شناسنامه کتابشناختی اثر
منهاج السالکین و معراج الطالبین
minhāj-us sālikīn wa mi‘rāj-uṭṭālibīn
پیوند کوتاه:
/w/65470
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #65470
پدیدآور / مؤلف:
نجم الدین کبری، احمد بن عمر
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 32، ص 231
تا 233
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
عرفان و تصوف
عناوین دیگر و همتراز:
الفقر
(al-faqr)
السیر و السلوک
(as-sayr wa-s sulūk)
میزان العمل
(mīzān-ul ‘amal)
الفقریة
(al-faqrīyya)
صندوق الجوهر
(ṣundūq-ul jawhar)
شرح نعمة الفقر
(š.-u ni‘mat-il faqr)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
رساله کوتاه عرفانی است در بیان فقر الی الله و سلوک فقرا، در مناهج هشتگانه (در برخی هفتگانه)، در هشت «فصل»: 1. نعت الفقیر السالک؛ 2. علامة محبة الله؛ 3. حقیقة دخول الفقیر فی الخلوة و شرح آدابها؛ 4. معرفة النفس؛ 5. نصیحة الفقیر؛ 6. تفضیل الفقیر علی ماسواه؛ 7. صفة الدنیا و حقیقتها؛ 8 صفة طریقة الله. به طوری که در دیباچه تصریح گردیده این رساله را به درخواست کسی تألیف کرده و متذکر شده که فقط مشاهدات و مکاشفات خویش را بیان خواهد کرد.نسخههای مختلف این رساله به نامهای: فقریه، منهاج السالکین، میزان العمل و رساله فقر و صندوق الجوهر و غیره آمده است. نام وی در رساله تصریح نشده،در بسیاری ناشناس مانده و برخی با قطعیت از سهروردی دانستهاند(همچون استاد حائری)و بسیاری از نجم الدین کبری. در گنجینه بهارستان، بخش حکمت، رسالهای با عنوان «نصایح» از نجم الدین کبری چاپ شده که به نظر قسمتی از همین رساله بوده گرچه محقق آن جدا فرض نموده است. پروفسور کربن در صحت نسبت این رساله به شیخ اشراق تردید مینمود و شیوه نگارش آنرا از شیوه شیخ اشراق دور میدانست.
آغاز اثر
« الحمدلله الذی یعلم مکائیل البحار و مثاقیل الجبال و مرسل السحاب الثقال ... و بعد سألتنی وفقک الله تعالى عن شرح بعض ما اعطانی الله من نعمة الفقر. »
انجام اثر
« مدرس قلبی و ذا معبدی ×× و تکرار ذنبی و علم تقدیسی / نفسی ابلیس فجربتها ×× تعوذوا من شر ابلیسی »
سوابق و چاپهای اثر
به سال 1303 به نام منهاج السالکین با قواعد العقائد در تهران چاپ سنگی شده؛ در گنجینه بهارستان، بخش حکمت، تابستان 1379ش، با عنوان «نصایح» به کوشش علی اوجبی به چاپ رسیده که به نظر میرسد قسمتی از منهاج السالکین اوست گرچه محقق آن رسالهای جدا فرض نموده؛ ایران، سنگی، 1302، جیبی، 25ص(136-161)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
ریحانة الادب 143/6
مکتبة امیرالمؤمنین 429/4
متن فنخا
● منهاج السالکین و معراج الطالبین = الفقر = السیر و السلوک = میزان العمل = الفقریة = صندوق الجوهر = شرح نعمة الفقر / عرفان و تصوف / عربی
minhāj-us sālikīn wa mi‘rāj-uṭṭālibīn = al-faqr = as-sayr wa-s sulūk = mīzān-ul ‘amal = al-faqrīyya = ṣundūq-ul jawhar = š.-u ni‘mat-il faqr
نجم الدین کبری، احمد بن عمر، 540 - 618 ؟ قمری
najm-od-dīn-e kobrā, aḥmad ebn-e ‘omar (1146 - 1222)
رساله کوتاه عرفانی است در بیان فقر الی الله و سلوک فقرا، در مناهج هشتگانه (در برخی هفتگانه)، در هشت «فصل»: 1. نعت الفقیر السالک؛ 2. علامة محبة الله؛ 3. حقیقة دخول الفقیر فی الخلوة و شرح آدابها؛ 4. معرفة النفس؛ 5. نصیحة الفقیر؛ 6. تفضیل الفقیر علی ماسواه؛ 7. صفة الدنیا و حقیقتها؛ 8 صفة طریقة الله. به طوری که در دیباچه تصریح گردیده این رساله را به درخواست کسی تألیف کرده و متذکر شده که فقط مشاهدات و مکاشفات خویش را بیان خواهد کرد.نسخههای مختلف این رساله به نامهای: فقریه، منهاج السالکین، میزان العمل و رساله فقر و صندوق الجوهر و غیره آمده است. نام وی در رساله تصریح نشده،در بسیاری ناشناس مانده و برخی با قطعیت از سهروردی دانستهاند(همچون استاد حائری)و بسیاری از نجم الدین کبری. در گنجینه بهارستان، بخش حکمت، رسالهای با عنوان «نصایح» از نجم الدین کبری چاپ شده که به نظر قسمتی از همین رساله بوده گرچه محقق آن جدا فرض نموده است. پروفسور کربن در صحت نسبت این رساله به شیخ اشراق تردید مینمود و شیوه نگارش آنرا از شیوه شیخ اشراق دور میدانست.
آغاز: الحمدلله الذی یعلم مکائیل البحار و مثاقیل الجبال و مرسل السحاب الثقال ... و بعد سألتنی وفقک الله تعالى عن شرح بعض ما اعطانی الله من نعمة الفقر.
انجام: مدرس قلبی و ذا معبدی ×× و تکرار ذنبی و علم تقدیسی / نفسی ابلیس فجربتها ×× تعوذوا من شر ابلیسی
چاپ: به سال 1303 به نام منهاج السالکین با قواعد العقائد در تهران چاپ سنگی شده؛ در گنجینه بهارستان، بخش حکمت، تابستان 1379ش، با عنوان «نصایح» به کوشش علی اوجبی به چاپ رسیده که به نظر میرسد قسمتی از منهاج السالکین اوست گرچه محقق آن رسالهای جدا فرض نموده؛ ایران، سنگی، 1302، جیبی، 25ص(136-161)
[ریحانة الادب 143/6؛ مکتبة امیرالمؤمنین 429/4]
نسخههای خطی این اثر
33 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مجلس
تهران
|
1149/11 | نجم الدین کبری، احمد بن عمر (مؤلف) | بیتاریخ | نستعلیق | 11 | شناسنامه ← |
| 2 |
ملک
تهران
|
4034/11 | محمد بن احمد علوی اردکانی | قرن 9 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 3 |
دانشگاه
تهران
|
1880/9 | محمد بن حسن بن محمد | 822ق | نسخ | 8 | شناسنامه ← |
| 4 |
مجلس
تهران
|
3321/1 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 11 | شناسنامه ← |
| 5 |
مجلس
تهران
|
10055/38 | بیکاتب | قرن 11 | - | 7 | شناسنامه ← |
| 6 |
سپهسالار
تهران
|
2887/5 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 7 |
مجلس
تهران
|
3511/2 | محمد صالح بن محمد حسین حافظ مشهدی | 1012ق | نسخ | 15 | شناسنامه ← |
| 8 |
مجلس
تهران
|
603/5 | حسینی | آغاز محرم 1065ق | نستعلیق | 22 | شناسنامه ← |
| 9 |
مجلس
تهران
|
14280/15 | بیکاتب | 1080ق | نستعلیق | 1 | شناسنامه ← |
| 10 |
مجلس
تهران
|
10110/2 | بیکاتب | 11 رمضان 1097ق | نستعلیق | 10 | شناسنامه ← |
| 11 |
ملک
تهران
|
4267/3 | بیکاتب | 1117ق | نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 12 |
دانشگاه
تهران
|
10116/6 | بیکاتب | جمعه غره رجب 1124ق | نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 13 |
مجلس
تهران
|
3919/2 | بیکاتب | قرن 13 | شکسته نستعلیق | 4 | شناسنامه ← |
| 14 |
مرعشی
قم
|
11308/4 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 7 | شناسنامه ← |
| 15 |
ملی
تهران
|
2059/1 | بیکاتب | قرن 13 | شکسته نستعلیق | 9 | شناسنامه ← |
| 16 |
مدرسه صدر بازار
اصفهان
|
227/2 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 5 | شناسنامه ← |
| 17 |
ملک
تهران
|
1857/6 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 6 | شناسنامه ← |
| 18 |
ملی
تهران
|
1618/1 | بیکاتب | قرن 13 | - | 13 | شناسنامه ← |
| 19 |
ملی
تهران
|
1610/2 | بیکاتب | 1237ق | نستعلیق | 3 | شناسنامه ← |
| 20 |
مجلس
تهران
|
10658/3 | بیکاتب | 1247ق | نسخ | 21 | شناسنامه ← |
| 21 |
سپهسالار
تهران
|
6332/12 | محمد علی کرمانشاهی | 1303ق | نسخ | 16 | شناسنامه ← |
| 22 |
مجلس
تهران
|
4840/7 | بیکاتب | چهارشنبه 27 ربیع الثانی 1305ق | نستعلیق | 12 | شناسنامه ← |
| 23 |
مرعشی
قم
|
14899/2 | بیکاتب | 1312ق | نسخ | 3 | شناسنامه ← |
| 24 |
ملی
تهران
|
1698/4 | محمد حسن منشی تفرشی ملقب کمال الدوله | 1318ق | نستعلیق | 18 | شناسنامه ← |
| 25 |
رضوی
مشهد
|
39978ض | محمد تقی موسوی غضنفری | محرم 1353ق | نستعلیق، نسخ | 2 | شناسنامه ← |
| 26 |
مجلس
تهران
|
17933 ض | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 27 |
مجلس
تهران
|
14105/2 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 10 | شناسنامه ← |
| 28 |
مجلس
تهران
|
1405 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 29 |
امام صادق
اردکان یزد
|
132/10 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 6 | شناسنامه ← |
| 30 |
مرکز احیاء
قم
|
2426/10 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |