مفتاح الرموز

● مفتاح الرموز / ریاضیات / فارسی meftāh-or romūz مازندرانی، محمود بن یوسف، ق13 قمری māzandarānī, mahmūd ebn-e yūsof(- 19c) تاریخ تألیف: 1287ق نویسنده این رساله می‌گوید میرزا یوسف نامی(شاید میرزا یوسف خان مستشار الدوله باشد) که ظاهراً از مردان سیاست دوره ناصری بوده و فکری بس وقاد داشته است همواره در طلب آن بوده که رمزی برای مطالب مخفی و نامه‌های دولتی ترتیب دهد تا در صورت تحریر نامه‌ها به آن رمز چنان که آن نامه به دست ناکسی افتد از مطلب سر درنیاورد. این فکر همواره میرزا یوسف خانرا مشغول می‌داشته است تا آنکه شارژ دافر تفلیس می‌شود و برای آن نظر سابق خود دفتری می‌سازد و مفتاح رمزها را در آن نگاه می‌دارد و آن دفتر به نزد صاحبان قدرت می‌فرستد تا در صورت مکاتبه از آن رمزها استفاده کنند. من بنده نامه‌های با رمز را بدون وجود مفتاح می‌خواندم این خبر به میرزا یوسف خان رسید او به تعجب افتاد و گفت در صورت خواندن نامه رمزی که هنوز مفتاح آن دردست کس نیست من به این خواننده صداشرفی خواهم داد. آن نامه به دست من رسید و من آنرا خواندم میرزا یوسف خانرا خوش آمد و به قول خود وفا کرده و صد اشرفیم داد. بعد از آن بر آن شدم که مفتاح رمزی بنویسم و در آخر آن نامه رمزی را اضافه کنم.(عبدالله انوار) چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1320، وزیری، 118+1صص [نسخه‌های منزوی 196؛ رجال ایران 490/4؛ فارسی مشار 840 و 1469]