نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

مشارق انوار الیقین فی حقایق اسرار امیرالمؤمنین

mašāriq-u anwār-il yaqīn fī ḥaqāyiq-i asrār-i amīr-il-mu'minīn
116 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/59746
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #59746
تاریخ و سده تألیف: 773 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 29، ص 505 تا 512
زبان و قالب: عربی
عناوین دیگر و هم‌تراز:
مشارق الانوار (mašāriq-ul anwār)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

در فضایل و بعضی مناقب و اسرار حضرت معصومین علیهم السلام، مشتمل برمطالبی که حمل بر غلو مؤلف شده و کتاب او را نزد محدثین بزرگ از اعتبار انداخته است. این کتاب در بعضی عبارات و مطالب شبیه به «مشارق الامان» برسی می‌باشد ولی باتفصیل بیشتر و افزودن اشعاری مناسب موضوعات و در نسخه‌های آن بعضی اختلافات دیده می‌شود. در الذریعه تاریخ تألیف آنرا به سال 811ق نقل کرده ولی در برخی نسخ ذیحجه 813ق می‌باشد و برخی 773ق آورده‌اند. علامه مجلسی و شیخ حر عاملی آن را به افراط و غلو و خبط‌گویی متهم کرده‌اند. شاید شامل دو تحریر می‌باشد: تحریر اول که مبسوط‌تر است در 773ق و تحریر دوم که کوتاه‌تر می‌باشد، در نهم ذیحجه 813ق به انجام رسیده است. خطبه دو تحریر نیز مغایر است. تحریر دوم در بیروت (1422ق) به تحقیق علی عاشور به چاپ رسیده است.
آغاز اثر
« بسمله، الحمد لله المتفرد بالاول و الابد و الصلوة على اول العدد و خاتمة الامد محمد ... »
انجام اثر
« و هو زادی فی معادی و رجائی فی مالی و به اکملت دینی و به ختم مقالی. »
سوابق و چاپ‌های اثر
لبنان، بیروت، مؤسسه اعلمی، 1422ق، تحقیق سید علی عاشور؛ هند، بمبئی، مطبع الحسنی، 1303ق، حاج شیخ علی محلاتی حائری، سنگی، رقعی کوچک، 304ص، با سعی و اهتمام حاج شیخ علی محلاتی حائری، به در خواست حاج سید مهدی یزدی نجفی، رقعی کوچک (ربعی)
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
مطالع الاسرار فی شرح مشارق الانوار؛ خطیب قاری، محمد حسن بن علی (-11) مشارق انوار الیقین (ترجمه)؛ نائینی، محمد سعید بن محمد (-12) تحفة الاسرار در شرح مشارق الأنوار؛ محمد بن یحیی (-13) مشارق انوار الیقین (ترجمه)؛ یزدی، محمد صادق بن علیرضا (-13)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 34/21-35 و 12/3 امل الامل ص 475 کنی والقاب 148/5 فوائد رضویه 179 ریحانة الادب 300/1 فرهنگنامه‌های عربی به فارسی 293 روضات ص 284 مکتبة امیرالمؤمنین 297/4

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● مشارق انوار الیقین فی حقایق اسرار امیرالمؤمنین = مشارق الانوار / کلام و اعتقادات، فضایل و مناقب / عربی mašāriq-u anwār-il yaqīn fī ḥaqāyiq-i asrār-i amīr-il-mu'minīn = mašāriq-ul anwār حافظ برسی، رجب بن محمد، ق9 قمری ḥāfez-e barsī, rajab ebn-e mohammad (- 15c) تاریخ تألیف: 773 یا 811 و یا 813 و 815ق در فضایل و بعضی مناقب و اسرار حضرت معصومین علیهم السلام، مشتمل برمطالبی که حمل بر غلو مؤلف شده و کتاب او را نزد محدثین بزرگ از اعتبار انداخته است. این کتاب در بعضی عبارات و مطالب شبیه به «مشارق الامان» برسی می‌باشد ولی باتفصیل بیشتر و افزودن اشعاری مناسب موضوعات و در نسخه‌های آن بعضی اختلافات دیده می‌شود. در الذریعه تاریخ تألیف آنرا به سال 811ق نقل کرده ولی در برخی نسخ ذیحجه 813ق می‌باشد و برخی 773ق آورده‌اند. علامه مجلسی و شیخ حر عاملی آن را به افراط و غلو و خبط‌گویی متهم کرده‌اند. شاید شامل دو تحریر می‌باشد: تحریر اول که مبسوط‌تر است در 773ق و تحریر دوم که کوتاه‌تر می‌باشد، در نهم ذیحجه 813ق به انجام رسیده است. خطبه دو تحریر نیز مغایر است. تحریر دوم در بیروت (1422ق) به تحقیق علی عاشور به چاپ رسیده است. آغاز: بسمله، الحمد لله المتفرد بالاول و الابد و الصلوة على اول العدد و خاتمة الامد محمد ... انجام: و هو زادی فی معادی و رجائی فی مالی و به اکملت دینی و به ختم مقالی. چاپ: لبنان، بیروت، مؤسسه اعلمی، 1422ق، تحقیق سید علی عاشور؛ هند، بمبئی، مطبع الحسنی، 1303ق، حاج شیخ علی محلاتی حائری، سنگی، رقعی کوچک، 304ص، با سعی و اهتمام حاج شیخ علی محلاتی حائری، به در خواست حاج سید مهدی یزدی نجفی، رقعی کوچک (ربعی) [الذریعة 34/21-35 و 12/3؛ امل الامل ص 475؛ کنی والقاب 148/5؛ فوائد رضویه 179؛ ریحانة الادب 300/1؛ فرهنگنامه‌های عربی به فارسی 293؛ روضات ص 284؛ مکتبة امیرالمؤمنین 297/4] شروح و حواشی: 1- مطالع الاسرار فی شرح مشارق الانوار؛ خطیب قاری، محمد حسن بن علی (-11) 2- مشارق انوار الیقین (ترجمه)؛ نائینی، محمد سعید بن محمد (-12) 3- تحفة الاسرار در شرح مشارق الأنوار؛ محمد بن یحیی (-13) 4- مشارق انوار الیقین (ترجمه)؛ یزدی، محمد صادق بن علیرضا (-13)

نسخه‌های خطی این اثر

116 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
91
فرهاد معتمد
تهران
140 شرف الدین علی فرزند نصیرالدین محمد 26 شعبان1095ق نسخ - شناسنامه ←
92
مدرسه غرب
همدان
472 محمد سنجر چهارشنبه 9 شعبان1091ق نسخ - شناسنامه ←
93
ملی
تهران
90 بی‌کاتب 1088ق نسخ 221 شناسنامه ←
94
مجلس
تهران
782/1-طباطبائی عبدالرحیم بن منصور الدین علی طبرستانی چهارشنبه 14 ذیحجه1087ق نسخ 202 شناسنامه ←
95
ملک
تهران
195/1 بی‌کاتب 1086ق نسخ - شناسنامه ←
96
قاضی طباطبائی
تبریز
بدون شماره بی‌کاتب 1083ق - - شناسنامه ←
97
مجلس
تهران
15403 حاجی علی بن حاجی دورمیش رازی 8 جمادی الاول 1080ق نستعلیق 203 شناسنامه ←
98
مرکز احیاء
قم
1704/1 محمد قاسم بن زین العابدین بن نورالدین محمد قهجاورستانی پنج‌شنبه 20 جمادی الاول 1077ق نسخ 101 شناسنامه ←
99
مجلس
تهران
9525 محمد صالح بن پیر سلیمان هفشوی قهار اصفهانی جمعه 19 رمضان 1076ق نسخ 182 شناسنامه ←
100
رضوی
مشهد
1849 محمد اسماعیل 1074ق نسخ - شناسنامه ←
101
مجلس
تهران
18695/1 یحیی بن حاجی درویش محمد ربیع الاول 1071ق نسخ 187 شناسنامه ←
102
مهدوی (کتابخانه)
قم
بدون شماره محمد صادق بن محمد علی اصفهانی شنبه دهه اخیر از شعبان 1070ق - - شناسنامه ←
103
سلطنتی
تهران
1747 اسمعیل ربیع الاول 1069ق نسخ 282 شناسنامه ←
104
مهدوی
تهران
726 بی‌کاتب رمضان 1067ق نسخ - شناسنامه ←
105
علامه طباطبائی
شیراز
911 محمد مومن جربادقانی دوشنبه سلخ محرم 1053ق نسخ - شناسنامه ←
106
الهیات
تهران
74 بی‌کاتب 15 شعبان 1043ق نسخ 144 شناسنامه ←
107
رضوی
مشهد
29192 بی‌کاتب 1011ق نسخ - شناسنامه ←
108
گوهرشاد
مشهد
384 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 106 شناسنامه ←
109
علامه طباطبائی
شیراز
910 بی‌کاتب قرن 11 نسخ - شناسنامه ←
110
ملی
تهران
1472 بی‌کاتب محتملاً قرن 11 نسخ 194 شناسنامه ←
111
ملی
تهران
99/1 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 486 شناسنامه ←
112
دائرة المعارف
تهران
1779-عکسی بی‌کاتب قرن 11 نسخ 464 شناسنامه ←
113
رضوی
مشهد
19522 حسینی خوانساری، مصطفی بن احمد قرن 11 نسخ - شناسنامه ←
114
دانشگاه
تهران
2070/1 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 126 شناسنامه ←
115
فیضیه
قم
630 محمد زکی بن محمد رضا کمره‌ای گویا قرن 10 نستعلیق، نسخ 118 شناسنامه ←
116
ملی
تهران
57 بی‌کاتب قرن 9 نسخ 290 شناسنامه ←