المنقی

● المنقی / فقه / فارسی al-monaqqī مهجردی، محمد بن یوسف، ق8 قمری mahjerdī,mohammad ebn-e yūsof (- 14c) تاریخ تألیف: 707ق وی در این کتاب فتاوای کتب چهارگانه «المحرر» از عبدالکریم بن محمد رافعی قزوینی (-623ق)، «شرح الوجیز» تألیف عبدالکریم مزبور، «الحاوی الصغیر» از نجم الدین عبدالغفار بن عبدالکریم قزوینی شافعی (-665ق) و «اللباب» تألیف همین عبدالغفار، که همه آنها از کتب معروف شافعی می‌باشند استخراج و به فارسی ترجمه نموده است. مؤلف در دیباجه آورده: «در فقه ... کتاب‌ها بی حد و عد ساخته‌اند از مطولات و موجزات و اکثر آن به زبان عرب و دانستن زبان عرب موقوف بر تعلم لغت و تصریف و نحو است و همه طلبه علم به آن مشغول شدن و حاصل کردن آن متعذر است علی الخصوص در تاریخ سنه سبع و سبعمایه. خاصه در زمین شبانکاره که بی‌رونقی هر چه تمام‌تر طالب علمان را و ارباب عمائم را روی نموده و هر جا صاحب هنری هست مسلوک و مفلوک مانده هیچ مربی نیست که تربیت اهل فضل کند و بعضی از کتب فقه که به زبان فرس ساخته اند مثل ترجمه و کفایه از مصنفات ... ابومسعود الفراء البغوی ... پسندیده و نیکو است اما همه مسائل را فتوی نکرده است و آنجا که فتوی کرده است بعضی از آن نه موافق فتوی اهل عراق است زیرا او اکثر فتوی برای مراوزه نوشته و نیز اقوال مختلف مذکور است آنجا و همت طلبه قاصر ... و نیز به زبانی جزل و فصیح انشاء فرموده است و اهل این قطر بر بعضی از آن الفاظ وقوف نمی‌یابند. بنابراین مقدمات ضعیف ترین خلق خدای محمد بن یوسف ... می‌گوید که به واسطه شغلی گذری بر قربات و نواحی شبانکاره افتاده اصحاب تمیز و طلاب عزیز را دیدم که وقوفی تمام بر کلام عرب نداشتند داعیه پیدا شد مرا که کتابی در فقه شافعی سازم به زبان فرس ... بر ترتیب محرر فقه و اقوال ضعیفه نیاوردم ... و کتاب فتاوی این زمان محرر و شرح وجیز و حاوی و لباب است. هر جا که فتاوی هر چهار کتب به هم راست بودفتوی صرف آوردم و هر جا مختلف بود ذکر کردمکه فتوی کدام کتاب چیست ... و جمله مسائل محرر فقه بامزیدی چند از حاوی و شرح وجیر در این کتاب مذکور است ... و نام این کتاب منقی نهادم از برای آنک اقوال ضعیف را از آن دور کردم باشد که این کتاب دستوری باشد اهل تمیز را». آغاز: الحمدلله الذی اخرج الانسان من حیز العدم الى فضاء الوجود و من عليه بان عجنه بيديه و نفخ فيه من روحه فامر له الملائكة بالسجود شکر بیشمار و حمد سزاوار آن معبودی که به صنع و قدرت خود آدم و آدمی را از عدم آورد بوجود [فهرستواره فقه هزار و چهارصد سال اسلامی درزبان فارسی، محمد تقی دانش پژوه 54-57]