مقامات حمیدی

● مقامات حمیدی / ادبیات / فارسی maqāmāt-e hamīdī حمیدالدین بلخی، عمر بن محمود، - 559 قمری hamīd-od-dīn balxī, ‘omar ebn-e mahmūd(- 1165) تاریخ تألیف: آخر جمادی الثانی 551ق به پیروی ازمقامات بدیع الزمان همدانی (-338ق) و مقامات حریری (-516ق) در بیست و چهار مقاله تألیفشده است. مؤلف سعی بر آن داشته که در انشاء کتاب از لغت فارسی بهره‌ور گردد و یکی از کتب نثر فارسی است که از بدو انشاء شهرتی بسزا یافته و نخستین کس که آن را معرفی نموده نظامی عروضی در چهار مقاله است که در مقاله اول خویش خواندن این کتاب را چون مقامات بدیع الزمان وحریری برای دبیر ونویسنده لازم شمردهوچنان‌که از تحقیقات استاد علامه قزوینی برمی‌آید تألیف چهارمقاله در سال‌های 551 و552ق بوده ودرآن سال‌ها هنوز این مقامات به آخر نرسیده بوده ودیگری سعد وراوینی درمقدمه مرزبان نامه است که آن را کاملاً ستوده وبنا به تحقیق علامه قزوینی تاریخ این مقدمه واصلاح مرزبان نامه درمیان سال 607و622ق بوده است (ص یز مقدمه قزوینی چاپ طهران) ودیگری شاعر مشهور انوری متوفی به سال 575ق است که این کتاب را چنین ستوده: «هرسخن کو نیست قرآن یا حدیث مصطفی ×× از مقامات حمیدی گشت اکنون ترهات»؛ ونیز حمیدی را مدایح بسیار گفته چرا که وی انوری را پس از آن حکم نجومی معروف وعدم وقوع آن که مورد حمله عمومی گردیده نگاهداری کرده واز آزار مردمان نجات داده است. آغاز: الحمدلله الذی شرفنا بالعلم الراسخ و عرفنا بالدین الناسخ وعلمنا من حقایق الاحکام ... سپاس و ستایش خداوندی را که بیاراست ارواح ما را بوجود اصل وپیراست اشباح ما را بجود وصل ... انجام: و یعلم ان فوق کل ذی علم علیم ایزد تعالی ما را و دوستان ما را از عیب جستن یاران وطعن و قدح همکاران نگاهدارد و هذیانات این افسانه نابوده و سرگذشتهای ناشنوده از ما محو و دور درگذارد بحق محمد و آله. چاپ: مشار فارسی، ج4، ص4875؛ تهران، 1260ق؛ گانپور، سنگی، 1349ق/1931م، چاپ چهارم، وزیری بزرگ، 132+4ص؛ لکهنو، 1315ق/1898م [نسخه‌های منزوی 3631/5؛ الذریعة 276/9 و 9/32 و 9/22؛ سبک شناسی 329/2؛ مكتبة امیرالمؤمنین 686/2 و 687/2؛ كشف الظنون 1786/2؛ هدية العارفین 234/1؛ مشترک پاکستان، ج 14، ص 121-122؛ دنا، ج9، ص 1130-1132] شرح و حواشی: 1- ذیل مقامات حمیدی؛ زنگی بخاری، محمد بن محمود (8-)