مقالات شیبانی

● مقالات شیبانی / ادبیات / فارسی maqālāt-e šeybānī شیبانی، فتح الله بن محمد کاظم، 1241 - 1308 قمری šeybānī, fath-ol-lāh ebn-e mohammad kāzem (1826 - 1891) اهداء به: سلطان مراد میرزا حسام السلطنه تاریخ تألیف: ذیحجه 1273ق شامل دو قسمت است: قسمت اولدارای سه «مقاله» در مباحث تاریخی و حکایات و ساخته ذیحجه 1273 و جز زبدة الاثار او که در دو مقاله است؛ مقاله 1.دارای چهار فصل و یک خاتمه: 1) در نژاد و صنعت و نام مؤلف و سبب سفرش به خراسان، 2) سبب فراهم آوردن ترهات خویش و فضیلت سخن و عدم اعتنای ملوک به نظم و نثر، 3) ثنا و محمدت و اظهار بندگی نسبت به استاد ملک (تقریر اسباب فراغت خاطر شاعر و دبیر)، 4) در غروب کوکب عمر خدایگان و طلوع دولت پادشاه زاده حسام السلطنه؛ مقاله 2. در شرح سفر او ازهمدان به کرمان و آنچه در این سفر بر او بگذشته؛ مقاله 3. در سفر او به طوس و از جملهء مجلسیان فرمانفرمای خراسان درآمدن. قسمت دوم: دیوان اشعار شیبانی است، در چهار «مقاله»: مقاله 1. در نژاد و صفت و نام مؤلف و سبب اتفاق سفر او به خراسان از عراق و وصول به میامن و مواهب این ارض اقدس و بیت مقدس مقر حجت خالق و محل حاجت خلایق؛ مقاله 2. در سبب فراهم آوردن ترهات خویش و فضیلت سخن و عدم اعتنای ملوک و اکابر عصر به نظم و نثر و استثنای خدایگان خراسان در این باب از ملوک جهان در ترغیب و تحریص او به رعایت شعرا و ادبا؛ مقاله 3. در تقریب اسباب فراغت خاطر شاعر و دبیر و بیان حکایتی در این معنی به دعای عمر و دولت شاه و محمدت خدایگان و ذکر سوابق ارادت و بندگی این ضعیف بدین آستان؛ مقاله 4. در غروب کوکب عمر خدایگان انارالله برهانه و طلوع آفتاب دولت پادشاهزاده ... سلطان مراد آنکه خدای به مرادش کند همه عالم و نهضت رایت میمون او از دارالخلافة به خراسان و خرامیدن رکاب منصور او از طوس به جام و از جام به هرات و غیره. (دانش پژوه، افشار) آغاز: آری آرایش سخن در ستایش حکیمی علیم است، علت کلمته که آدمی را به فضیلت بیان که شرف او بر دیگر حیوانات چاپ: برگزیده مقالات شیبانی در ترکیه چاپ شده [مقالات منزوی 3630؛ الذریعة 388/21؛ مراة قاسان 388و548؛ رجال قاجار 55/3]