منافع حیوان و نبات

● منافع حیوان و نبات / حیوان شناسی / فارسی manāfe‘-e heyvān va nabāt اهداء به: غازان خان (964-703 ق) مانند ترجمه از منافع الحيوان عربی است که آنهم گزیده است از منافع الحيوان ابوسعید عبید الله بن بختيشوع. از این گزیده عربی نسخه‌ای به شماره 2784 Or. در لندن (ریو ص 532) و نسخه‌ای مصور و مورخ 7 ربیع الثانی 700 به شماره 2782 در پاریس (رسلان ص 501) هست. نسخه اصل فارسی که مصور و مورخ 690 و اندی است و در مراغه نوشته شده است در کتابخانه خصوصی یک آمریکایی بود و از اوراق مصور آن عکس گرفته و به شرکت فرانسوی وثائق علمی صنعت و تاریخ داده و آن شرکت عکس‌ها را می‌فروخت. قزوینی این برگ‌ها را خریده برای دولت ایران فرستاده بود. او می‌خواست که عکس برگ‌های بی‌تصویر را هم به دست بیاورد و نسخه‌ای کامل سازد که امریکایی‌ها نداده‌اند. بنابراین نسخه عکسی ناقص ماند. چنان که دکتر بهرامی به قزوینی گفته بود محمد آقا اوغلی چاپ‌کننده اسلامیکا در دانشگاه میشیگان به چاپ آن می‌پرداخته است و این نکته‌ها را خود قزوینی در تاریخ 4فوریه 1937م در همین نسخه ما نوشته است ولی تا کنون از این چاپ نشانی نداده‌اند و خود اغلی هم گویا در گذشته است. باری این کتاب فارسی ارزنده گرانبها که اکنون در دست بیگانگان است در چهار مقاله است: 1. مردم؛ 2. چهار پایان و دو دام؛ 3. مرغان بزرگ و کوچک؛ 4. هوام و حشرات زمین و آبی. [احتمالاً همان اثر و نسخه بالاست] [یادگار س 2ش 1ص38-53؛ گفتار قزوینی درباره همین نسخه عکسی]