مفتاح الغوامض

● مفتاح الغوامض = شرح تهذیب البیان / نحو / عربی miftāḥ-ul ġawāmiḍ = š.-u tahḏīb-il bayān نوری، محمد بن محمد حسن nūrī, mohammad ebn-e mohammad ḥasan وابسته به: تهذیب البیان = التهذیب فی النحو؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030ق) تهذیب البیان متنی است مختصر در نحو که شیخ بهاییبرای حفظ اصول نحو به صورتی فشرده تدوین کرده است. این کتاب دارای شرح‌هایی است که در الذریعه (ج 1: 518 و ج 13: 159) آمده است. نسخه ما نیز شرحی دیگر است بر این کتاب ازشارحی که خود رادر آغاز آن «محمد بن محمدحسن نوری» معرفی کرده و شرح خود را «مفتاح الغوامض» نامیده است (ن.ک طبقات اعلام شیعه قرن 12ص 710). در فهرست‌ها و منابع در دسترس نامی از این شارحو کتاب وی به دست نیامد، اما با توجه به استنادات بسیار وی به اقوال سید جزائری در حاشیه وی بر فوائد ضیائیه می‌توان استنباط کرد که دوران حیات مؤلف از قرن دوازدهم به بعد بوده است. وی در شرح خود از استرآبادی با لقب «نجم الائمة» یاد می‌کند و از بیضاوی، طریحی، فیروزآبادی، و ابن قاسم نقل قول کرده است. (علینقی منزوی)