منهج السالكين و وسيلة نجاة الهالكين

● منهج السالكين و وسيلة نجاة الهالكين / عرفان و تصوف / عربی - فارسی manhaj-us sālikīn wa wasīlat-u najāt-il hālikīn مؤلف از مردمان نیمه دوم قرن یازدهم. این کتاب در آداب سلوک است بر نهج استدلالی و بر مبانی عقلی و سمعی. داستان سلامان و ابسال و قصیده عینیه شیخ الرئیس و گفتار عارفان محقق را در آن مندرج داشته و قصیده در نعت پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم از فیاض لاهیجانی و به ابیاتی از مثنوی مولوی و نان و حلوای شیخ بهائی استیناس نموده است. مؤلف در دیباچه آورده است: مطالب این کتاب افادات آقا حسین خوانساری است که برای من تقریر و تحقیق فرموده و من نیز آیات و احادیث و گفتار منثور و منظوم به مناسبت مقام آوردم. مؤلف این کتاب را در هنگام حیات خوانساری تألیف داشته مطالب کتاب را بیشتر به عربی نگاشته است. در دیباچه پس از شمه در تعریف درویشی و وجود عشق در موجودات و ربط میان علت و معلولات و محبت میان فرع و اصل و بودن راهروان راه حقیقت در هر ملتی بنامی و تشابه میان صوفی و صوفی نمایان آورده: «حقیقت درویشی سه چیز است: اول متابعت شریعت. دوم سلوک طریقت. سوم طلب حقیقت و باین جهت این کتاب را مشتمل بر سه قسم گردانیدیم: قسم اول در بیان احکام شریعت است و چون آن بسیار مبسوط است و این مختصر گنجایش آن ندارد پس شروع در قسم ثانی نمائیم و این در بیان سلوک طریقت است و در این مقدمه و چند باب می‌باشد». کاتب جمله عناوین ابواب را ننوشته است. عناوین ابواب موجود و جمله اول مطالب: ... اعلم ان اشرف الممكنات والغایة فى تحریك الافلاك و ازدواج العناصر و توليد المواليد هی الانسان. الباب الاول فی مراتب السلوک. الباب الثانی فی صفات السالک. الباب الثالث فی مذمة الدنيا و اهلها ... اعلم ان طلب العلم واجب بالعقل و النقل لاسيما على السالک الخ ... عن النبى صلى الله عليه قال طلب العلم فريضة الخ ... فی بيان كون الانسان عالم الاصغر الخ ... قصة سلامان و ابسال الخ ... مروى عن الشيخ المحقق نجم الدين الكبرى الخ ... منقول عن الشيخ المذكور قدس سره الطريق الى الله تعالى الخ ... في الصمت ... العزلة سبب للصمت ... في الجوع ... روى عن ابيعبدالله عليه السلام انه قال لو قرء رجل ليلة ثلث و عشرين من شهر رمضان الخ ... اعلم ان السلوك انما يتم باربعة امور الخ ... الانسان باعتبار علمه بسوانح الايام و ما سيوجد من الحوادث و ما يرد عليه من الامور الاتية ... آغاز: بسمله و نستعين. يا من اشرق بنوره قلوب السالكين و شرح بحكمته صدور العارفين نحمدک اللهم اله العالمين ... اما بعد فهذه اسرار خفية و حقايق مخفية حققها محققها المولوى الاعظم و الحبر المعظم قدوة العلماء الراسخين و اسوة الحكماء المتالهين استاد الكل فى الكل آقا حسين الخانساری ادام الله فضله العالى ... قد اوضح فی بيانها و بالغ فی تحقيقها وزدت فيها ما يناسبها من الآيات و الاحاديث و كلام المحققين نظما و نثرا و فيها تحقيق امر النبوة و الامامة و الولاية ... و سميتها منهج السالكين و وسيلة نجات الهالكين. قد انار العشق للعاشق منهاج الهدى ×× سالک راه حقيقت عشقه آيد اقتدابدان ... که درويشی امريست مخفی و حقیقتی کم یاب ... اكنون شروع نماييم در بيان مطلب بدانكه حقيقت درويش سه چيز است اول متابعت شريعت دوم سلوک طريقت سيم طلب حقيقت و باين جهت اين كتاب را مشتمل بر سه قسم گردانيديم قسم اول در بيان احكام شريعت است و چون آن بسيار مبسوط است درين مختصر گنجايش آن ندارد پس شروع در قسم ثانى نماييم و اين در بيان سلوک طريقه است و درين مقدمه و چند باب ميباشد. المقدمة فى ترقيات النفس و تنزلاتها انجام: و أما الركوع و السجود فالمقصود التعظيم بهما و لو جاز أن يكون معظماً لله يفعله و هو غافلاللهم لا تجعلنى من هذا الغافلين بمحمد و آله الطاهرين. [فهرستواره منزوی 1000/8]