شناسنامه کتابشناختی اثر
مکارم الاخلاق و معالم الاعلاق
makārim-ul axlāq wa maʻālim-ul aʻlāq
82
نسخه ثبتشده
از قرن 10 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/63396
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #63396
پدیدآور / مؤلف:
طبرسی، حسن بن فضل
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 31، ص 335
تا 340
زبان و قالب:
عربی
عناوین دیگر و همتراز:
مکارم الاخلاق و محاسن آداب
(makārim-ul axlāq wa maḥāsin-u ādāb)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
این کتاب مشتمل بر اخباری است که در سیره پیغمبر اکرم (ص)و آداب و اخلاق از ائمه هدی علیهم السلام وارد شده و از کتب بسیار خوب به شمار است. مؤلف کتاب را بر دوازده باب و هر بابی را بر چندین فصل تقسیم نموده و فهرست مفصل ابواب و فصول را خود نوشته و پس از دیباچه مندرج ساخته و در کتاب تصریح به اسم خود و نامی برای کتاب نکرده ولی در خطبه کتاب چنین بیان نمودند: «هدانی هذا القول العظیم الی جمع کتاب یشتمل علی مکارم اخلاقه و محاسن آدابه و ما امر به امته»، و بدین مناسبت آن را «مکارم الاخلاق» نامیدهاند. عناوین ابواب چنین است: 1. خلق النبی (ص)، در پنج فصل؛ 2. آداب التنظیف و غیره، در سه فصل؛ 3. آداب الحمام، در شش فصل؛ 4. آداب تقلیم الاظفار و غیره، در چهار فصل؛ 5. آداب الخضاب و غیره، در شش فصل؛ 6. آداب اللباس و غیره، در ده فصل؛ 7. آداب الاکل و الشرب، در سیزده فصل؛ 8. آداب النکاح، در ده فصل؛ 9. آداب السفرة، در ده فصل؛ 10. آداب الادعیه، در پنج فصل؛ 11. آداب المریض، در پنج فصل؛ 12. نوادر الکتاب، در هفت فصل. پسر مؤلف موسوم به شیخ ابوالفضل علی بن حسن طبرسی، متممی بر این کتاب نگاشته است به نام «مشکاة الانوار فی غرر الاخبار».
آغاز اثر
« الحمدلله الواحد الاحد الفرد الصمد الذی لم یلد و لم یولد و لم یکن له کفوا احد ... و بعد فان الله سبحانه و تعالی لما جعل التأسی بنبیه مفتاحا لرضوانه و طریقا الی جنانه ... »
انجام اثر
« فقال ویحک ان لکل اجل وقتا لا سببا لایتجاوزه فمهلا لاتعد لمثلها فانما نفث الشیطان علی لسانک وهذا ما اردنا ان نجمع من السیر النبویة والإدابالمرویة وقد وفینا ... »
سوابق و چاپهای اثر
مشار عربی، ص895؛ مصر، 1303ق، سربی، مطبعة الخیریة؛ کربلا، مؤسسة الاعلمی، تحقیق علاء الدین الطالقانی، الطبعة الاولی، 562ص، 1964م؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1314ق، وزیری، 267ص (صص2-268)؛ 1311ق، 309ص
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
مشکاة الانوار فی غرر الاخبار؛ طبرسی، علی بن حسن (-7)
مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ اشرفی جرجانی، عبدالحی بن عبدالوهاب (-959)
محاسن الآداب فی ترجمة مکارم الاخلاق؛ انصاری، محمد بن عبدالکریم (-967)
مکارم الکرائم = ترجمه مکارم الاخلاق؛ زواره ای، علی بن حسن (-10)
مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ حسینی خاتون آبادی، محمد باقر بن اسماعیل (1070-1127)
تسدید المکارم و تفضیح المظالم؛ بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر (1277-1333)
مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ مدرس چهاردهی، محمد علی بن محمد نصیر (1252-1334)
جمال الصالحین
مکارم الاخلاق (ترجمه منتخب)
مکارم الاخلاق (ترجمه)(21 عنوان)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 146/22- 147و 138/4
معجم المطبوعات 1228
ریحانة الادب 447/2
کشف الحجب 548
دنا 9: 1225-1227 (79 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● مکارم الاخلاق و معالم الاعلاق = مکارم الاخلاق و محاسن آداب / حدیث، اخلاق / عربی
makārim-ul axlāq wa maʻālim-ul aʻlāq = makārim-ul axlāq wa maḥāsin-u ādāb
طبرسی، حسن بن فضل، قرن 6 قمری
tabarsī, hasan ebn-e fazl(- 12c)
این کتاب مشتمل بر اخباری است که در سیره پیغمبر اکرم (ص)و آداب و اخلاق از ائمه هدی علیهم السلام وارد شده و از کتب بسیار خوب به شمار است. مؤلف کتاب را بر دوازده باب و هر بابی را بر چندین فصل تقسیم نموده و فهرست مفصل ابواب و فصول را خود نوشته و پس از دیباچه مندرج ساخته و در کتاب تصریح به اسم خود و نامی برای کتاب نکرده ولی در خطبه کتاب چنین بیان نمودند: «هدانی هذا القول العظیم الی جمع کتاب یشتمل علی مکارم اخلاقه و محاسن آدابه و ما امر به امته»، و بدین مناسبت آن را «مکارم الاخلاق» نامیدهاند. عناوین ابواب چنین است: 1. خلق النبی (ص)، در پنج فصل؛ 2. آداب التنظیف و غیره، در سه فصل؛ 3. آداب الحمام، در شش فصل؛ 4. آداب تقلیم الاظفار و غیره، در چهار فصل؛ 5. آداب الخضاب و غیره، در شش فصل؛ 6. آداب اللباس و غیره، در ده فصل؛ 7. آداب الاکل و الشرب، در سیزده فصل؛ 8. آداب النکاح، در ده فصل؛ 9. آداب السفرة، در ده فصل؛ 10. آداب الادعیه، در پنج فصل؛ 11. آداب المریض، در پنج فصل؛ 12. نوادر الکتاب، در هفت فصل. پسر مؤلف موسوم به شیخ ابوالفضل علی بن حسن طبرسی، متممی بر این کتاب نگاشته است به نام «مشکاة الانوار فی غرر الاخبار».
آغاز: الحمدلله الواحد الاحد الفرد الصمد الذی لم یلد و لم یولد و لم یکن له کفوا احد ... و بعد فان الله سبحانه و تعالی لما جعل التأسی بنبیه مفتاحا لرضوانه و طریقا الی جنانه ...
انجام: فقال ویحک ان لکل اجل وقتا لا سببا لایتجاوزه فمهلا لاتعد لمثلها فانما نفث الشیطان علی لسانک وهذا ما اردنا ان نجمع من السیر النبویة والإدابالمرویة وقد وفینا ...
چاپ: مشار عربی، ص895؛ مصر، 1303ق، سربی، مطبعة الخیریة؛ کربلا، مؤسسة الاعلمی، تحقیق علاء الدین الطالقانی، الطبعة الاولی، 562ص، 1964م؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1314ق، وزیری، 267ص (صص2-268)؛ 1311ق، 309ص
[الذریعة 146/22- 147و 138/4؛ معجم المطبوعات 1228؛ ریحانة الادب 447/2؛ کشف الحجب 548؛ دنا 9: 1225-1227 (79 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- مشکاة الانوار فی غرر الاخبار؛ طبرسی، علی بن حسن (-7)
2- مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ اشرفی جرجانی، عبدالحی بن عبدالوهاب (-959)
3- محاسن الآداب فی ترجمة مکارم الاخلاق؛ انصاری، محمد بن عبدالکریم (-967)
4- مکارم الکرائم = ترجمه مکارم الاخلاق؛ زواره ای، علی بن حسن (-10)
5- مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ حسینی خاتون آبادی، محمد باقر بن اسماعیل (1070-1127)
6- تسدید المکارم و تفضیح المظالم؛ بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر (1277-1333)
7- مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ مدرس چهاردهی، محمد علی بن محمد نصیر (1252-1334)
8- جمال الصالحین
9- مکارم الاخلاق (ترجمه منتخب)
10- مکارم الاخلاق (ترجمه)(21 عنوان)
نسخههای خطی این اثر
82 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 31 |
مدرسه غرب
همدان
|
285 | احسن بن محمد الشهیر به قاضی احسن مکی | پنج شنبه 24 جمادی الاول 1041ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 32 |
مرعشی
قم
|
1909 | عبدالله بن محمد طبری حسینی شافعی امام مقام ابراهیم (به اشتباه کتاب به وی نسبت داده شده) | پنجشنبه 15 ربیع الثانی 1049ق | نسخ | 133 | شناسنامه ← |
| 33 |
مسجد اعظم
قم
|
1060/1 | محمد شریف بن مولا جنایی الجرجانی | رمضان 1054ق | نسخ | 288 | شناسنامه ← |
| 34 |
دانشگاه
تهران
|
1517 | بیکاتب | یکشنبه 15 جمادی الثانی 1056ق | نستعلیق | 304 | شناسنامه ← |
| 35 |
رضوی
مشهد
|
13084 | عزیزالله | 1058ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 36 |
رضوی
مشهد
|
3484 | عزیز الله بن شمس الدین | 1058ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 37 |
قمر بنی هاشم
دامغان
|
64/2 | نظام بن اسماعیل جمال مازندرانی | دوشنبه دهه دوم جمای الثانی 1068ق | نسخ | 137 | شناسنامه ← |
| 38 |
دانشگاه
تهران
|
1463 | بیکاتب | پنجشنبه 15 شعبان 1069ق | نسخ | 171 | شناسنامه ← |
| 39 |
ملی
تهران
|
1216 | محمد رضا بن رضی الدین | 1072ق | نسخ | 261 | شناسنامه ← |
| 40 |
دانشگاه
تهران
|
7618 | استرآبادی، محمد جعفر بن محمد یحیی | رجب 1073ق | نسخ | 192 | شناسنامه ← |
| 41 |
دانشگاه
تهران
|
6347 | بیکاتب | 1 شعبان 1074ق | نسخ | 232 | شناسنامه ← |
| 42 |
فیاض
تهران
|
13 | دماوندی نجفی، ابراهیم بن مظفر | 1075ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 43 |
مجلس
تهران
|
18432 | ابراهیم بن مظفر دماوندی نجفی | 1075ق | نسخ | 465 | شناسنامه ← |
| 44 |
ملک
تهران
|
2453 | بیکاتب | 3 رمضان 1077ق | نستعلیق، شکسته | 227 | شناسنامه ← |
| 45 |
رضوی
مشهد
|
3574 | بیکاتب | شعبان 1080ق، به دستور مولانا علم الهدی محمد فرزند فیض کاشانی | نسخ | 158 | شناسنامه ← |
| 46 |
مجلس
تهران
|
335-طباطبائی | محمد موسی فرزند محمد کاظم مشهدی | 1081ق | نسخ | 173 | شناسنامه ← |
| 47 |
میبدی
مشهد
|
366 | بیکاتب | 1083ق | نسخ | 234 | شناسنامه ← |
| 48 |
دانشگاه
تهران
|
2462 | بیکاتب | شعبان 1084ق | نستعلیق | 226 | شناسنامه ← |
| 49 |
ملی
تهران
|
4869 | ربیع بن محمد تقی نیشابوری | 1084ق | نسخ | 319 | شناسنامه ← |
| 50 |
مرعشی
قم
|
10662/1 | محمد صالح بن عبدالله | سهشنبه 12 رمضان 1085ق | نسخ | 182 | شناسنامه ← |
| 51 |
سپهسالار
تهران
|
5858 | بیکاتب | پنجشنبه 31 جمادی الاول 1088ق | نستعلیق | 180 | شناسنامه ← |
| 52 |
ملک
تهران
|
2100 | عبدالله موزون | سهشنبه 7 شعبان 1088ق | نسخ | 233 | شناسنامه ← |
| 53 |
وزیری
یزد
|
1771 | محمد اشرف بن زین الدین علی | جمعه 11 ربیع الثانی 1095ق | نسخ | 217 | شناسنامه ← |
| 54 |
دائرة المعارف
تهران
|
1683 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 86 | شناسنامه ← |
| 55 |
رضوی
مشهد
|
16035 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 193 | شناسنامه ← |
| 56 |
رضوی
مشهد
|
17543 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 193 | شناسنامه ← |
| 57 |
رضوی
مشهد
|
18066 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 174 | شناسنامه ← |
| 58 |
دانشگاه
اصفهان
|
175 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 306 | شناسنامه ← |
| 59 |
گوهرشاد
مشهد
|
1374 | بیکاتب | پنجشنبه 11 شعبان 1102ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 60 |
دانشگاه
اصفهان
|
394 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |