مکاتبات الکاتبی و الطوسی

● مکاتبات الکاتبی و الطوسی = مطارحات منطقیه (4) / منطق / عربی mukātibāt-ul kātibī wa-ṭṭūsī = muṭāriḥāt-un manṭiqīya کاتبی قزوینی، علی بن عمر، 600 - 675 قمری kātebī qazvīnī, ‘alī ebn-e ‘omar (1204 - 1277) نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری naṣīr-od-dīn-e ṭūsī, moḥammad ebn-e moḥammad (1201 - 1274) عبدالحسین حائری آن را پاسخ خواجه نصیر به اعتراض نخجوانی بر قول حکما «المجهول المطلق يمتنع الحكم عليه» می‌داند. اما مدرس رضوی این رساله را پاسخ مغالطه کاتبی قزوینی دانسته که ابن کمونه برای پاسخ نزد خواجه فرستاد و طوسی بدان پاسخ گفت. مغالطه کاتبی این است: «حدوث العالم لا يستلزم ارتفاع الواقع و كل ما لا يستلزم ارتفاع الواقع فهو واقع، ينتج ان حدوث العالم واقع ...»؛ ابتدای پاسخ خواجه: «خطر ببالی الداعى المخلص على الحجة المذكورة على اثبات الجواز في صورة النزاع هو هذا»؛ مدرس ابتدای نامه ابن کمونه را آورده: «كتب المولى العالم المحقق عزالدولة سعد بن منصور بن کمونه ...». مدرس نسخه دکتر بیانی را دیده و نسخه مجلس آغاز آن برابر با آغازی است که مدرس رضوی به عنوان ابتدای رساله خواجه آورده و معتقد است بعد از جواب خواجه ابن کمونه جوابی به خواجه داده و آغازی از آن نقل کرده است البته دلیل مدرس در این انتساب همان عبارات ابتدای نامه ابن کمونه بوده ولی دلیل انتساب حائری به نخجوانی را در نیافتیم. آغاز: الذی خطر ببالى الداعى المخلص على الحجة المذكوره و على اثبات الجواز فى صورة النزاع عرضة على الآراء المولوية ... أقول: قوله فى الحجة: «الجواز فى صورة النزاع لايستلزم ارتفاع الواقع، و كل ما يستلزم ارتفاع الواقع فهو واقع» مؤلف من جملتين انجام: فهذا ما عندى فيه، و الله اعلم بحقائق الامور، و صلى الله على نبيه محمد و آله الطاهرين چاپ: به کوشش عبدالله نورانی در منطق و مباحث الفاظ (تهران، موسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک گیل با همکاری دانشگاه تهران: 1353) [آثار و احوال خواجه ص 523]