شناسنامه کتابشناختی اثر
مقدمة الصلاة
moqadamat-os salāt
16
نسخه ثبتشده
از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/63097
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #63097
پدیدآور / مؤلف:
شرف بخارایی خراسانی
تاریخ و سده تألیف:
693 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 31، ص 209
تا 211
زبان و قالب:
فارسی
عناوین دیگر و همتراز:
فقه منظوم
(feqh-e manzūm)
آداب نماز
(ādāb-e namāz)
نام حق
(nām-e haq)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
منظومهای است در حدود 193 بیت دربیان آداب نماز بر طبق فقه حنفی، شامل ده «باب» وهر باب درچند «فصل»: باب 1.در طهارت و وضو؛ 2. شکنندههای وضوء؛ 3. غسل، دارای سه «فصل»؛ 4. واجبکننده غسل؛ 5. تیمم؛ 6. نماز مشتمل بر چهار «فصل»؛ 7. نمازهای فرائض شبانهروزی؛ 8. سنن مؤکده شبانهروزی؛ 9. روزه رمضان؛ 10. کفاره روزه؛ خاتمه (تاریخ کتاب). این اثر یکی از کتابهای مجموعه «پنج گنج» میباشد که از کتابهای درسی مدارس قدیم هند بوده است. نویسنده این کتاب در بعضی نسخهها شرف بخارائی یا شرف الدین بخارائی خراسانی و در برخی ناشناخته است. نصرالله طرازی آن را به احتمال از عطار نیشابوری دانسته است. در فهرست کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی مؤلف آن، میر محمد حسین بخاری حنفی (- 1090ق) دانسته شده که صحیح به نظر نمیرسد.
آغاز اثر
« بسمله نام حق برزمان همی رانم ×× که به جان و دلش همی خوانم / ملک و صانع و قدیم و حکیم ×× خالق و رازق و رؤوف و رحیم »
سوابق و چاپهای اثر
مشار فارسی، ج5، ص5128؛ هند، بمبئی، فتح الکریم، 1302ق، به اهتمام قاضی فتح محمد و قاضی عبدالکریم؛ پاکستان، ملتان، فاروقی ناشران و تاجران؛ هند، به اهتمام: دیوان کهرک سنگه لعل سنگه؛ جامعه همدرد: ص39، کانپور، سنگی، 1286 (چاپ سوم)، وزیری، 12ص
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
شرح مقدمة الصلاة = شرح نام حق؛ حسینی هروی، حسین بن غیاث الدین (- 928)
شرح مقدمة الصلاة = شرح نام حق
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
نسخههای منزوی 3029/4
الذریعة 105/19
مشترک پاکستان 352/7-361و 775/14-776
فهرستواره فقه هزار و چهار صد ساله 74-76
دنا 1168/9
میراث مشترک ایران و هند: 256-1 و 2-396
متن فنخا
● مقدمة الصلاة = فقه منظوم = آداب نماز = نام حق / فقه، شعر / فارسی
moqadamat-os salāt = feqh-e manzūm = ādāb-e namāz = nām-e haq
شرف بخارایی خراسانی، ق7 قمری
šaraf-e boxārāyī xorāsānī(- 13c)
تاریخ تألیف: 15 جمادی الاول 693ق
منظومهای است در حدود 193 بیت دربیان آداب نماز بر طبق فقه حنفی، شامل ده «باب» وهر باب درچند «فصل»: باب 1.در طهارت و وضو؛ 2. شکنندههای وضوء؛ 3. غسل، دارای سه «فصل»؛ 4. واجبکننده غسل؛ 5. تیمم؛ 6. نماز مشتمل بر چهار «فصل»؛ 7. نمازهای فرائض شبانهروزی؛ 8. سنن مؤکده شبانهروزی؛ 9. روزه رمضان؛ 10. کفاره روزه؛ خاتمه (تاریخ کتاب). این اثر یکی از کتابهای مجموعه «پنج گنج» میباشد که از کتابهای درسی مدارس قدیم هند بوده است. نویسنده این کتاب در بعضی نسخهها شرف بخارائی یا شرف الدین بخارائی خراسانی و در برخی ناشناخته است. نصرالله طرازی آن را به احتمال از عطار نیشابوری دانسته است. در فهرست کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی مؤلف آن، میر محمد حسین بخاری حنفی (- 1090ق) دانسته شده که صحیح به نظر نمیرسد.
آغاز: بسمله نام حق برزمان همی رانم ×× که به جان و دلش همی خوانم / ملک و صانع و قدیم و حکیم ×× خالق و رازق و رؤوف و رحیم
چاپ: مشار فارسی، ج5، ص5128؛ هند، بمبئی، فتح الکریم، 1302ق، به اهتمام قاضی فتح محمد و قاضی عبدالکریم؛ پاکستان، ملتان، فاروقی ناشران و تاجران؛ هند، به اهتمام: دیوان کهرک سنگه لعل سنگه؛ جامعه همدرد: ص39، کانپور، سنگی، 1286 (چاپ سوم)، وزیری، 12ص
[نسخههای منزوی 3029/4؛ الذریعة 105/19؛ مشترک پاکستان 352/7-361و 775/14-776؛ فهرستواره فقه هزار و چهار صد ساله 74-76؛ دنا 1168/9؛ میراث مشترک ایران و هند: 256-1 و 2-396]
شرح و حواشی:
1- شرح مقدمة الصلاة = شرح نام حق؛ حسینی هروی، حسین بن غیاث الدین (- 928)
2- شرح مقدمة الصلاة = شرح نام حق
نسخههای خطی این اثر
16 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
ملک
تهران
|
5932/1 | بیکاتب | قرن 9 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 2 |
گلپایگانی
قم
|
514/1-3/134 | شمس الدین | 11رمضان927ق | نستعلیق | 10 | شناسنامه ← |
| 3 |
چهل ستون
تهران
|
248 | بیکاتب | 1079ق | نستعلیق | 29 | شناسنامه ← |
| 4 |
مجلس
تهران
|
13835/4 | بیکاتب | با تاریخ 1112ق | - | 7 | شناسنامه ← |
| 5 |
مجلس
تهران
|
8841/17 | جمال الدین محمد حسنی | پنجشنبه 22 محرم 1118ق | - | 5 | شناسنامه ← |
| 6 |
دانشگاه
تهران
|
1016/1-ف | بیکاتب | ذیحجه 1136ق | - | - | شناسنامه ← |
| 7 |
ملک
تهران
|
5396/2 | بیکاتب | قرن 13 | - | 13 | شناسنامه ← |
| 8 |
مجلس
تهران
|
15765/1 | بیکاتب | 1271ق | - | 10 | شناسنامه ← |
| 9 |
ملک
تهران
|
5892/1 | میرزا محمد نجار التجار | 1316ق | نستعلیق | 9 | شناسنامه ← |
| 10 |
مجلس
تهران
|
5725 | عطا محمد | 1329ق، به امر سردار نصرالله خان نایب السلطنه افغانستان | نستعلیق، شکسته | 34 | شناسنامه ← |
| 11 |
دانشگاه
تهران
|
1306/9-ف | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 12 |
وزیری
یزد
|
3804/2 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق، نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 13 |
مجلس
تهران
|
16165/82 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 14 | شناسنامه ← |
| 14 |
دانشگاه
تهران
|
9628/3 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 4 | شناسنامه ← |
| 15 |
ملی
تهران
|
8265 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 8 | شناسنامه ← |
| 16 |
ملی
تهران
|
8262 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 7 | شناسنامه ← |