منافع الحیوان و النبات

● منافع الحیوان و النبات = طبایع الحیوان و خواصها و منافع اعضائها / حیوان شناسی / عربی manāfi‘-ul ḥayawān wa-n nabāt = ṭabāyi‘-ul ḥayawān wa xawāṣṣ-u-hā wa manāfi‘-u a‘ḍā’-i-hā عبیدالله بن بختیشوع، - 451 قمری ‘obeyd-ol-lāh ebn-e boxtīšū‘(- 1060) در چند بخش درباره منافع چهارپایان و مرغان و حشرات و گیاهان. با عنوان‌های: «الانسان، الکلام علی الحیوان الاهلی، الکلام علی الماعز و ما فیه من الخواص، الکلام علی البقر ما فیها من الخواص، الجاموس، الفرس، البغل، الحمار، الخنازیر، الارنب، الاروی و هو الضال، الاهلی، التراح و ماعز الجبل، الغزال ... الکلام علی الحیوان المفترس، القول علی الطیور و خواصها، القول علی الطیور و الجوارح، ... القول علی النمل و ما فیه من الخواص، العنکبوت، الدود ... المنافع». در آن یاد شده است از: اصحاب طبایع الحیوان، اصحاب الحیوان، اصحاب الخواص، الحکماء السریانیون. همچنین «قال ارسطاطالیس» دارد. آغاز: بسمله هذا الحمدلله علی نعمائه و جزیل آلائه و اساله المزید من فضله و عطائه ... اما بعد قال الشیخ الامام عبدالله بن جبرئیل بن بختیشوع رحمه الله قد ذکر فى هذا الكتاب ما تفرق في كتب الحكماء من منافع الحيوان و خواصه و ما اختیر بالتجارب و النقل ما عدا ذلك و قد رتبته بحسب الاقتراح و قدمت امام ذلك ما خص الله تعالی به الانسان من الطبايع العجيبه و الخواص الظريفه و المنافع العميه. انجام: و ينفع الطحال و يدر البول. و هذا مختار ما ذكر في كتاب الحيوان، و الله اعلم و مختار من كتاب الخواص مجرب المنافع. تم الكتاب و لله الحمد و المنه سابع ربيع الاخر من سنه سبع مائه و الحمدلله وحده و صلوته علی انبیائه و رسله و سلامه. [الذریعه 310/22] شرح و حواشی: 1- منافع الحیوان (ترجمه)؛ مراغی، عبدالهادی بن محمد (- 8)