نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

منهج الیقین

manhaj-ol yaqīn
21 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/65613
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #65613
تاریخ و سده تألیف: 1081 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 32، ص 362 تا 364
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: شرح حدیث

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

گلستانه در این رساله مانند شوهر خواهر خود مجلسی دوم که در گزارش سفارش و پند پیامبر به اباذر کتاب عین الحیات فارسی ساخته است، سفارش‌نامه امام جعفر صادق را که به دوستان و پیروان خود نوشته است از روضه کافی گرفته به فارسی گزارش نموده است.این سفارش‌نامه را شاگردان امام که فرموده بود بدان بپردازید و آنرا به کار بندید در نمازخانه خود می‌گذاشتند و پس از هر نماز به آن می‌نگریستند. پاره‌ای از آغاز آن در تحف العقول (ص 76) و همه آن در آغاز روضه کافی (چاپ شده با همان تحف ص 132-138) و بحار (242: 17-249 چاپ 1297) دیده می‌شود.از سند روایت این خبر در همین منهج و از گزارشی که درهامش روضه (همان چاپ) هست و از بحار برمی‌آید که کلینی آنرا به سه اسناد روایت کرده و در یکی راوی آن ناشناخته است. در روضه (ص 136) و بحار (ص 247) دارد که در روایت قاسم بن ربیع (صحاف از اسمعیل بن مخلد سراج) نیمی از آن است و همه آن در روایت حفص مؤذن و اسمعیل بن جابر هست.باری گلستانه در این گزارش از گناهان بزرگ چهل گانه کاوش نمود. (دانش پژوه)
آغاز اثر
« بسمله. روائح روح افزای حمدی که مشام مقدسان ملاء اعلی را سرگرم عطسه تسبیح سازد مروحه جنبان محفل قدس ذی الجلال تواند بود که بنفحه حیات بخش و نفخت فیه من روحی خجسته پیکر انسانی را در تباشیر صبح ایجاد از گران خواب عدم بیدار ساخت ... بعد ... از جمله کنوز ... وصیتی که از بحر مواج علوم و حقائق ... جعفر بن محمد الصادق ... بجهت اهتدای خواص اصحاب ... سمت ظهور یافته و امر بمحافظت و تعاهد آن فرموده و متتبعان اوامر و نواهی آن حضرت نظر و تأمل در آن را سادس فرائض و در مرتبه روایت میشمرده‌اند ... حقیر ... علاءالدین محمد بن ابی تراب گلستانه. خواست که جواهر اسرار آنرا بقدر فهم ناقص و ذهن قاصر بعبارتی فارسی قریب بافهام در سلک تحریر منتظم سازد ... و از اخبار اهل بیت طاهرین آنچه در هر مقام مناسبت تمام داشته باشد بجهت تأیید مطالب مندرجه در مطاوی آن و اشتمال بر زواید فواید ایراد نماید ... و از آنچه بعضی از مترجمین رعایت می‌نمایند از تطبیق میانه جمیع (اخبار) در ترتیب و زیاده و نقصان در بسیاری از مواضع عدول نمود ... و آنرا بمنهج الیقین موسوم ساخت ... »
انجام اثر
« و رسیدن به درجات عالیه که از استعداد آنها عاطل و عاری است روزی گردد و درسلک محبان و هواخواهان ائمه معصومین علیهم السلام و درسایه لواء امیرالمؤمنین ... محشور گردد. »
سوابق و چاپ‌های اثر
بمبئی، 1302ق، سنگی، 267ص؛ و چند بار پس از آن [الذریعة 200/23؛ ریحانة الادب 163/4؛ فهرستواره منزوی 642/6]
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 200/23 ریحانة الادب 163/4 فهرستواره منزوی 642/6

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● منهج الیقین / شرح حدیث / فارسی manhaj-ol yaqīn گلستانه اصفهانی، محمد بن ابی تراب، - 1110 قمری golestāne esfahānī, mohammad ebn-e abī torāb(- 1699) تاریخ تألیف: 25 شوال 1081ق گلستانه در این رساله مانند شوهر خواهر خود مجلسی دوم که در گزارش سفارش و پند پیامبر به اباذر کتاب عین الحیات فارسی ساخته است، سفارش‌نامه امام جعفر صادق را که به دوستان و پیروان خود نوشته است از روضه کافی گرفته به فارسی گزارش نموده است.این سفارش‌نامه را شاگردان امام که فرموده بود بدان بپردازید و آنرا به کار بندید در نمازخانه خود می‌گذاشتند و پس از هر نماز به آن می‌نگریستند. پاره‌ای از آغاز آن در تحف العقول (ص 76) و همه آن در آغاز روضه کافی (چاپ شده با همان تحف ص 132-138) و بحار (242: 17-249 چاپ 1297) دیده می‌شود.از سند روایت این خبر در همین منهج و از گزارشی که درهامش روضه (همان چاپ) هست و از بحار برمی‌آید که کلینی آنرا به سه اسناد روایت کرده و در یکی راوی آن ناشناخته است. در روضه (ص 136) و بحار (ص 247) دارد که در روایت قاسم بن ربیع (صحاف از اسمعیل بن مخلد سراج) نیمی از آن است و همه آن در روایت حفص مؤذن و اسمعیل بن جابر هست.باری گلستانه در این گزارش از گناهان بزرگ چهل گانه کاوش نمود. (دانش پژوه) آغاز: بسمله. روائح روح افزای حمدی که مشام مقدسان ملاء اعلی را سرگرم عطسه تسبیح سازد مروحه جنبان محفل قدس ذی الجلال تواند بود که بنفحه حیات بخش و نفخت فیه من روحی خجسته پیکر انسانی را در تباشیر صبح ایجاد از گران خواب عدم بیدار ساخت ... بعد ... از جمله کنوز ... وصیتی که از بحر مواج علوم و حقائق ... جعفر بن محمد الصادق ... بجهت اهتدای خواص اصحاب ... سمت ظهور یافته و امر بمحافظت و تعاهد آن فرموده و متتبعان اوامر و نواهی آن حضرت نظر و تأمل در آن را سادس فرائض و در مرتبه روایت میشمرده‌اند ... حقیر ... علاءالدین محمد بن ابی تراب گلستانه. خواست که جواهر اسرار آنرا بقدر فهم ناقص و ذهن قاصر بعبارتی فارسی قریب بافهام در سلک تحریر منتظم سازد ... و از اخبار اهل بیت طاهرین آنچه در هر مقام مناسبت تمام داشته باشد بجهت تأیید مطالب مندرجه در مطاوی آن و اشتمال بر زواید فواید ایراد نماید ... و از آنچه بعضی از مترجمین رعایت می‌نمایند از تطبیق میانه جمیع (اخبار) در ترتیب و زیاده و نقصان در بسیاری از مواضع عدول نمود ... و آنرا بمنهج الیقین موسوم ساخت ... انجام: و رسیدن به درجات عالیه که از استعداد آنها عاطل و عاری است روزی گردد و درسلک محبان و هواخواهان ائمه معصومین علیهم السلام و درسایه لواء امیرالمؤمنین ... محشور گردد. چاپ: بمبئی، 1302ق، سنگی، 267ص؛ و چند بار پس از آن [الذریعة 200/23؛ ریحانة الادب 163/4؛ فهرستواره منزوی 642/6]

نسخه‌های خطی این اثر

21 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
دانشگاه
تهران
596 هرمنجردی جی، محمد رضا بن محمد هاشم 12صفر1083ق نسخ 203 شناسنامه ←
2
مسجد اعظم
قم
11/1 محمد سلمان بن عبدالباقی گلپایگانی 11 ذیقعده1083ق نستعلیق 162 شناسنامه ←
3
دانشگاه
تهران
8223 قهپایه، محمد جعفر 1085ق نسخ 106 شناسنامه ←
4
مرعشی
قم
10579 بی‌کاتب اواخرقرن12 نسخ - شناسنامه ←
5
مرعشی
قم
10068 محمد رضا بن محمد هاشم هرمنحردی قرن 12 نسخ - شناسنامه ←
6
صد و بیست و پنج نسخه
سبزوار
108 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق، نسخ 228 شناسنامه ←
7
رضوی
مشهد
9895 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 183 شناسنامه ←
8
رضوی
مشهد
13734 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 245 شناسنامه ←
9
مرعشی
قم
10902 محمد صادق بن محمد شفیع شنبه 3 شعبان 1114ق نسخ 138 شناسنامه ←
10
مجلس
تهران
5910 بی‌کاتب یا اواخر قرن 12 و 13 نسخ 310 شناسنامه ←
11
رضوی
مشهد
25900 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 207 شناسنامه ←
12
گلپایگانی
قم
5615-28/35 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 253 شناسنامه ←
13
مجلس
تهران
4350 محمد شفیع لواسانی 1237ق نسخ 286 شناسنامه ←
14
گلپایگانی
قم
1169-7/69 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 320 شناسنامه ←
15
رضوی
مشهد
21101 قوام الدین محمد بن محمد باقر شهشهانی حسینی دهه سوم جمادی الثانی 1298ق نسخ 257 شناسنامه ←
16
رضوی
مشهد
1134 نامشخص - - - شناسنامه ←
17
مرعشی
قم
6452 قوام الدین بن محمد باقر حسینی شهشهائی 19 صفر 1328ق نسخ 377 شناسنامه ←
18
رضوی
مشهد
13834 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
19
رضوی
مشهد
6830 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 242 شناسنامه ←
20
وزیری
یزد
4151 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
21
واعظ چرندابی
تبریز
5 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←