مفتاح الفرج

● مفتاح الفرج / استخاره / فارسی meftāh-ol faraj خاتون آبادی، محمد حسین بن صالح، - 1151 قمری xātūn-ābādī, mohammad hoseyn ebn-e sāleh(- 1739) اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی تاریخ تألیف: ربیع الاول 1127ق رساله حاضر در آداب و چگونگی و انواع استخاره و دعاها و اذکاری است که بدین منظور روایت شده با ترجمه آنها زیر سطرها به فارسی، به اضافه فوائدی که به نظر مؤلف رسیده، به پیروی از «مفتاح الغیب» علامه مجلسی و مانند آن در هشت «مفتاح»: 1. بیان استخاره به جناب اقدس حق؛ 2. نوع دوم استخاره؛ 3. استخاره به عنوان استشاره؛ 4. استخاره به قرآن مجید؛ 5. استخاره به تسبیح؛ 6. استخاره ذات الرقاع؛ 7. اقسام غیر مشهوره ذات الرقاع؛ 8. استخاره به بنادق. در مورد استخاره تألیفات گوناگونی وجود دارد. برخی در ضمن مجموعه‌های فقهی و یا روایی و یا دعایی است که قسمتی از آن به استخاره اختصاص یافته و در میان آثار عامه و خاصه دیده می‌شود: همچون محاسن برقی، کافی کلینی، فقه الرضا، من لایحضره الفقیه شیخ صدوق، المقنع شیخ صدوق، التهذیب شیخ طوسی، مصباح المتهجد شیخ طوسی، المقنعة و الاشراف شیخ مفید، مکارم الاخلاق طبرسی، وسائل الشیعة حر عاملی، بحار الانوار علامه مجلسی و در میان منابع اهل سنت می‌توان به سنن ابن ماجه، سنن ابی داود، سنن ترمذی، سنن نسائی، سنن بیهقی، مجمع الزوائد هیثمی، تحفة الاحوذی، المصنف صنعانی، الادب المفرد بخاری، الاذکار النوویة و غیره اشاره کرد که فصلی در این باره دارند. برخی تألیفات مستقلی هستند که منحصراً به بحث استخاره اختصاص دارند که می‌توان به این آثار اشاره کرد: کتاب الاستخارة، کلینی که معالم العلماء نقل کرده؛ الاستخارة محمد بن مسعود عیاشی صاحب تفسیر عیاشی، که نجاشی در رجال خود و شیخ طوسی در فهرست، از این اثر نام برده‌اند؛ کتاب الاستخارة و الاستشارة احمد بن سلیمان بصری شافعی معروف به زبیری (-317ق)؛ رسالة الاستخارة از محیی الدین بن عربی (-648)؛ فتح الابواب بین ذوی الالباب و کتاب رب الارباب فی الاستخارات از سید بن طاووس (-664ق) که از مهمترین منابع موجود در استخاره است؛ الانارة و الاستنارة فی مسألة الاستخارة از قوام الدین بن کمال الدین مرعشی (-780ق)؛ مفاتیح الغیب فی الاستخارة و الاستشارة شیخ کفعمی؛ الاستخارات از شاگرد شیخ ناصر بن احمد بن متوج بحرانی و معاصر شیخ ابن فهد حلی (-841ق)؛ رسالة فی الاستخارة از شیخ محمد بن محمود مغلوی وفائی (-940ق)؛ مشکاة الاستنارة فی معنی حدیث الاستخارة از عبدالبر بن عبدالقادر فیومی حنفی (-1071ق)؛ مفاتیح الغیب فی الاستخارة از علامه مجلسی (-1110ق)؛ الاستخارات از احمد بن عبدالسلام بحرانی معاصر با محمد تقی مجلسی؛ المنارات الظاهرة فی الاستخارات المأثورة عن العترة الطاهرة از ابوالحسن سلیمان بن عبدالله ماحوزی بحرانی (-1121ق)؛ بشارة الطلاب لطالب الاستخارة از شیخ احمد بن صالح درازی بحرانی (-1124ق)؛ رساله در استخاره از محمد تقی بن ابی المعالی خادم متطبب انصاری (قرن 11)؛ الانارة عن معانی الاستخارة، از محمد بن محمد محسن فیض کاشانی (-1115ق)؛ مفتاح الفرج خاتون آبادی (-1151ق)؛ رسالة فی عدم التوکیل فی الاستخارة از سید شبر بن محمد حویزی نجفی (-1190ق)؛ هدایة المسترشدین فی الاستشارة و الاستخارة از حسن بن محمد صالح نصیری طوسی؛ التحفة الباقریة در استخاره از امانت علی عبدالله پوری مولوی شاگرد دلدار علی؛ ارشاد المستبصر فی الاستخارات از سید عبدالله شبر (-1242ق)؛ رسالة فی الاستخارة از جعفر بن عبدالله شبر (قرن 13)؛ خیرة الطیر از احمد بن سالم بن عیسی بحرانی؛ روائح الغیب فی رفع التردید و الریب از عبدالنبی بن عبد الرزاق که در 1264 تألیف کرده؛ عنوان الصواب فی اقسام الاستخارة من الائمة الاطیاب از حاج محمد کریم خان بن ابراهیم کرمانی (-1288ق)؛ مصباح المستخیر از محمود بن محمد علوی فاطمی معروف به سلطان القراء (-1298ق)؛ رساله در استخاره از میرزا محمد جواد دارابی (1298-ق)؛ الاستخارات از سید علی بن محمد بن علی حسینی میبدی یزدی (-1313ق)؛ الاستخارات از میرزا ابوالمعالی بن حاج کلباسی (-1315ق)؛ الاستخارات از میرزا محمد حسین بن میرزا محمد علی حسینی مرعشی (-1315ق)؛ خیرة الطیور فی التفأل از میرزا محمد حسین مرعشی (-1315ق)؛ ارجوزة فی اوقات الاستخارة از شیخ جواد بن شیخ علی جامعی نجفی (-1322ق)؛ تشریح الخیرة فی الاستخارات از سید عبدالحسین لاری (-1330ق)؛ منهاج المستخیر از سید محمد حسین سلطان القراء (-1350ق)؛ مفاتیح الغیب و مصباح الوحی از سید مهدی غریقی (-1343ق)؛ دلائل الغیب فی الاستخارات از سید ابوالقاسم بن محمد طباطبائی (-1361ق)؛ رساله در استخاره از محمد علی بن حسن حائری سنقری (-1378ق)؛ و چندین رساله ناشناخته در این باب. آغاز: الحمدلله دلیل المتحیرین و کاشف الباساء و الضرآء عن المکروبین و عنده مفاتح الغیب لایعلمها الاهو و یعلم ما فی البر و البحر و ما تسقط من ورقة الا یعلمها و لاحبة ... چون جد علامه ام ... محمد باقر مجلسی ... رساله ای در بیان انواع استخارات تالیف و به مفاتح الغیب مسما نموده بود به خاطر فاتر این بی بضاعت رسید که رساله مزبور را اختصار نموده ... بدون ذکر اسناد و سایر زواید تالیف نماید ... انجام: پس اگر خواهد باز ترجیح ترک برفعل را استخاره کند اگر خوب آید ترک ترجیح دارد و اگر بد آید فعل و ترک با هم مساوی است و این معنی بعد از تامل صادق ظاهر و واضح می‌شود و الله تعالی هو الموفق لكل خير ... و الصلوة على محمد و آله الاطهرين چاپ: ضمن میراث حدیث شیعه دفتر بیستم، قم، مؤسسه فرهنگی دار الحدیث، 1388ش، با تحقیق حمید احمدی جلفائی