نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

مفتاح النجوم

meftāh-on nojūm
/w/62387
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #62387
تاریخ و سده تألیف: 729 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 30، ص 930 تا 931
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: هیئت
اهدا / به درخواست: عبداللطیف بن عبدالعزیز تبریزی (فرزند مؤلف)
محل تألیف: بغداد (مدرسه نظامیه)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

مؤلف هنگامی که در مدرسه نظامیه بغداد بوده،به دلیل اختلاف زیج ها با یکدیگر، رساله حاضر را در این موضوع نگاشته است؛ و در شصت «فصل» کوتاه تنظیم نموده: 1. در آغاز مفتاح نجوم؛ 2.تاریخ عرب؛ 3. تاریخ رومی؛ 4. تاریخ فارسیان؛ 5. تاریخ جدید؛ 6. معرفت چهار عنصر؛ 7. منسوبات کواکب؛ 8 معرفت فلک‌ها؛ 9. مزاج کواکب؛ 10. هیئت کواکب؛ 11. معرفت فلک هشتم؛ 12. معرفت صور ثابته؛ 13. سیر فلک‌ها؛ 14. معرفت فلک نهم؛ 15. قسمت خانه‌ها؛ 16. معرفت مزاج برجها؛ 17. معرفت مزاج درجه‌ها؛ 18. بروج اثنا عشر؛ 19. مهر کواکب؛ 20. باب دریجان؛ 21. وجوه کواکب؛ 22. حدود کواکب؛ 23.موضع مذکر و مونث؛ 24. منازل ماه؛ 25. کواکب قاطع در برج‌ها؛ 26. تبدیل فصل‌ها؛ 27. اوتاد و عضو فلک؛ 28. ویال خانها؛ 29. مطر و فتح الباب؛ 30. ارباب مثلثات؛ 31. شرف و هبوط کواکب؛ 32. اوج و حضیض کواکب؛ 33. فرح کواکب؛ 34. تناظر کواکب؛ 35. نظرهای کواکب؛ 36. قرانات کواکب؛ 37. رأس و ذنب؛ 38. سیر و نطاق کواکب؛ 39. دور کواکب؛ 40. مزاج فصل‌های کواکب؛ 41. قوت و ضعف کواکب؛ 42. قران علویین؛ 43. ساعتها؛ 44. ساعت مستوی؛ 45. منتهای روز در اقالیم؛ 46. منتهای روز و طلوع؛ 47. مطالع بلده و تسویه البیوت؛ 48. اجتماع قمر؛ 49. ساعت بسط؛ 50. استقامت و رجعت کواکب؛ 51. قرب و بعد؛ 52. عدد ایام متمیزه؛ 53. معرفت سهام؛ 54. در بیرون آوردن طالع؛ 55. حکم تحویل؛ 56. معرفت اهل هر چیز؛ 57. نمودار سقوط نطفه؛ 59. در کدخدا که هفت کواکب اند؛ 60. عطیه کواکب. (جعفر اشکوری)
آغاز اثر
« 1: الحمدلله الذی خلق السموات و الارض فی سته ایام ... اما بعد، بدانکه مختصریست که این ضعیف درعلم نجوم از برای فرزند خود عبداللطیف تألیف کرده است. نام مفتاح النجوم نهاده تا تحصیل این علم بر وی آسان بود ... »
انجام اثر
« و عطارد بهر نظر که ناظر باشد بکدخداه اگر مسعود بود بر عطیه بیفزایند و اگر منحوس بود از عطیه بکاهند. »

متن فنخا

● مفتاح النجوم / هیئت / فارسی meftāh-on nojūm تبریزی، عبدالعزیز بن عبدالرحمن، ق8 قمری tabrīzī, ‘abd-ol-‘azīz ebn-e ‘abd-or-rahmān(- 14c) اهدا به: عبداللطیف بن عبدالعزیز تبریزی (فرزند مؤلف) تاریخ تألیف: 729ق؛ محل تألیف: بغداد (مدرسه نظامیه) مؤلف هنگامی که در مدرسه نظامیه بغداد بوده،به دلیل اختلاف زیج ها با یکدیگر، رساله حاضر را در این موضوع نگاشته است؛ و در شصت «فصل» کوتاه تنظیم نموده: 1. در آغاز مفتاح نجوم؛ 2.تاریخ عرب؛ 3. تاریخ رومی؛ 4. تاریخ فارسیان؛ 5. تاریخ جدید؛ 6. معرفت چهار عنصر؛ 7. منسوبات کواکب؛ 8 معرفت فلک‌ها؛ 9. مزاج کواکب؛ 10. هیئت کواکب؛ 11. معرفت فلک هشتم؛ 12. معرفت صور ثابته؛ 13. سیر فلک‌ها؛ 14. معرفت فلک نهم؛ 15. قسمت خانه‌ها؛ 16. معرفت مزاج برجها؛ 17. معرفت مزاج درجه‌ها؛ 18. بروج اثنا عشر؛ 19. مهر کواکب؛ 20. باب دریجان؛ 21. وجوه کواکب؛ 22. حدود کواکب؛ 23.موضع مذکر و مونث؛ 24. منازل ماه؛ 25. کواکب قاطع در برج‌ها؛ 26. تبدیل فصل‌ها؛ 27. اوتاد و عضو فلک؛ 28. ویال خانها؛ 29. مطر و فتح الباب؛ 30. ارباب مثلثات؛ 31. شرف و هبوط کواکب؛ 32. اوج و حضیض کواکب؛ 33. فرح کواکب؛ 34. تناظر کواکب؛ 35. نظرهای کواکب؛ 36. قرانات کواکب؛ 37. رأس و ذنب؛ 38. سیر و نطاق کواکب؛ 39. دور کواکب؛ 40. مزاج فصل‌های کواکب؛ 41. قوت و ضعف کواکب؛ 42. قران علویین؛ 43. ساعتها؛ 44. ساعت مستوی؛ 45. منتهای روز در اقالیم؛ 46. منتهای روز و طلوع؛ 47. مطالع بلده و تسویه البیوت؛ 48. اجتماع قمر؛ 49. ساعت بسط؛ 50. استقامت و رجعت کواکب؛ 51. قرب و بعد؛ 52. عدد ایام متمیزه؛ 53. معرفت سهام؛ 54. در بیرون آوردن طالع؛ 55. حکم تحویل؛ 56. معرفت اهل هر چیز؛ 57. نمودار سقوط نطفه؛ 59. در کدخدا که هفت کواکب اند؛ 60. عطیه کواکب. (جعفر اشکوری) آغاز: 1: الحمدلله الذی خلق السموات و الارض فی سته ایام ... اما بعد، بدانکه مختصریست که این ضعیف درعلم نجوم از برای فرزند خود عبداللطیف تألیف کرده است. نام مفتاح النجوم نهاده تا تحصیل این علم بر وی آسان بود ... 2: سپاس و ستایش حضرت باری تعالی و تقدس که بخشنده عقل و جان است و روزی دهنده تمام موجودات است و آفریننده عرش و کرسی و لوح و قلم است ... انجام: و عطارد بهر نظر که ناظر باشد بکدخداه اگر مسعود بود بر عطیه بیفزایند و اگر منحوس بود از عطیه بکاهند.

نسخه‌های خطی این اثر

3 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مجلس
تهران
6797/2 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 30 شناسنامه ←
2
مرعشی
قم
15129/9 بی‌کاتب قرن 12 شکسته نستعلیق 21 شناسنامه ←
3
مجلس
تهران
17808 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←