مقالات مجیر شیبانی

● مقالات مجیر شیبانی = رسائل = نوشتجات / گوناگون / فارسی maqālāt-e mojīr-e šeybānī = rasā'el = neveštejāt مجیر شیبانی، علی محمد، 1229 – 1307 شمسی mojīr-e šeybānī, ‘alī-mohammad (1850 - 1928) نسخه حاضر که تماماً به خط مجیرالدوله است در سطور ابتدایی توسط خود او چنین معرفی شده است: «بعضی رسائل و نوشتجات و مقالات و دیباچه‌ها و غیرها که این بنده علی‌محمد مجیر شیبانی ملقب به مجیر الدوله گاهگاه نگاشته غیر از آنچه در مدت سی سال در روزنامجات ایران و اطلاع و شرف و شرافت و خلاصة الحوادث و بعض جراید خارجه و غیره از بعض رسائل و کتب مؤلفه خود درج و نگارش و تألیف نموده و به طبع و انتشار رسیده و بعضی هنوز منطبع نشده است بلاترتیب آنچه از مسودات این رسایل و مقالات متفرقه به دست آمده و بیاید در اینجا می‌باشد». و اینک فهرست مطالب این مجموعه: دیباچه کتاب حجة السعادة فی حجة الشهادة: که بر حسب خواهش مرحوم میرزا محمد ندیم السلطان، زمانی که وزیر انطباعات و رئیس دار الترجمه دولتی بوده و بانی طبع ثانی کتاب مزبور شده نوشته است. تاریخ نوشتن دیباچه رجب 1323ق بوده است؛ دیباچه کتاب سفرنامه سفر اول مظفرالدین شاه به فرنگستان: که بنا به خواهش مرحوم میرزا مهدی خان غفاری وزیر همایون قائم مقام که مباشر طبع کتاب بوده نوشته؛ صورت خطابه در موقع تاجگذاری اعلیحضرت سلطان احمد شاه؛ تقریظی که بر حسب خواهش مرحوم خلوتی محمد ابراهیم خان صدیق خلوت محلاتی پیشخدمت ناصرالدین شاه بر کتاب او نوشته؛ مکتوبی که بر حسب خواهش بعضی دوستان به جریده ثریا منطبعه قاهره نوشته؛ مراسله‌ای که به یکی از جراید منطبعه دارالخلافه طهران در موقع دوره دویم انتخابات وکلای دارالشورای کبرای ملی نوشته؛ رساله‌ای که با کمال استعجال برای انجمن قدس محمودی در دوره اول مشروطه و مجلس شورای ملی بر سبیل دستورالعمل برای اقدامات در طرق ترقیات و اتخاذ وسایل و راه‌های منافع و ثروت مملکت و ملت در یک شب نوشته؛ شرح خارق عادت و معجزه واقعه در بادکوبه؛ مراسله که در جواب مرقومه محترمه برادر خود مرحوم آقا میرزا غیاث الدین ادیب به خراسان نوشته (دودنامه)؛ مراسله به مرحوم سپهر مشیر افخم [صاحب ناسخ التواریخ]؛ مراسله بجناب ضیاء الواعظین؛ مراسله که در زمان اقامت کرمانشاهان به والی کرمانشاهان و کردستان مرحوم شاهزاده عماد الدوله بدیع الملک میرزا نوشته است؛ مراسله‌ای که به جناب شریف الدوله نوشته؛ مراسله‌ای که این بنده در جواب شاهزاده فرمانفرما عبدالحسین میرزا که در آن وقت والی کرمان و بلوچستان بوده نوشته‌ام؛ مراسله‌ای مبنی بر تعزیت که شاهزاده عبدالحسین میرزای فرمانفرما ... در موقع فوت فرمانفرمای والدشان نوشته است؛ مراسله که در جواب مرحوم میرزا زین العابدین خان شریف الدوله که هدیه انجیر باغچه خانه فرستاده بود نوشته است؛ مقالتی شیرین و حکایتی حیرت قرین: اختراع اکسیر جوان شدن مسطور در یکی از جراید اروپ؛ حکایت غریبه از گولی و بلادت و کثرت حماقت اهل حمص؛ فایده تاریخی [در تاریخ اسلام]؛ فواید ادبی؛ شرحی که در تفویض منصب ولایت عهد سلطنت ایران به محمد علی میرزا در روزنامه رسمی ایران نگارش یافته و به طبع رسیده است؛ مسوده مراسله که این بنده برای فرزند خود میرزا ضیاء الدین خان گلشاهی مسود نموده است؛ بعض مطالب عالیه حکمتی و علمی (درباره نفس، جن، الفرق بین المدح و الحمد و الشکر، فی اسامی الکعبه، وجود، سبب و علت مردن)؛ مبدأ انقلاب دولت روس و مؤسس آن؛ مسموم و شهید شدن مالک اشتر نخعی رحمة الله علیه در راه مصر به سم نافع نام غلام عثمان؛ علت عمده قتل عثمان خلیفه سوم علیه ما علیه؛ وجه تسمیه خطبه مبارکه شقشقیه حضرت امیر المومنین (ع)؛ حادثه مشرف به هلاک و فرج بعد از شدت [درباره خودش است]؛ احتجاج حضرت رضا علیه السلام با مأمون در افضلیت جد آن حضرت بر جد وی؛ تفسیر آیه مبارکه قرآن مجید؛ خطابه علمیه: سواد خطابه‌ای که برای صبیه خود «مجیر ایران» که از شاگردان و محصلات مدرسه حسنات است در حینی که عازم حرکت به مدرسه بود ارتجالا انشا و تسوید نمود که در موقع انعقاد مجلس جشن مدرسه از قول خود قرائت نماید؛ ايضا سواد خطابه و بیانیه‌ای که برای دخترزاده خودم که از محصلات و شاگردان ممتاز مدرسه تربیت البنات است تسوید نموده‌ام؛ نفثة المصدور: که به مجلس شورای عالی معارف نوشته؛ قصیده در ذم این حکومت مشروطه حالیه ایران به مطلع: باب نکبت بر رخ ایران گشاد ×× هستی این ملک و ملت شد بباد/ زین بنای شوم مشروطه کز او ×× رایت ملک عجم از پا فتاد/ آنچنان منسوخ شد آئین شرع ×× کش از آن رسمی نمی‌آید بیاد؛ ايضا دروصف و هجو بعض وکلای شورای ملی که ارتجالا گفته و عمدا بعض اشعار هزل و احمدا داخل آن نموده است برای تفریح قارئین به مطلع: نیست یک تن که در غم وطن است ×× هر که بینی بفکر خویشتن است / وکلا خائنان ملت خویش ×× همه در جلب پول از کم و بیش / روز درپارلمان خروشانند ×× شب بخلوت وطن فروشـانند ...؛ مدت خلافت خلفای اربع که بعد از حضرت پیغمبر (ص) خلافت کرده‌اند (قطعه‌ای چهار بیتی)؛ رباعی مستزادو مسئله راجع به علم عروض؛ از کلام حکیم سنائی؛ قصیده در مدح حضرت امام العصر والزمان عجل الله تعالی فرجه که در روز نیمه شعبانحسب المناسبت ارتجالاً سروده است، به مطلع: از عنایات ... (خوردگی کاغذ) ذو المن روز مولود مهدی بن حسن ×× آن یگانه امام عصر و زمان. که ز دادش جهان شود گلشن ... .