نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

اصول دین

osūl-e dīn
52 نسخه ثبت‌شده از قرن 13 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/6382
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #6382
پدیدآور / مؤلف: رشتی، کاظم بن قاسم
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 4، ص 182 تا 185
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: کلام و اعتقادات
عناوین دیگر و هم‌تراز:
اصول عقاید (osūl-e ‘aqāyed)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

در اصول دین است به گونه گسترده و استدلالی، در 5 «باب» و هر باب در چند «فصل»: باب 1. توحید، در چند «فصل»: فصل در اثبات واجب الوجود، فصل در اثبات آنکه واجب الوجود یکی ست، فصل در آنکه تکلم در ذات واجب نمودن نشاید، فصل در اینکه مشابه و مماثلی و مجالسی ندارد ...؛ 2. عدل، در چند فصل: فصل بدان که از جمله صفات ثبوتیه ذاتیه عدل است، فصل چون دانستی که حق منزه از کل نقایص امکانیة و متصف به کل اوصاف کمالیه ازلیه می‌باشد ...؛ 3. پیامبری، در چند فصل؛ 4. امامت، در چند فصل؛ 5. معاد و حشر ارواح و اجساد، در چند فصل. نام مؤلف در دیباچه آمده است و ذکر شده که رساله‌ای در اصول دین، ولی نام ویژه‌ای بدان داده نشده است. در آن آمده است: «در کتاب کبیر خود و «رساله رشیدیه» بیان نمودیم»؛ تا بدینجا کتابی بدین نام از وی یافت نشده است.
آغاز اثر
« بسمله سپاس و ستایش بیقیاس پروردگاری راست که شهباز بلند پرواز عقل هر چند در هوای وسیع الفضای معرفت ذاتش پرواز کند ... بعدچنین گوید اقل العباد ... ابن محمد قاسم محمد کاظم الحسینی الرشتی ... که بعضی از طالبین طریق حق و سالکین سبیل صدق از کمترین خواهش فرمودند که رساله‌ای در اصول دین که مشتمل ... پنج باب باب اول در توحید است و در آن چند فصل است »
انجام اثر
« سپس بدرستی که او تعالی شانه ولی هر چیز است و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله ... و منکری فضائلهم الی یوم الدین »
سوابق و چاپ‌های اثر
تبریز، 1271، چاپ سنگی؛ تهران، چاپ سنگی؛ بی ناشر، بدون تاریخ، خشتی، 122ص
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 1086/1 (49 نسخه) نسخه‌های منزوی، 882/2 (7 نسخه) و 889/2: اعتقادات، که بایستی همین کتاب باشد الذریعة 192/2 و 198 فهرست کتب مشایخ، 312 «رساله در عقاید پنجگانه» فهرستواره منزوی 96/9 (35 نسخه) مشار فارسی ج 1: 369

متن فنخا

● اصول دین = اصول عقاید / کلام و اعتقادات / فارسی osūl-e dīn = osūl-e ‘aqāyed رشتی، کاظم بن قاسم، 1212-1259 قمری raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798-1843) در اصول دین است به گونه گسترده و استدلالی، در 5 «باب» و هر باب در چند «فصل»: باب 1. توحید، در چند «فصل»: فصل در اثبات واجب الوجود، فصل در اثبات آنکه واجب الوجود یکی ست، فصل در آنکه تکلم در ذات واجب نمودن نشاید، فصل در اینکه مشابه و مماثلی و مجالسی ندارد ...؛ 2. عدل، در چند فصل: فصل بدان که از جمله صفات ثبوتیه ذاتیه عدل است، فصل چون دانستی که حق منزه از کل نقایص امکانیة و متصف به کل اوصاف کمالیه ازلیه می‌باشد ...؛ 3. پیامبری، در چند فصل؛ 4. امامت، در چند فصل؛ 5. معاد و حشر ارواح و اجساد، در چند فصل. نام مؤلف در دیباچه آمده است و ذکر شده که رساله‌ای در اصول دین، ولی نام ویژه‌ای بدان داده نشده است. در آن آمده است: «در کتاب کبیر خود و «رساله رشیدیه» بیان نمودیم»؛ تا بدینجا کتابی بدین نام از وی یافت نشده است. آغاز: بسمله سپاس و ستایش بیقیاس پروردگاری راست که شهباز بلند پرواز عقل هر چند در هوای وسیع الفضای معرفت ذاتش پرواز کند ... بعدچنین گوید اقل العباد ... ابن محمد قاسم محمد کاظم الحسینی الرشتی ... که بعضی از طالبین طریق حق و سالکین سبیل صدق از کمترین خواهش فرمودند که رساله‌ای در اصول دین که مشتمل ... پنج باب باب اول در توحید است و در آن چند فصل است انجام: سپس بدرستی که او تعالی شانه ولی هر چیز است و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله ... و منکری فضائلهم الی یوم الدین چاپ: تبریز، 1271، چاپ سنگی؛ تهران، چاپ سنگی؛ بی ناشر، بدون تاریخ، خشتی، 122ص [دنا 1086/1 (49 نسخه)؛ نسخه‌های منزوی، 882/2 (7 نسخه) و 889/2: اعتقادات، که بایستی همین کتاب باشد؛ الذریعة 192/2 و 198؛ فهرست کتب مشایخ، 312 «رساله در عقاید پنجگانه»؛ فهرستواره منزوی 96/9 (35 نسخه)؛ مشار فارسی ج 1: 369]

نسخه‌های خطی این اثر

52 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
گلپایگانی
قم
7341/1-37/131 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 119 شناسنامه ←
2
ادبیات
تهران
146/1 بی‌کاتب قرن 13 - - شناسنامه ←
3
ملک
تهران
2666 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 114 شناسنامه ←
4
مرکز احیاء
قم
1754 بی‌کاتب صفر 1235ق نستعلیق، نسخ 148 شناسنامه ←
5
ملی
شیراز
54-الف/620 بی‌کاتب جمعه جمادی الثانی 1244ق نسخ 81 شناسنامه ←
6
الهیات
مشهد
20369 عبدالکریم بن معصوم قزوینی شنبه 13 شوال 1244ق نسخ - شناسنامه ←
7
دائرة المعارف
تهران
1723/12-عکسی عبدالکریم بن معصوم قزوینی 1244ق نسخ 193 شناسنامه ←
8
مسجد اعظم
قم
3056 بی‌کاتب 1253ق نستعلیق، نسخ 115 شناسنامه ←
9
فیضیه
قم
1194/1 محمد حسن بن ملا حسین اشتهاردی 1255ق نسخ - شناسنامه ←
10
دائرة المعارف
تهران
2/ 2096-عکسی عبدالجلیل شنبه 28 رجب 1256ق نسخ - شناسنامه ←
11
امام عصر
شیراز
261 حسن بن ملا جعفر سلخ شعبان 1257ق نسخ 70 شناسنامه ←
12
ملک
تهران
2981/1 عبدالرحیم بن حاج جعفر ریزی 17 جمادی الاول 1257ق شکسته نستعلیق 76 شناسنامه ←
13
مرعشی
قم
946 بی‌کاتب 1257ق نستعلیق 126 شناسنامه ←
14
نمازی
خوی
405/1 حسن بن ملا جعفر خویی اوایل ربیع الثانی 1257ق نسخ - شناسنامه ←
15
گلپایگانی
قم
1216-7/116 مهدی ابن حسن فنودی پنج‌شنبه محرم 1258ق نسخ 56 شناسنامه ←
16
الهیات
تهران
347/1 قنبر بن محمد جعفر (برای فرزند خود محمد اسماعیل) 6 شعبان 1258ق نسخ 72 شناسنامه ←
17
دانشگاه
تهران
2693/1 بی‌کاتب 1258ق نستعلیق 80 شناسنامه ←
18
رضوی
مشهد
15289 حیدر بن سبز علی 1258ق نسخ - شناسنامه ←
19
رضوی
مشهد
ض11245 علی محمد 1258ق نستعلیق - شناسنامه ←
20
دائرة المعارف
تهران
180/1 حاج عبدالله ذیقعده 1259ق نسخ 93 شناسنامه ←
21
مرعشی
قم
4785/5 نعمة الله بن محمد مهدی اصفهانی 1259ق نستعلیق، نسخ 59 شناسنامه ←
22
دائرة المعارف
تهران
1670/10-عکسی حاج علی تبریزی رمضان 1259ق ثلث 175 شناسنامه ←
23
دائرة المعارف
تهران
1999/2-عکسی بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 138 شناسنامه ←
24
مرعشی
قم
8273 علی بابا کجوری یک‌شنبه جمادی الاول 1260ق نستعلیق 115 شناسنامه ←
25
دائرة المعارف
تهران
1538-عکسی بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 281 شناسنامه ←
26
طبسی
قم
374 بی‌کاتب ذیحجه 1261ق نسخ 80 شناسنامه ←
27
نمازی
خوی
436 بی‌کاتب 1261ق نستعلیق - شناسنامه ←
28
مسجد اعظم
قم
1238/1 عبدالله خوانساری 1262ق نستعلیق 74 شناسنامه ←
29
دیانی
بیرجند
133 محمد علی بن میرزا مصطفی بوری 7 جمادی الثانی 1262ق نسخ 75 شناسنامه ←
30
حقوق
تهران
162-ج بی‌کاتب رجب 1263ق نستعلیق - شناسنامه ←