نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

منية اللبيب في شرح التهذيب

munyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb
234 نسخه ثبت‌شده از قرن 8 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/65637
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #65637
تاریخ و سده تألیف: 740 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 32، ص 373 تا 388
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: اصول فقه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شرح تهذيب الوصول (š.-u tahḏīb-il wuṣūl) غنية اللبيب في شرح التهذيب (ġunyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb) تنبيه اللبيب في شرح التهذيب (tanbīh-ul labīb fī š.-it tahḏīb) شرح عمیدی (š.-u ‘amīdī)
اثر مرتبط / وابسته به: تهذیب الوصول الى علم الاصول = تهذيب طريق الوصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

کتاب از شروح معروف «تهذیب الاصول» علامه حلی است که پس از رحلت وی در عناوین «قال، اقول» نگاشته شده است. نام شارح در متن نیامده است. قدر مسلم آن که برادران اعرجی (ضیاءالدین عبدالله و عمیدالدین عبدالمطلب، خواهرزاده و شاگردان ماتن) هر کدام شرحی مستقل بر «تهذیب» نگاشته‌اند. بر ظهریه بعضی از نسخه‌های موجود -شماره 3935 و 3932 کتابخانه آستانقدس- از ضیاءالدین اعرجی به عنوان شارح یاد شده که در تاریخ رجب 740ق آن را تألیف نموده لکن عموماً و در بیشتر نسخ، کتاب «منية اللبيب» یا «شرح عمیدی» ضبط و ثبت شده است. صاحب الذریعة (23: 207) به جهت کتابت نام سید ضیاءالدین در آخر نسخه 3935 کتابخانه آستان قدس، کتاب را به وی نسبت داده اما صاحب روضات (ص 375)، شهرت کتاب را به شرح عمیدی دلیل متقن بر انتساب به عمیدالدین دانسته اما و به هر صورت به دلیل نبود هر دو شرح و نیز فقدان کتاب «جامع البين من فوائد الشرحین» شهید اول، انتساب قطعی غیرممکن می‌نماید. (وفادار مرادی)
آغاز اثر
« بسمله. و به استعین اللهم انی احمدک حمدا لایقدر حصره و لایحصر قدره و لاینسی ذکره و لایطوی نشره ... و بعد فان الالتفات الى علم اصول الفقه و صرف الهمة الى عرفانه ... من الامور اللازمة و الفروض الواجبة ... و كان شیخنا الاعظم و رئيسنا المعظم ... ابو منصور الحسن بن المطهر قدس الله نفسه و نور رمسه ... و رفع فی الجنان مقامه و مکانه قد صنف ... کتابه المسمى بتهذيب الوصول فانه قد اشتمل على الحاصل من المحصول و احتوى على النهاية من علم الاصول لكنه ... محتاج الناظر فيه الى الشرح و التنبيه احببت ان املى عليه شرحا موضحا لمسائله مقررا لدلائله ... فوضعت هذا الكتاب المسمى بمنية (بتنبيه) اللبيب في شرح التهذيب ... قال المص رحمة الله بعد الخطبة و رتبت هذا الكتاب على مقاصد ... اقول المقاصد جمع مقصد و هو موضع القصد ... »
انجام اثر
« وحيث انتهى كلام المصنف الى هنا فلنقطع الكلام حامدين الله تعالى تواتر نعمه وتظافر الائه ونعمه (وقسمه - خ د) ونصلى على سیدالرسل وهادى السبل وخاتم الانبياء محمد المصطفى وآله الائمة الاصفياء صلوتاً لا انقطاع لها ولانقضاء والحمدلله وحده وصلى الله على من لانبي بعده »
سوابق و چاپ‌های اثر
دارالخلافه طهران، سنگی، 1308، خشتی، [112ص]؛ هند، لکنو، 1316ق، به نام سید ضیاءالدین؛ 1315ق، به نام سید عمیدالدین
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 168/13و207/23

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● منية اللبيب في شرح التهذيب = شرح تهذيب الوصول = غنية اللبيب في شرح التهذيب = تنبيه اللبيب في شرح التهذيب = شرح عمیدی / اصول فقه / عربی munyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb = š.-u tahḏīb-il wuṣūl = ġunyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb = tanbīh-ul labīb fī š.-it tahḏīb = š.-u ‘amīdī ؟اعرجی حلی، عبدالمطلب بن محمد، 681-745 قمری a‘rajī hellī, ‘abd-ol-motalleb ebn-e mohammad (1283 - 1345) وابسته به: تهذیب الوصول الى علم الاصول = تهذيب طريق الوصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق) تاریخ تألیف: 740ق کتاب از شروح معروف «تهذیب الاصول» علامه حلی است که پس از رحلت وی در عناوین «قال، اقول» نگاشته شده است. نام شارح در متن نیامده است. قدر مسلم آن که برادران اعرجی (ضیاءالدین عبدالله و عمیدالدین عبدالمطلب، خواهرزاده و شاگردان ماتن) هر کدام شرحی مستقل بر «تهذیب» نگاشته‌اند. بر ظهریه بعضی از نسخه‌های موجود -شماره 3935 و 3932 کتابخانه آستانقدس- از ضیاءالدین اعرجی به عنوان شارح یاد شده که در تاریخ رجب 740ق آن را تألیف نموده لکن عموماً و در بیشتر نسخ، کتاب «منية اللبيب» یا «شرح عمیدی» ضبط و ثبت شده است. صاحب الذریعة (23: 207) به جهت کتابت نام سید ضیاءالدین در آخر نسخه 3935 کتابخانه آستان قدس، کتاب را به وی نسبت داده اما صاحب روضات (ص 375)، شهرت کتاب را به شرح عمیدی دلیل متقن بر انتساب به عمیدالدین دانسته اما و به هر صورت به دلیل نبود هر دو شرح و نیز فقدان کتاب «جامع البين من فوائد الشرحین» شهید اول، انتساب قطعی غیرممکن می‌نماید. (وفادار مرادی) آغاز: بسمله. و به استعین اللهم انی احمدک حمدا لایقدر حصره و لایحصر قدره و لاینسی ذکره و لایطوی نشره ... و بعد فان الالتفات الى علم اصول الفقه و صرف الهمة الى عرفانه ... من الامور اللازمة و الفروض الواجبة ... و كان شیخنا الاعظم و رئيسنا المعظم ... ابو منصور الحسن بن المطهر قدس الله نفسه و نور رمسه ... و رفع فی الجنان مقامه و مکانه قد صنف ... کتابه المسمى بتهذيب الوصول فانه قد اشتمل على الحاصل من المحصول و احتوى على النهاية من علم الاصول لكنه ... محتاج الناظر فيه الى الشرح و التنبيه احببت ان املى عليه شرحا موضحا لمسائله مقررا لدلائله ... فوضعت هذا الكتاب المسمى بمنية (بتنبيه) اللبيب في شرح التهذيب ... قال المص رحمة الله بعد الخطبة و رتبت هذا الكتاب على مقاصد ... اقول المقاصد جمع مقصد و هو موضع القصد ... انجام: وحيث انتهى كلام المصنف الى هنا فلنقطع الكلام حامدين الله تعالى تواتر نعمه وتظافر الائه ونعمه (وقسمه - خ د) ونصلى على سیدالرسل وهادى السبل وخاتم الانبياء محمد المصطفى وآله الائمة الاصفياء صلوتاً لا انقطاع لها ولانقضاء والحمدلله وحده وصلى الله على من لانبي بعده چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1308، خشتی، [112ص]؛ هند، لکنو، 1316ق، به نام سید ضیاءالدین؛ 1315ق، به نام سید عمیدالدین [الذريعة 168/13و207/23]

نسخه‌های خطی این اثر

234 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
211
مسجد اعظم
قم
1342 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 258 شناسنامه ←
212
محمد هلال
آران کاشان
111/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 16 شناسنامه ←
213
نمازی
خوی
394 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
214
رضوی
مشهد
25668 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
215
گلپایگانی
قم
7778-52/118 بی‌کاتب بی‌تاریخ تحریری، بی‌کا، بی‌تا 196 شناسنامه ←
216
رضوی
مشهد
6715 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 337 شناسنامه ←
217
فیضیه
قم
1338/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 38 شناسنامه ←
218
حجتیه
قم
117 بی‌کاتب - - - شناسنامه ←
219
حجتیه
قم
461 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
220
فیضیه
قم
176/2 عبد علی بن بحر ساکن در نجف اشرف بی‌تاریخ نسخ 74 شناسنامه ←
221
فیضیه
قم
911 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 250 شناسنامه ←
222
فیضیه
قم
1709 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 96 شناسنامه ←
223
مجلس
تهران
16576 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
224
مجلس
تهران
18291 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 506 شناسنامه ←
225
مجلس
تهران
2759 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 160 شناسنامه ←
226
نوربخش
تهران
204 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 400 شناسنامه ←
227
ملی
تهران
4698 رضا موسوی زنجانی بی‌تاریخ نسخ 205 شناسنامه ←
228
ملی
تهران
بدون شماره بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
229
ملی
تهران
24905 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
230
وزیری
یزد
3355 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 159 شناسنامه ←
231
وزیری
یزد
4405/1 محمد علی زاهدی بی‌تاریخ شکسته نستعلیق 188 شناسنامه ←
232
مرعشی
قم
967 محمد رضا بی‌تاریخ نستعلیق 130 شناسنامه ←
233
ملی
شیراز
1-خ/151 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 203 شناسنامه ←
234
شاهچراغ
شیراز
391 حاجی حسین بی‌تاریخ نستعلیق 330 شناسنامه ←