شناسنامه کتاب‌شناختی اثر
المنهج اللطیف فی احوال الرجال
al-manhaj-ul laṭīf fī aḥwāl-ir rijāl
2
نسخه ثبت‌شده
مشاهده فهرست نسخه‌ها
↓
پیوند کوتاه:
/w/65601
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #65601
پدیدآور / مؤلف:
ناشناخته
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 32، ص 352
زبان و قالب:
عربی
رده‌های موضوعی:
رجال
عناوین دیگر و هم‌تراز:
الرسالة الرجالیة
(ar-r.-ur rijālīya)
معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)
حسین بن عبد علی
hoseyn ebn-e ‘abd ‘alī
رساله مختصری است در رجال شیعه که به شیوه «ایضاح الاشتباه» علامه حلی تألیف شده است. مؤلف درباره انگیزه تألیف و خصوصیات این اثر می‌نویسد: «ان من جاری قلم القدر و القضاء انه نفث فی روعی ان أکتب منهجاً لطیفاً فی أحوال الرجال و أثبت أنموذجاً خفیفاً فی أسماء الرواة تحف به الآمال بحیث یغنیک فی حال السعة و فی ضیق المجال و یرضیک فی حالتی التّأنی و الاستعجال، حسن الأسلوب مستحسن مرغوب مستجاد مطلوب محبوب القلوب ...». در این رساله که به ترتیب الفبایی اسامی راویان تنظیم شده، هر حرفی در یک باب، و هر نامی در فصلی آمده است، و در هر فصل تعداد راویان با آن نام مشخص شده و هر یک در ردیف مربوط به خود از ثقات و ضعفا و مجاهیل و ممدوحون قرار می‌گیرند. مثال: «باب الهمزة و فیه فصول الفصل الأول آدم ثمانية رجال الثقات منهم ثلاثة و هم آدم بن اسحاق الأشعرى و ابن الحسين النحاس و ابن المتوکل و واحد ضعیف و هو ابن محمد القلانسی و الباقون مجاهیل». همچنین از نام‌هایی که در راویان بیش از یک تن به آن نام نیست (آحاد) در یک فصل خاص یاد می‌شود؛ چنان که در باب نخست (همزه) فصل پنجم ویژه آحاد است. نیز موارد اختلاف، به اختصار، هر یک در فصلی خاص آمده است. در پایان رساله، یک باب به کنیه‌ها اختصاص یافته و در ابوالخزرج کتاب ناتمام مانده است.
آغاز اثر
« الحمدلله الذی شدت الرجال الیه الرحال و تاهت فی مرامی وحدانیته عقول الرجال ... اما بعد فان الأقل الأذل ... حسین بن عبدالعلی بن محمد بن زعل سامحه الله بطیب الرضا و احظاه بأسعد الحظوظ فیمن حظا ... یقول ان من جاری قلم القدر و القضاء انه نفث فی روعی ان أکتب منهجاً لطیفاً فی أحوال الرجال و أثبت أنموذجاً خفیفاً فی أسماء الرواة تحف به الآمال ... باب الهمزة و فیه فصول الفصل الأول آدم ثمانية رجال الثقات منهم ثلاثة و هم آدم بن اسحاق ... الفصل الثانی أبان احد و عشرون رجلاً الثقات منهم أربعة »
انجام اثر
« باب الکنی و فیه فصول الأول ابو ابراهیم ثلاثة مجاهيل ... أبوخداش اثنان الشرعبي ثقة و المهرى البصرى قيل ثقة و قيل ضعيف أبو خديجة اثنان سالم بن سلمه و سالم بن مکرم و هما ثقتان و أبوالخزرج. »
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
طبقات اعلام الشيعة، الكواكب المنتشرة في القرن الثاني بعد العشرة: 185-186
الذريعة: 501/4
متن فنخا
● المنهج اللطیف فی احوال الرجال = الرسالة الرجالیة / رجال / عربی
al-manhaj-ul laṭīf fī aḥwāl-ir rijāl = ar-r.-ur rijālīya
حسین بن عبد علی
hoseyn ebn-e ‘abd ‘alī
رساله مختصری است در رجال شیعه که به شیوه «ایضاح الاشتباه» علامه حلی تألیف شده است. مؤلف درباره انگیزه تألیف و خصوصیات این اثر می‌نویسد: «ان من جاری قلم القدر و القضاء انه نفث فی روعی ان أکتب منهجاً لطیفاً فی أحوال الرجال و أثبت أنموذجاً خفیفاً فی أسماء الرواة تحف به الآمال بحیث یغنیک فی حال السعة و فی ضیق المجال و یرضیک فی حالتی التّأنی و الاستعجال، حسن الأسلوب مستحسن مرغوب مستجاد مطلوب محبوب القلوب ...». در این رساله که به ترتیب الفبایی اسامی راویان تنظیم شده، هر حرفی در یک باب، و هر نامی در فصلی آمده است، و در هر فصل تعداد راویان با آن نام مشخص شده و هر یک در ردیف مربوط به خود از ثقات و ضعفا و مجاهیل و ممدوحون قرار می‌گیرند. مثال: «باب الهمزة و فیه فصول الفصل الأول آدم ثمانية رجال الثقات منهم ثلاثة و هم آدم بن اسحاق الأشعرى و ابن الحسين النحاس و ابن المتوکل و واحد ضعیف و هو ابن محمد القلانسی و الباقون مجاهیل». همچنین از نام‌هایی که در راویان بیش از یک تن به آن نام نیست (آحاد) در یک فصل خاص یاد می‌شود؛ چنان که در باب نخست (همزه) فصل پنجم ویژه آحاد است. نیز موارد اختلاف، به اختصار، هر یک در فصلی خاص آمده است. در پایان رساله، یک باب به کنیه‌ها اختصاص یافته و در ابوالخزرج کتاب ناتمام مانده است.
آغاز: الحمدلله الذی شدت الرجال الیه الرحال و تاهت فی مرامی وحدانیته عقول الرجال ... اما بعد فان الأقل الأذل ... حسین بن عبدالعلی بن محمد بن زعل سامحه الله بطیب الرضا و احظاه بأسعد الحظوظ فیمن حظا ... یقول ان من جاری قلم القدر و القضاء انه نفث فی روعی ان أکتب منهجاً لطیفاً فی أحوال الرجال و أثبت أنموذجاً خفیفاً فی أسماء الرواة تحف به الآمال ... باب الهمزة و فیه فصول الفصل الأول آدم ثمانية رجال الثقات منهم ثلاثة و هم آدم بن اسحاق ... الفصل الثانی أبان احد و عشرون رجلاً الثقات منهم أربعة
انجام: باب الکنی و فیه فصول الأول ابو ابراهیم ثلاثة مجاهيل ... أبوخداش اثنان الشرعبي ثقة و المهرى البصرى قيل ثقة و قيل ضعيف أبو خديجة اثنان سالم بن سلمه و سالم بن مکرم و هما ثقتان و أبوالخزرج.
[طبقات اعلام الشيعة، الكواكب المنتشرة في القرن الثاني بعد العشرة: 185-186؛ الذريعة: 501/4]
نسخه‌های خطی این اثر
2 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مجلس
تهران
|
514/3-طباطبائی | بی‌کاتب | قرن 11 | نسخ | 29 | شناسنامه ← |
| 2 |
مرعشی
قم
|
1055عکسی و 1537/3عکسی | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |