معاش السالکین

● معاش السالکین / عرفان و تصوف / فارسی ma‘āš-os sālekīn نوربخش خراسانی، محمد بن محمد، 795-869 قمری nūrbaxš-e xorāsānī, mohammad ebn-e mohammad (1393 - 1465) از آثار ارزشمند اوست. عنوان مطالب در این رساله «ای سالک راه» است. وی این رساله را در پاسخ پرسش حاج شیخ علی درباره «طایفه‌ای که سلوک طریقه کمل شعار ایشان است چگونه معاش کنند که از حرام اجتناب نمایند و به ریا و سمعه مبتلا نشوند» پرداخته است و سفارش بسیار کرده که از نزدیک شدن به ریا و سمعه به شدت پرهیز کنند و فقه را راهنمای خویش قرار دهند. وی در این باره چنین می‌گوید: «تمییز حلال از حرام ظاهرا به فقه و حدیث و باطناً به کشف و شهود و الهام باید نمود». نوربخش در این رساله از امام امیر المومنین علیعلیه السلام این گونه یاد می‌کند: «حضرت آدم اولیا علی مرتضی علیه سلام الله و سلام ورسول الله صلى الله علیه و آله می‌فرماید: یسیر الریاء شرکت». از میر سید علی همدانی با عنوان «حضرت سیادت مآبی قطب الاقطابی علی الثانی» یاد می‌کند. درباره جامی چنین می‌گوید: «شیخ نورالدین عبد الرحمان ... که در اسفراین مولود و در بغداد مدفون است در آن حین که اسباب معاش نداشتند هر چه ملوک و امرا بر سبیل تحفه می‌فرستادند قبول می‌نمود». سید نور بخش از شیخ یوسف بن حسین یاد می‌کند و داستان او را با ابوعثمان حیری درباره مسئله دوری از ریا و ملامتی‌گرایی می‌آورد. آغاز: الحمدلله علی نعمائه و الصلاة علی محمد و آله، أما بعد صاحب الأطوار القلبية معدن الأنوار الغيبية ... العارف المكاشف الولى شیخ حاج علی ادام الله فنائه فی الله ... پرسید طایفه ای که سلوک طریقه کمل شعار ایشان است چگونه معاش کنند که از حرام اجتناب نمایند ... بدان ای سالک راه ... مذاهب صلحا و اتقیا ... برحسب امکنه و ازمنه ... در این معنی متنوع است اما در جمیع احوال بناء کار این طائفه بر دو اصل است: یکی ظاهر شریعت مصطفوی. دوم باطن طریقت مرتضوی انجام: سالک باید طریق اعتدال در جمیع احوال مرعی دارد ... در مجلس شهود که مقام محمد غیر آن نتواند بود مستغرق جمال بی زوال گشته از جمیع رسوم و عادات بشری بکلی منسلخ گردد. تا به نور ولایت و قوت کرامت شراب در دست وی شربت شود، آنگاه از حرام تمام خلاص یافته باشد. حضرت الله تعالی سالکان راه و طالبان لقاء الله را از لقمه حرام و ریا وسمعه عوام محفوظ دارد بحرمة كمل اوليائه من الاقطاب و الافراد [مشترک پاکستان 1942/3 -1943؛ تاریخ نظم و نثر از نفیسی 318/1- 317 و 788/2؛ کشف الظنون 1725/2؛ فهرستواره منزوی 904/8]