مصائب العلماء

● مصائب العلماء / تراجم / فارسی masā'eb-ol 'olamā' مجرم عاملی، صدرالدین، ق14 قمری mojrem-e 'āmelī, sadr-od-dīn (- 20c) تاریخ تألیف: 1262ق مؤلف آن مجرم است که محتمل است نام اصلی او صدرالدین موسوی عاملی باشد. زیرا در انتهای کتاب «حیاة الارواح» آخوند، بعد از ذکر مطالبی در باره وی، نام خویش را در ذیل آن ذکر می‌کند و این با تطبیق دو خط و نیز نوع نگارش به دست می‌آید. در شرح حال و آثار و مصائب آخوند ملا محمد حسین بن احمد شریف حسینی همدانی است که وی بانی و مؤسس اولیه مدرسه آخوند همدان بوده و کتابخانه غرب همدان اکنون در این مدرسه واقع است. در یک «مقدمه» و پانزده «مجلس» و «خاتمه»: مجلس 1. نسب آن جناب و اعداء آن فضائل مآب؛ 2. در اقرار کردن عالمان به فضل و اجتهاد آن جناب و تصانیف و ورود ایشان به همدان؛ 3. در اجتماع مردم به آن جناب و زیاد شدن اعدائش؛ 4. در اتفاق کردن اعداء و جنگ کردن با او؛ 5. در خراب کردن و آتش زدن اعداء خانه آن جناب را؛ 6. در آوردن آن جناب را به شهر و جنگ دوم؛ 7. در بردن آن جناب و دشمنانش به تهران؛ 8 در آمدن آن جناب از تهران به همدان و رفتن به کربلا و آمدن به تویسرکان؛ 9. در بیرون رفتن آن جناب از تویسرکان و مخفی شدن از شر دشمنانش مجلس دهم در عزل شدن ابن زیاد ثانی و ظاهر شدن آن ثانی مسلم بن عقیل؛ 11. در ورود به دولت آباد و رفتن آن جناب دوباره به تویسرکان و دو دفعه به کربلا رفتن؛ 12. بیان شمه‌ای از فتنه و فسادی که در دولت سلطان ایران واقع شد؛ 13. سواد ارقام علماء به عامه همدان در این قضیه‌ها؛ 14. مراسلات علماء به سوی خواص ناس از بزرگان نسناس؛ 15. احوال و مکافات اعداء آن جناب؛ خاتمه در تعریف همدان و ساکنان آن بلده سقر نشان. آغاز: الحمد الله الذی امرنا بتقلید الفقهاء و المجتهدین ... حمد بی حد و ثنای لاتحصی و لاتعد مخصوص ذات خداوند آنچنانیست که امر کرد، جماعت شیعیان را در زمان غیبت امام خود به تقلید و پیروی فقهاء ... اما بعد چنین گوید بنده ذلیل خاکسار حضرت کردگار و محب فرقه ناجیه علماء و فقهاء و اخیار کعبه دین و ایمان را محرم، اقل ذاکرین و شاعرین زمان المتخلص بمجرم که چون از قضاهای روزگار غدار و از جفاهای زمانه نا پدیدار بعد از مراجعت از عتبه بوسی جناب امیر المومنین وارد بلده طیبه همدان گردیدم ... انجام: در خصوص این طایفه زنان قصائد و حکایات و روایات بسیار است و این مختصر گنجایش ذکر آن را ندارد به همین قدر اکتفا شد به اینجا ختم شد کتاب مصائب العلماء بر دست مصنف حقیر فقیر سراپا تقصیر اما زحمات و مشقات بسیار در تألیف و تصنیف این وجیزه نمودم و گوهر بسیار و جواهر بی شمار در آن مندرج کردیم، نفعی که بردیم آن بود که همه مردم را با خود دشمن ساختیم و خود را در ورطه هلاک انداختیم ... و قد حرر ذلک فی یوم خامس شهر جمادی الاول شهور سنه 1262. چاپ: در میراث اسلامی ایران، دفتر ششم، به کوشش محمود عالمی با تلخیص و تحریری دیگر چاپ شده