معرفت تقویم

● معرفت تقویم / تقویم / فارسی ma‘refa-te taqvīm ؟ گیلانی، اسحاق بن یوسف gīlānī, eshāq ebn-e yūsof رساله کوتاهی است در چگونگی استخراج تقویمکه برای مطالعه یکی از دوستانش نگاشته است؛ در یک «مقدمه» و سه «باب» و یک «خاتمه»: مقدمه در حساب جمل؛ باب 1. در حروف جمل، در چهار فصل: 1) علامات روزهای هفته، 2) علامات روزهای ماه، 3) علامات بروج و اجزای آن، 4) علامات ساعات؛ باب 2. در علاماتی که تعلق به حروف آخر نام‌های کواکب دارد، در دو فصل: 1) در ارقام کواکب، 2) در نظرهایی که میان کواکب واقع شود و حالات ایشان؛ باب3. در ساعات خیر و شر، در شش فصل: 1) احوال کواکب، 2) منسوبات کواکب، 3) در خانه و بال کواکب، 4) شرف و هبوط کواکب، 5)اوج و حضیض کواکب؛ خاتمه، در اختیارات ساعات. آغاز: بسمله. حمد بی حد و ثنای بی عدد احدی را سزد که مفاتیح صحایف افلاک را بخامه نقش بند انا زينا السماء الدنيا بزينة الكواكب ... اما بعد، این رساله ای است در معرفت تقویم خالی از تطویل، مرتب بر مقدمه و سه باب و خاتمه ... انجام: زیاده از این خواهند، به مطولات این فن رجوع نمایند. و الله اعلم [نسخه‌های منزوی، 267/1؛ مکتبة امیرالمؤمنین 334/1؛ فهرستواره منزوی 3054/4، 3063/4 با عنوان «مفتاح التقویم» که از میرزا اسماعیل بن محمد علی نائینی دانسته و به احتمال از اسحاق گیلانی که مسلم هر دو یکی است]