مفاتیح الصنعة

● مفاتیح الصنعة = المفاتیح العشرة = کتاب العشرة = تفسیر التدابیر العشرة / كيميا / عربی mafātīḥ-uṣṣan‘a = al-mafātīḥ-ul ‘ašara = k.-ul ‘ašara = tafsīr-ut tadābīr-il ‘ašara زسیموس حکیم، ق4 میلادی zosīmūs-e hakīm(- 4c) کتابی است درباره ده مقاله (منسوب به) دموکریتوس (ذومقراطیس) که در آن در طی ده رساله به بحث درباره تدابیر ده‌گانه‌ای که دموکریتوس در کتب خود وضع کرده است می‌پردازد، از این رو این کتاب به «المفاتیح العشرة» یا «کتاب العشرة» نیز معروف است. ابن ندیم کتابی با عنوان «المفاتیح فی الصنعة» را به زسیموس نسبت می‌دهد که مجموعه‌ای متشکل از مقالات و رسائل مختلف است که به صورت رسالة (مقالة) اول، ثانی، ثالث و ... ترتیب یافته و به هفتاد رساله می‌رسد و لذا به سبعین رسائل نیز معروف است. مشخص نیست که آیا کتاب حاضر بخشی از همان سبعین رسائل است یا اساساً با آن متفاوت است. همچنین زسیموس مجموعه‌ای از رسالات خطاب به خواهر خود اثاسیا (اوتاسیه) نگاشته است که دست‌کم هفت رساله می‌باشد. در فهرست ملک (ج5، ص 333) نسخه‌ای با عنوان «المفاتیح العشرة الی اوتاسیه» تنها با ذکر نام معرفی می‌شود و این اندیشه را تقویت می‌کند که آنچه به عنوان رسائل زسیموس به اثاسیا (اوتاسیه) موجود است بخش‌هایی از همین کتاب مفاتیح الصنعة است. [سزگین 4: 75؛ ابن ندیم، الفهرست، مقاله دهم]