مفرح الروح و مفتح الفتوح

● مفرح الروح و مفتح الفتوح / طب / فارسی mofarrah-or rūh va mofateh-ol fotūh مرعشی شوشتری، فتح الله بن محمدرضا، -1293؟قمری mar‘ašī šūštarī, fath-ol-lāh ebn-e mohammad-rezā(- 1876) تاریخ تألیف: 1254ق در طب النساء است، این گفتار را درچهار مرحله ساخته: مرحله 1. در حل مربوط است بأنواعه، از: مسحور و مجهول السبب و دفع و رفع علتی که از جنیان باشد یا به سبب محذوری در ساعت عقد و نکاح یا زفاف یا از ضعف شهوت یا از إسترخای آلت باشد، و معالجه به ادعیه و ادویه از معاجین و سایر مرکبات و مفردات، و ذکر أدویه قاطعه باه و علاج کثرت شهوت و إحتلام و سرعت إنزال؛ مرحله 2. در أعانت بر حمل است، و آن به دو «وسیله» و یک «خاتمه» است: وسیله 1) در معالجه به ادعیه، وسیله 2) در معالجه به ادویه و بیان علتهائیکه در زن و مرد باعث بر عدم آبستنی می‌شوند و اسباب و معالجات آنها به ترتیب و تفصیل، خاتمه - در بیان مرکبات مخصوصه و ادویه مناسبه و فواید دیگر، و در آن سه «مقصد» است: 1) در مرکبات مخصوصه مثل «مثرود یطوس» و «سنجرنینا» و «داء المسک» و «اطریفل»، 2) در أدویه مناسبه مفیده دیگر جهت اعانت بر آبستنی، 3) در فواید دیگر و در آن شش «فایده» است: 1- در امتحان اینکه عیب از مردست یا از زن، 2- در امتحان زن که قابل حمل هست یا نه، 3- در بیان علامات آبستنی است، 4- در امتحان وجود حمل و عدم آن، 5- علامات و آثار حامله بودن بپسران و دختران است، 6- تدبیر پسر شدن حمل است به ادعیه و اعمال و ادویه؛ مرحله 3. در محافظت جنین و منع سقط و سهولت ولادتست،در پنج «مقام» و دو «انجام»: مقام 1) بیان اسباب و علامات أسقاط است، 2) تدبیر و کیفیت سلوک زنان آبستن است، 3) فساد شهوت و معالجه آن است، 4) در محافظت جنین و منع سقط است به ادویه، انجام 1) در تسهیل ولادت است به اعمال و ادویه، انجام 2) در تسهیل ولادت است به ادعیه؛ مرحله 4. در محافظت اولاد و فواید دیگر است، در پنج «مطلب»: 1) در بقا و بزرگ شدن اطفال است به ادعیه، 2) در محافظت اطفال و غیر اطفال است به حجابات و أحراز مجربه، 3)احکام ولادت و تربیت اولاد است از غسل مولود و تحنیک و گفتن اذان و اقامت بر گوش او و نام نهادن و سر تراشیدن و تصدق و ختنه کردن و سوراخ کردن گوش و عقیقه و کیفیت تربیت و آداب سخن گفتن و طعام خوردن و غیر آن، 4) بیان زود مردن بچه که به هشت ماهه متولد شود، دو سبب، 5) در معالجه ناخوشی‌ها و بیماری‌ها و عوارض و فواید در هشت «باب»: 1- در دفع و رفع صرع و رنجانیدن جن و تابعه و ام الصبیان است به ادعیه و ادویه، در دو «منهج»، 2- در آبله است و معالجه آن به ادعیه و ادویه، 3- در معالجه گریه کردن و بیخوابی اطفال و ترسیدن در خواب است، 4- در علاج دیر بحرف آمدن اطفال، 5- در علاج دیر دندان در آوردن اطفال است، 6- در جوشش دهان است و معالجه آن، 7- در علاج علل و امراض و فواید دیگر است در هشت «فصل».مؤلف دعاها و دواها و جدول‌ها و مربعات و دائره‌های منقوله در کتاب را از کتب معتبر بسیار آورده و جابه جا به نام آنها تصریح کرده است، مانند «عدة الداعی» ابن فهد، «دفع و رفع» فیض، «مصباح» کفعمی «منهاج الفلاح»، «تحفه» حکیم مؤمن، «اختیارات» خواجه طوسی «مجموعه» بخط قدوة العارفین مرحوم آقا محمد بیدآبادی، «کافی» شیخ کلینی، «مقباس المصابیح» علامه مجلسی «جمال الصالحین»، «ثمرة الفؤاد فی أدعیة الأولاد»، «زبدة الدعوات»، «شموس الأنوار و کنوز الأسرار» ابن الحاج تلمسانی «شرح موجز» سدیدی، «قانون» شیخ الرئیس، «شفاء الامراض»، «بحر العلاج» محمد بن اسحق ابرقوهی، «حیات الانسان»، «حلیة المتقین»، «ذخیره خوارزمشاهی»، فرهنک «برهان قاطع»، «شافی الأوجاع» حبیب طبیب، «حرز الأمان»، «قاموس»، «زبدة الطب»، «مکارم الاخلاق»، «حیوة الحیوان»، «شمس المعارف» ابوالعباس بونی، «جنة الواقیه»، «طب الائمه»، «مهج الدعوات»، «اخلاق ناصری»، «النزهة المبهجه» میرزا داود أنطاکی، «بحر الجواهر»، «شرح اسباب» نفیسی، «مفتاح» حکیم ابوالفرج، «انیس العابدین»، «شرح دیوان أمیر علیه السلام» میبدی، «روضة الواعظین»، «کلم الطیب» سید جلیل عظیم الشان مرحوم سید علیخان. آغاز: بسمله ... فتح مهمات بحمد قاضی الحاجات، و حل مشکلات بصلوات بر سید کاینات و سلام بر آل آن خلاصه موجودات است. و بعد، فتح الباب این مقاله و عمده اسباب این مختصر رساله آنست که فتح الله بن محمدرضا الحسینی المرعشی الشوشتری چون حدیث پیغمبر و فرموده خیر البشر - صلوات الله و سلامه علیه و آله - یعنی «تناکحوا تناسلوا فإنی أباهی بکم یوم القيمة» را شنیده و تناکح و تناسل را باعث مباهات سید رسل فهمید؛ بخاطرش رسید که چند کلمه در بیان ادعیه و أدویه مخصوصه ببعض متعلقات آن پرداخته و بمفاد «تهاد و اتحابوا و الهدیة مفتاح المحبة» آنرا برسم هدیه و تحفه پیشکش أحباب ساخته باشد، و آنرا به «مفرح الروح و مفتح الفتوح» نام نهاد، و بموافق فهرست بر چهار مرحله قرار داد، و الله یقول الحق و یهدی إلى الرشاد. مرحله اول، در حل مربوط. مرحله دوم، در أعانت بر حمل. مرحله سوم، در محافظت جنین و منع سقط و سهولت ولادت. مرحله چهارم، در محافظت اولاد و فواید دیگر. مرحله اول ... انجام: مؤلف گوید که این دعایی است جامع برای دنیا و آخرت و جلب خیرات و سعادات و بتجربه رسیده است برای قضای حاجات و سود درمعاملات و حل مشکلات و فتح مهمات، و بمفاد «خیرالختام ما افتح [كذا] به الکلام» چون افتاح این رساله بفتح مهمات بوده اختتام آنرا نیز قرار دادیم بفتح مهمات. و الحمدلله علی الاتمام، و الصلوة و السلام علی سید الأنام محمد و آله المیامین الکرام. [نسخه‌های منزوی 601/1؛ الذریعة 157/7؛ ریحانة الادب 403/3؛ فهرستواره منزوی 3722/5]