مصابیح الاصول

● مصابیح الاصول = مصابیح الوصول الى علم الاصول / اصول فقه / عربی maṣābīḥ-ul uṣūl = maṣābīḥ-ul wuṣūl ilā ‘ilm-il uṣūl کرباسی، محمد مهدی بن محمد ابراهیم، - 1278 قمری karbāsī, mohammad mahdī ebn-e mohammad ebrāhīm (- 1862) تاریخ تألیف: 1272-1277ق این کتاب مبسوط استدلالی گویا همان باشد که در فهرست سپهسالار (617/1) از احمد بن عبدالله خوانساری دانسته شده و یاد شده که او شاگرد بهبهانی است. در نزدیک به پایان جلد دوم (349/2 - ج) آمده است: «و لنعم ما قال الوالد المحقق العلامة طاب ثراه فی المناهج ... و قال المحقق القمی طاب ثراه»؛ می‌دانیم که مناهج الاحکام در اصول فقه از ملا احمد نراقی است (کشف الحجب 556) و گویا مراد منهاج الهدایة کلباسی باشد که در فقه است (کشف الحجب 567) چه استشهادی که مؤلف می‌کند در مورد مسأله فقهی است و پس از این هم عبارتی از بیان شهید می‌آورد و سپس باز می‌گوید که «وفی المنهاج». پیداست که اولی سهو قلم است، در آن باز آمده: «السید العلامة السمی النجفی فی فوائده و والدی العلامة ادام الله سبحانه ظلاله فی الاشارات» (نزدیک به پایان نسخه ش 349/3- ج) نیز: «وفاقا لاستادهما العلامة البهبهانی فی الفوائد» (کمی پس از آنجا) از «شیخنا المحقق القمی طاب ثراه» و قوانین او بسیار یاد می‌شود. عبارت «السید العلامة السمی النجفی طاب ثراه فی فوائده» در جاهای دیگر هم دیده می‌شود.در میانه جلد دوم (349/2 - ج) دارد: «الوالد المحقق العلامة فی الاشارات» و «حکم فی الاشارات والدنا المحقق العلامة طاب ثراه» و مانند اینها در جاهای دیگر این نسخه و در نسخه شماره 349/3 - ج از ریاض هم در آن یاد شده و نیز آمده: «شیخنا العلامة النجفی طاب ثراه» و «السید المحقق الطباطبائی فی الوسائل و المفاتیح». پس این کتاب از ملا محمد مهدی کرباسی (همنام سید مهدی بحر العلوم) پسر حاجی کرباسی باید باشد و سرگذشت او در الذریعه (273/1) و ریحانة الادب (355/3) آمده و در روضات (ص 10) درباره بزرگترین فرزند کرباسی که گویا همین محمد مهدی باشد دارد «الاکبر منهما المشتهر مصنفاته فی الاطراف». باری این کتاب را یکی از بهترین کتاب‌های اصولی متأخران دیده‌ام و مؤلف بسیاری از آثار دانشمندان اسلامی را خوانده و در هر مسأله‌ای هر چه بهتر بررسی کرده است. (دانش پژوه) به هرصورت این اثر در میان مفهرسان مردد میان محمد مهدی کرباسی و ملا احمد خوانساری ملایری است که هر دو معاصر بوده‌اند. البته باید توجه داشت عبارتی در آغاز جلد اول نسخه گلپایگانی آمده که تصریح به نام احمد بن عبدالله دارد و نکته دوم این که تمام نسخه‌های معرفی شده ذیل نام ملا محمد مهدی کرباسی مجلداتی جز جلد اول این اثر است و اگر نقل این سرآغاز درست باشد باید مؤلف را همان ملا احمد بن عبدالله خوانساری دانست. آغاز: الحمدلله الذی زین سماء معالم الفروع بمصباح مشکاة الاصول و نور قلوب من صعد معارج الحق و الیقین ...