اصطلاحات صوفیان

● اصطلاحات صوفیان = اطوار / عرفان و تصوف / فارسی estelāhāt-e sūfīyān = atvār در یک «مقدمه» و دو «مطلب»: مقدمه در توجیه اصطلاحات مسایل عرفانی نظری: مطلب یکم در بیان عوالم خمس و مراتب ست و اطوار سبع: 1. طور قالبی، 2. طور نفسی، 3. طور قلبی، 4. طور سری، 5. طور روحی، 6. طور خفی، 7. طور غیب الغیوب؛ مطلب دوم لفظهای عرفانی فارسی و عربی به ترتیب الفبایی. بسیار روان و شیوا نگاشته شده و واژه‌های پارسی آن خیلی لطیف تفسیر گردیده است. کلمه‌ها به‌ترتیب حرف‌های تهجی ابجدی فراهم آمده ولی نه متداول آن. نمونه‌ای از این رساله: «بنفشه، نکته را گویند که ادراک بشری بآن را نبرد و عقده آن بنظر و فکر انحلال نپذیرد. بیداری، عالم صحو را گویند جهت تکمل نواقص. لمؤلفه: ز حد شد ناله شبها و بیداری خوش آن روزی ×× که در کویت کنم خواب اجل درپای دیواری. بوستان، مقام دل گشادگی عارف را گویند اعم از آنکه بمرتبه و مقامی مخصوص باشد. بیت: دوستان در بوستان چون عزم می خوردن کنید ×× اول از یاران دور افتاده یاد من کنید. ترسائی، تجرد و تفرید باطن را گویند در حالت توجه بحق، از صور کاینات و نسب و اضافات. شعر: ز ترسائی غر تجرید دیدم ×× خلاص از رقه تقلید دیدم. ترانه، آئین و راه محبت را گویند بر وجهی که موجب اشعار بغیر خود بود. بیت: مطرب بساز عود که کس بی اجل نمرد ×× و انکس نه این ترانه سراید خطا کند». [نسخه‌های منزوی 1039/2؛ فهرستواره منزوی 91/7]