی، عبدالمطلب بن محمد، 681-745 قمری
a‘rajī hellī, ‘abd-ol-motalleb ebn-e mohammad (1283 - 1345)
وابسته به: تهذیب الوصول الى علم الاصول = تهذيب طريق الوصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
تاریخ تألیف: 740ق
کتاب از شروح معروف «تهذیب الاصول» علامه حلی است که پس از رحلت وی در عناوین «قال، اقول» نگاشته شده است. نام شارح در متن نیامده است. قدر مسلم آن که برادران اعرجی (ضیاءالدین عبدالله و عمیدالدین عبدالمطلب، خواهرزاده و شاگردان ماتن) هر کدام شرحی مستقل بر «تهذیب» نگاشتهاند. بر ظهریه بعضی از نسخههای موجود -شماره 3935 و 3932 کتابخانه آستانقدس- از ضیاءالدین اعرجی به عنوان شارح یاد شده که در تاریخ رجب 740ق آن را تألیف نموده لکن عموماً و در بیشتر نسخ، کتاب «منية اللبيب» یا «شرح عمیدی» ضبط و ثبت شده است. صاحب الذریعة (23: 207) به جهت کتابت نام سید ضیاءالدین در آخر نسخه 3935 کتابخانه آستان قدس، کتاب را به وی نسبت داده اما صاحب روضات (ص 375)، شهرت کتاب را به شرح عمیدی دلیل متقن بر انتساب به عمیدالدین دانسته اما و به هر صورت به دلیل نبود هر دو شرح و نیز فقدان کتاب «جامع البين من فوائد الشرحین» شهید اول، انتساب قطعی غیرممکن مینماید. (وفادار مرادی)
آغاز: بسمله. و به استعین اللهم انی احمدک حمدا لایقدر حصره و لایحصر قدره و لاینسی ذکره و لایطوی نشره ... و بعد فان الالتفات الى علم اصول الفقه و صرف الهمة الى عرفانه ... من الامور اللازمة و الفروض الواجبة ... و كان شیخنا الاعظم و رئيسنا المعظم ... ابو منصور الحسن بن المطهر قدس الله نفسه و نور رمسه ... و رفع فی الجنان مقامه و مکانه قد صنف ... کتابه المسمى بتهذيب الوصول فانه قد اشتمل على الحاصل من المحصول و احتوى على النهاية من علم الاصول لكنه ... محتاج الناظر فيه الى الشرح و التنبيه احببت ان املى عليه شرحا موضحا لمسائله مقررا لدلائله ... فوضعت هذا الكتاب المسمى بمنية (بتنبيه) اللبيب في شرح التهذيب ... قال المص رحمة الله بعد الخطبة و رتبت هذا الكتاب على مقاصد ... اقول المقاصد جمع مقصد و هو موضع القصد ...
انجام: وحيث انتهى كلام المصنف الى هنا فلنقطع الكلام حامدين الله تعالى تواتر نعمه وتظافر الائه ونعمه (وقسمه - خ د) ونصلى على سیدالرسل وهادى السبل وخاتم الانبياء محمد المصطفى وآله الائمة الاصفياء صلوتاً لا انقطاع لها ولانقضاء والحمدلله وحده وصلى الله على من لانبي بعده
چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1308، خشتی، [112ص]؛ هند، لکنو، 1316ق، به نام سید ضیاءالدین؛ 1315ق، به نام سید عمیدالدین
[الذريعة 168/13و207/23]
نسخههای خطی این اثر
234 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 31 |
گلپایگانی
قم
|
4991-25/81 | بیکاتب | پنجشنبه 13ربیع الثانی1279ق | نسخ | 216 | شناسنامه ← |
| 32 |
امام صادق
قزوین
|
663/2 | محمد بن رمضان طالقانی الاصل قزوینی المسکن | 1272ق | نستعلیق | 159 | شناسنامه ← |
| 33 |
ملی
تهران
|
2886 | بیکاتب | احتمالاً 1266ق | نسخ | 246 | شناسنامه ← |
| 34 |
امام صادق
چالوس
|
215 | شیخعلی بن اسماعیل ناطری کلارستاقی | 25 ذیحجه1257ق | نستعلیق | 186 | شناسنامه ← |
| 35 |
مرعشی
قم
|
9789 | بیکاتب | شنبه 20 رجب1255ق | نستعلیق | 217 | شناسنامه ← |
| 36 |
رضوی
مشهد
|
25786 | جبر بن حسین حمیدی ربیعی | 1255ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 37 |
مجلس
تهران
|
231 خوئی | محمد نصیر بن علی | 1252ق | نسخ | 406 | شناسنامه ← |
| 38 |
مجلس
تهران
|
230 خوئی | محمد نصیر ابن علی | 1252ق | نسخ | 484 | شناسنامه ← |
| 39 |
کتابخانه حجة الاسلام گلپایگانی
گلپایگان
|
32 | موسی بن راش بن حاجی احمود حسیناوی جزائری نجفی | یکشنبه6 جمادی الثانی1249ق(پایان جزء اول)، محسن نجل شیخ علی منصوری جزائری، جمعه 24ذیحجه 1255 (پایان کتاب) | نسخ | 261 | شناسنامه ← |
| 40 |
مؤسسه مطالعات اسلامی
تهران
|
148 | بیکاتب | پنجشنبه18 ربیع الاول1248ق، حسب فرمایش صاحبی آقا میرزا احمد | نستعلیق | 242 | شناسنامه ← |
| 41 |
فیضیه
قم
|
272/1 | ملک محمد بن محمد حسن اصفهانی | یکشنبه 15 شعبان1248ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 42 |
مدرسه غرب
همدان
|
407 | بیکاتب | سهشنبه 12 رجب1246ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 43 |
مرکز احیاء
قم
|
2187 | بیکاتب | 1246ق | نستعلیق | 284 | شناسنامه ← |
| 44 |
فیاض
تهران
|
11 | محمد رضا | 1245ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 45 |
مسجد اعظم
قم
|
2102 | فتحعلی بن اسمعیل بن فتح الله بنعبدالله (پنجمین نسخه منية اللبیب که کتابت کرده) | 28 صفر1245ق | نستعلیق، نسخ | 275 | شناسنامه ← |
| 46 |
ادبیات
مشهد
|
36 فیاض | محمدرضا | صفر1245ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 47 |
فیضیه
قم
|
1603 | محمد بن عبدالصمد بن محمد جعفر اردبیلی | 1244ق | نستعلیق | 220 | شناسنامه ← |
| 48 |
دانشگاه
تهران
|
9861 | حسینی دهکردی، محمد جعفر بن محمد مهدی | جمعه 20شعبان 1240ق | نسخ | 178 | شناسنامه ← |
| 49 |
مرکز احیاء
قم
|
393 | محمد رضا بن محمد رضا تبریزی | 2 رجب 1240ق | نسخ | 203 | شناسنامه ← |
| 50 |
مرکز احیاء
قم
|
560 | محمد بن حسن خراسانی ساکن زنجان | سهشنبه 13 محرم 1240ق | نسخ | 235 | شناسنامه ← |
| 51 |
گلپایگانی
قم
|
6277-30/157 | باقر بن محمد ابراهیم | 5 ذیقعده 1240ق | نستعلیق، نسخ | 210 | شناسنامه ← |
| 52 |
نمازی
خوی
|
174 | علی محمد بروجردی | 1239ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 53 |
مرکز احیاء
قم
|
1651 | بیکاتب | سلخ رمضان1238ق | نسخ | 230 | شناسنامه ← |
| 54 |
مروی
تهران
|
743 | محمد شریف بن محمد علی | 1237ق | - | - | شناسنامه ← |
| 55 |
مهدوی (کتابخانه)
قم
|
بدون شماره | بیکاتب | سلخ رمضان 1237ق | - | - | شناسنامه ← |
| 56 |
رضوی
مشهد
|
1050 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 57 |
گلپایگانی
قم
|
2840-15/80 | محمد ابراهیم قهپائی | پنجشنبه 10 جمادی الاول1236ق | نستعلیق | 168 | شناسنامه ← |
| 58 |
رضوی
مشهد
|
14387 | شریف بن محمد صادق | 1236ق | نسخ | 94 | شناسنامه ← |
| 59 |
کتابخانه مدرسه حاج محمد ابراهیم
اراک
|
79 | محمد مشهور بجان محمد | پنجشنبه 7 جمادی الاول 1234ق | نسخ | 181 | شناسنامه ← |
| 60 |
رضوی
مشهد
|
11532 | محمد رضا بن محمد تقی بروجردی | 1234ق | نسخ | 252 | شناسنامه ← |