مطلع الانوار

● مطلع الانوار = شرح بیست باب / اسطرلاب / فارسی matla‘-ol anvār = š.-e bīst bāb ؟ نظامی بسطامی، فصیح بن عبدالکریم، ق 9 قمری nezāmī bastāmī, fasīh ebn-e ‘abd-ol-karīm(- 15c) وابسته به: بیست باب در معرفت اسطرلاب؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672ق) اهدا به: امیر علیشیر نوایی تاریخ تألیف: صفر 875ق؛ محل تألیف: هرات شرحی است بر کتاب بیست باب خواجه نصیرالدین طوسی. مؤلف با امیر علی شیر نوائی همزمان بوده و این کتاب را برای او نوشته است. فصیح الدین نظامی در ذیل شرح باب 10(= در معرفت ظل ارتفاع و ارتفاع از ظل) درباره استخراج وقت فرائض، بر روش فقهاء عامه سخن می‌گوید و از ابوحنیفه با عنوان «امام اعظم» و از شافعی نیز یاد می‌کند(«غرض اصلی از این اعمال معرفت اوقات صلوة است ... و وقت ظهر نزد امام اعظم از حین ... زوال آفتابست تا آن هنگام که ظل هر شیء دو برابر او شود ... و نزد امام ابویوسف و امام محمد و امام شافعی»)و این اشاره خود تعیین کنند مذهب و اعتقاد اوست.(عبدالحسین حائری) آغاز: مطلع انوار حمد و سپاس و مشرق ثنای بی حد و قیاس صنایع مدایح حکیمی سزد که از ممر علاقه اصطرلاب خواص دقیقه از درجات ارتفاع ... بسمله، این مختصریست در معرفت اصطرلاب و اعمال آن مشتمل است بر بیست باب اصطرلاب لفظی است یونانی در تفسیر آن اختلاف است بعضی گفته اند که اصطر ترازو را گویند و لاب آفتاب را و بعضی دگر گفته اند که اصطر تصنیف را گویند و لاب پسر هرمس و حکیم را و بعضی دگر تفسیر آن بستاره باب کرده اند، باب اول در معرفت آلات ... انجام: هر که ایشانرا بشناسد چنانچه در اشتباه نیفتد او را در این باب کفایت باشد و ما جدول عرض و جهت و عظم این کواکب را درین جا وضع کردیم بدین صورت اینست تمامی سخن در معرفت اصطرلاب، و الله اعلم بالصواب. [نسخه‌های منزوی 350/1؛ الذريعة 152/21و 131/13 و 834/9؛ فرهنگ سخنوران 448؛ مجالس النفائس ص 106 و 281؛ مدرس رضوی (آثار و احوال چاپ 2): 419؛ فهرستواره منزوی 2831/4 و 3047/4]