المعاودة فی امر النفس و الفيض

● المعاودة فی امر النفس و الفيض = جواب ابی سعید ابی الخير / فلسفه / عربی al-mu‘āwada fī amr-in nafs wa-l fayḍ = javāb-e abī sa‘īd-e abe-l xeyr ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038) ابوسعید می‌پرسد چرا طبیعت نمی‌تواند آغاز و بنیاد چیزها باشد و شما این را به کتاب‌های دیگر و مباحثات بازگشت دادید؟ باز از فیض الهی می‌پرسد که چیست و می‌گوید من هنوز کتاب مباحثات را ندیده‌ام. شیخ در پایان یادی از فیض الهی خود می‌کند و می‌گوید من آنرا نوشته‌ام و اکنون باز آنرا می‌آورم. در اینجا عبارتی از آغاز رساله «فیض الهی» یا «الفعل و الانفعال و اقسامهما» (چاپ دکن به سال 1353؛ ش 190 قنواتی) می‌آید و پاسخ پایان می‌یابد ولی باید همه آن در دنبال باشد وگرنه سخن بریده خواهد ماند. پیداست که شیخ این رساله را که پیش نوشته بود چون با پرسش میهنه‌ای می‌ساخت در دنبال پاسخ او گذارده است و سخن شیخ بدین گواهی می‌دهد. (دانش پژوه) در بعضی از نسخه‌ها قید شده است که آن را شیخ در جواب ابی عبید جوزجانی نوشته است. مهدوی احتمال می‌دهد که رساله «الفيض الالهی» ابن سینا جواب سؤال دومی باشد که در این رساله مطرح شده است. آغاز: فكتب الشيخ سلطان العارفين خاتم المشايخ ابوسعيد بن أبي الخير، قدس الله روحه: أسبغ الله تعالى على الشيخ الرئيس مواد النعم المتوالية و رفع له عماد الدولة النامية قد تجدد على الخادم اشكالان اما الأول ... قد ذكرت فى خلال الكلام و قلت ان الطبيعة لايجوز ان يكون مبدأ الاشياء المنسوبة اليها ... و اما اشكال الثانى فهو من اعظم المهمات و قد ذكرت فى عدة مواضع الفيض الالهى و الفيض من واهب الصور فأتوقع الجواب. فأجاب: و بعد فقد وصلت المسألة و المعاودة فى امر النفس و الفيض اطال الله بقاء الشيخ الاجل سلطان العارفين خاتم المشايخ ... و وقفت الآن على غرضه فيها و صادفته لم يتأمل ما قلته في الجواب الأول تاملا بالاستقصاء ... اما فيض الالهى فسنذكر بعد هذا الجواب ان شاء الله تعالى ... انجام: و ليس كل ما ليس وجوده من ذاته يجوز ان يزول وجوده و هو الذى ليس فيه التركيب المذكور و هذا ما اردنا ان نبين و بعد هذا نذكر رسالة الفيض الالهى ان شاء الله تعالى. چاپ: در رسائل، جلد دوم (استانبول: 1953م) [مصنفات ابن سینا (مهدوی) ص 5؛ مجمع العلمی 1: 119، 3: 255]