شناسنامه کتابشناختی اثر
مشارق انوار الیقین فی حقایق اسرار امیرالمؤمنین
mašāriq-u anwār-il yaqīn fī ḥaqāyiq-i asrār-i amīr-il-mu'minīn
116
نسخه ثبتشده
از قرن 11 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/59746
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #59746
پدیدآور / مؤلف:
حافظ برسی، رجب بن محمد
تاریخ و سده تألیف:
773 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 29، ص 505
تا 512
زبان و قالب:
عربی
عناوین دیگر و همتراز:
مشارق الانوار
(mašāriq-ul anwār)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
در فضایل و بعضی مناقب و اسرار حضرت معصومین علیهم السلام، مشتمل برمطالبی که حمل بر غلو مؤلف شده و کتاب او را نزد محدثین بزرگ از اعتبار انداخته است. این کتاب در بعضی عبارات و مطالب شبیه به «مشارق الامان» برسی میباشد ولی باتفصیل بیشتر و افزودن اشعاری مناسب موضوعات و در نسخههای آن بعضی اختلافات دیده میشود. در الذریعه تاریخ تألیف آنرا به سال 811ق نقل کرده ولی در برخی نسخ ذیحجه 813ق میباشد و برخی 773ق آوردهاند. علامه مجلسی و شیخ حر عاملی آن را به افراط و غلو و خبطگویی متهم کردهاند. شاید شامل دو تحریر میباشد: تحریر اول که مبسوطتر است در 773ق و تحریر دوم که کوتاهتر میباشد، در نهم ذیحجه 813ق به انجام رسیده است. خطبه دو تحریر نیز مغایر است. تحریر دوم در بیروت (1422ق) به تحقیق علی عاشور به چاپ رسیده است.
آغاز اثر
« بسمله، الحمد لله المتفرد بالاول و الابد و الصلوة على اول العدد و خاتمة الامد محمد ... »
انجام اثر
« و هو زادی فی معادی و رجائی فی مالی و به اکملت دینی و به ختم مقالی. »
سوابق و چاپهای اثر
لبنان، بیروت، مؤسسه اعلمی، 1422ق، تحقیق سید علی عاشور؛ هند، بمبئی، مطبع الحسنی، 1303ق، حاج شیخ علی محلاتی حائری، سنگی، رقعی کوچک، 304ص، با سعی و اهتمام حاج شیخ علی محلاتی حائری، به در خواست حاج سید مهدی یزدی نجفی، رقعی کوچک (ربعی)
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
مطالع الاسرار فی شرح مشارق الانوار؛ خطیب قاری، محمد حسن بن علی (-11)
مشارق انوار الیقین (ترجمه)؛ نائینی، محمد سعید بن محمد (-12)
تحفة الاسرار در شرح مشارق الأنوار؛ محمد بن یحیی (-13)
مشارق انوار الیقین (ترجمه)؛ یزدی، محمد صادق بن علیرضا (-13)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 34/21-35 و 12/3
امل الامل ص 475
کنی والقاب 148/5
فوائد رضویه 179
ریحانة الادب 300/1
فرهنگنامههای عربی به فارسی 293
روضات ص 284
مکتبة امیرالمؤمنین 297/4
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● مشارق انوار الیقین فی حقایق اسرار امیرالمؤمنین = مشارق الانوار / کلام و اعتقادات، فضایل و مناقب / عربی
mašāriq-u anwār-il yaqīn fī ḥaqāyiq-i asrār-i amīr-il-mu'minīn = mašāriq-ul anwār
حافظ برسی، رجب بن محمد، ق9 قمری
ḥāfez-e barsī, rajab ebn-e mohammad (- 15c)
تاریخ تألیف: 773 یا 811 و یا 813 و 815ق
در فضایل و بعضی مناقب و اسرار حضرت معصومین علیهم السلام، مشتمل برمطالبی که حمل بر غلو مؤلف شده و کتاب او را نزد محدثین بزرگ از اعتبار انداخته است. این کتاب در بعضی عبارات و مطالب شبیه به «مشارق الامان» برسی میباشد ولی باتفصیل بیشتر و افزودن اشعاری مناسب موضوعات و در نسخههای آن بعضی اختلافات دیده میشود. در الذریعه تاریخ تألیف آنرا به سال 811ق نقل کرده ولی در برخی نسخ ذیحجه 813ق میباشد و برخی 773ق آوردهاند. علامه مجلسی و شیخ حر عاملی آن را به افراط و غلو و خبطگویی متهم کردهاند. شاید شامل دو تحریر میباشد: تحریر اول که مبسوطتر است در 773ق و تحریر دوم که کوتاهتر میباشد، در نهم ذیحجه 813ق به انجام رسیده است. خطبه دو تحریر نیز مغایر است. تحریر دوم در بیروت (1422ق) به تحقیق علی عاشور به چاپ رسیده است.
آغاز: بسمله، الحمد لله المتفرد بالاول و الابد و الصلوة على اول العدد و خاتمة الامد محمد ...
انجام: و هو زادی فی معادی و رجائی فی مالی و به اکملت دینی و به ختم مقالی.
چاپ: لبنان، بیروت، مؤسسه اعلمی، 1422ق، تحقیق سید علی عاشور؛ هند، بمبئی، مطبع الحسنی، 1303ق، حاج شیخ علی محلاتی حائری، سنگی، رقعی کوچک، 304ص، با سعی و اهتمام حاج شیخ علی محلاتی حائری، به در خواست حاج سید مهدی یزدی نجفی، رقعی کوچک (ربعی)
[الذریعة 34/21-35 و 12/3؛ امل الامل ص 475؛ کنی والقاب 148/5؛ فوائد رضویه 179؛ ریحانة الادب 300/1؛ فرهنگنامههای عربی به فارسی 293؛ روضات ص 284؛ مکتبة امیرالمؤمنین 297/4]
شروح و حواشی:
1- مطالع الاسرار فی شرح مشارق الانوار؛ خطیب قاری، محمد حسن بن علی (-11)
2- مشارق انوار الیقین (ترجمه)؛ نائینی، محمد سعید بن محمد (-12)
3- تحفة الاسرار در شرح مشارق الأنوار؛ محمد بن یحیی (-13)
4- مشارق انوار الیقین (ترجمه)؛ یزدی، محمد صادق بن علیرضا (-13)
نسخههای خطی این اثر
116 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
فیضیه
قم
|
1472 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 2 |
مروی
تهران
|
870/1 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 3 |
شهشهانی، حسین
تهران
|
بدون شماره | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 4 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
186/5 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 63 | شناسنامه ← |
| 5 |
نمازی
خوی
|
534/8 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 6 |
نمازی
خوی
|
667/4 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 7 |
مكتبة الزهراء
اصفهان
|
230 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 76 | شناسنامه ← |
| 8 |
مجلس
تهران
|
7132/1 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 161 | شناسنامه ← |
| 9 |
مجلس
تهران
|
4376/2 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 168 | شناسنامه ← |
| 10 |
مسجد اعظم
قم
|
246/4 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 92 | شناسنامه ← |
| 11 |
مسجد اعظم
قم
|
503/1 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 132 | شناسنامه ← |
| 12 |
مسجد اعظم
قم
|
245/5 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 49 | شناسنامه ← |
| 13 |
گلپایگانی
قم
|
2003-11/103 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 156 | شناسنامه ← |
| 14 |
مسجد اعظم
قم
|
673 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 174 | شناسنامه ← |
| 15 |
وزیری
یزد
|
2481/1 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 223 | شناسنامه ← |
| 16 |
رضوی
مشهد
|
2142 | محمد بن محمد علی طبیب جرفادقانی | شوال1304ق | نستعلیق | 114 | شناسنامه ← |
| 17 |
امام جمعه، محمد حسن
گلپایگان
|
29/9 | محمد حسین | دوشنبه 11 ذیقعده1304ق | نستعلیق | 123 | شناسنامه ← |
| 18 |
دانشگاه
تهران
|
8296/8 | ابراهیم | قرن 14 | نستعلیق | 122 | شناسنامه ← |
| 19 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
514/1 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 20 |
رضوی
مشهد
|
38496 | بیکاتب | 11 محرم 1296ق | نسخ | 147 | شناسنامه ← |
| 21 |
دهگان
اراک
|
145/1 | محمد ابراهیم ابن علی انجدانی از محال عراق | 29 جمادی الاول1296ق | نستعلیق | 184 | شناسنامه ← |
| 22 |
دانشگاه
تهران
|
3582 | سمنانی، محمد حسن بن محمد علی | 27 جمادی الثانی 1293ق | نستعلیق | 82 | شناسنامه ← |
| 23 |
رضوی
مشهد
|
8106 | نجم الدین ابوالقاسم بن محمد تقی جرفادقانی | شنبه 18محرم1291ق | نسخ | 180 | شناسنامه ← |
| 24 |
مرعشی
قم
|
15811/1 | علی بن عباس بن علی کرزکانی بحرانی | 14 جمادی الثانی 1285ق | نسخ | 139 | شناسنامه ← |
| 25 |
رضوی
مشهد
|
2141 | بیکاتب | 25 جمادی الثانی1283ق | نسخ | 121 | شناسنامه ← |
| 26 |
رضوی
مشهد
|
9340 | عبدالکریم زنجانی | 3 شعبان1283ق | نستعلیق، شکسته | 216 | شناسنامه ← |
| 27 |
دائرة المعارف
تهران
|
2020/1-عکسی | بیکاتب | 1282ق | نسخ | 315 | شناسنامه ← |
| 28 |
مسجد اعظم
قم
|
1302/3 | محمد بن حسن بیرجندی | 27 رجب1278ق | نسخ | 101 | شناسنامه ← |
| 29 |
جمعیت نشر فرهنگ
رشت
|
67م | علی اکبر بن احمد | شوال1275ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 30 |
مجلس
تهران
|
7615 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 138 | شناسنامه ← |