نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

مشارق انوار الیقین فی حقایق اسرار امیرالمؤمنین

mašāriq-u anwār-il yaqīn fī ḥaqāyiq-i asrār-i amīr-il-mu'minīn
116 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/59746
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #59746
تاریخ و سده تألیف: 773 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 29، ص 505 تا 512
زبان و قالب: عربی
عناوین دیگر و هم‌تراز:
مشارق الانوار (mašāriq-ul anwār)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

در فضایل و بعضی مناقب و اسرار حضرت معصومین علیهم السلام، مشتمل برمطالبی که حمل بر غلو مؤلف شده و کتاب او را نزد محدثین بزرگ از اعتبار انداخته است. این کتاب در بعضی عبارات و مطالب شبیه به «مشارق الامان» برسی می‌باشد ولی باتفصیل بیشتر و افزودن اشعاری مناسب موضوعات و در نسخه‌های آن بعضی اختلافات دیده می‌شود. در الذریعه تاریخ تألیف آنرا به سال 811ق نقل کرده ولی در برخی نسخ ذیحجه 813ق می‌باشد و برخی 773ق آورده‌اند. علامه مجلسی و شیخ حر عاملی آن را به افراط و غلو و خبط‌گویی متهم کرده‌اند. شاید شامل دو تحریر می‌باشد: تحریر اول که مبسوط‌تر است در 773ق و تحریر دوم که کوتاه‌تر می‌باشد، در نهم ذیحجه 813ق به انجام رسیده است. خطبه دو تحریر نیز مغایر است. تحریر دوم در بیروت (1422ق) به تحقیق علی عاشور به چاپ رسیده است.
آغاز اثر
« بسمله، الحمد لله المتفرد بالاول و الابد و الصلوة على اول العدد و خاتمة الامد محمد ... »
انجام اثر
« و هو زادی فی معادی و رجائی فی مالی و به اکملت دینی و به ختم مقالی. »
سوابق و چاپ‌های اثر
لبنان، بیروت، مؤسسه اعلمی، 1422ق، تحقیق سید علی عاشور؛ هند، بمبئی، مطبع الحسنی، 1303ق، حاج شیخ علی محلاتی حائری، سنگی، رقعی کوچک، 304ص، با سعی و اهتمام حاج شیخ علی محلاتی حائری، به در خواست حاج سید مهدی یزدی نجفی، رقعی کوچک (ربعی)
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
مطالع الاسرار فی شرح مشارق الانوار؛ خطیب قاری، محمد حسن بن علی (-11) مشارق انوار الیقین (ترجمه)؛ نائینی، محمد سعید بن محمد (-12) تحفة الاسرار در شرح مشارق الأنوار؛ محمد بن یحیی (-13) مشارق انوار الیقین (ترجمه)؛ یزدی، محمد صادق بن علیرضا (-13)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 34/21-35 و 12/3 امل الامل ص 475 کنی والقاب 148/5 فوائد رضویه 179 ریحانة الادب 300/1 فرهنگنامه‌های عربی به فارسی 293 روضات ص 284 مکتبة امیرالمؤمنین 297/4

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● مشارق انوار الیقین فی حقایق اسرار امیرالمؤمنین = مشارق الانوار / کلام و اعتقادات، فضایل و مناقب / عربی mašāriq-u anwār-il yaqīn fī ḥaqāyiq-i asrār-i amīr-il-mu'minīn = mašāriq-ul anwār حافظ برسی، رجب بن محمد، ق9 قمری ḥāfez-e barsī, rajab ebn-e mohammad (- 15c) تاریخ تألیف: 773 یا 811 و یا 813 و 815ق در فضایل و بعضی مناقب و اسرار حضرت معصومین علیهم السلام، مشتمل برمطالبی که حمل بر غلو مؤلف شده و کتاب او را نزد محدثین بزرگ از اعتبار انداخته است. این کتاب در بعضی عبارات و مطالب شبیه به «مشارق الامان» برسی می‌باشد ولی باتفصیل بیشتر و افزودن اشعاری مناسب موضوعات و در نسخه‌های آن بعضی اختلافات دیده می‌شود. در الذریعه تاریخ تألیف آنرا به سال 811ق نقل کرده ولی در برخی نسخ ذیحجه 813ق می‌باشد و برخی 773ق آورده‌اند. علامه مجلسی و شیخ حر عاملی آن را به افراط و غلو و خبط‌گویی متهم کرده‌اند. شاید شامل دو تحریر می‌باشد: تحریر اول که مبسوط‌تر است در 773ق و تحریر دوم که کوتاه‌تر می‌باشد، در نهم ذیحجه 813ق به انجام رسیده است. خطبه دو تحریر نیز مغایر است. تحریر دوم در بیروت (1422ق) به تحقیق علی عاشور به چاپ رسیده است. آغاز: بسمله، الحمد لله المتفرد بالاول و الابد و الصلوة على اول العدد و خاتمة الامد محمد ... انجام: و هو زادی فی معادی و رجائی فی مالی و به اکملت دینی و به ختم مقالی. چاپ: لبنان، بیروت، مؤسسه اعلمی، 1422ق، تحقیق سید علی عاشور؛ هند، بمبئی، مطبع الحسنی، 1303ق، حاج شیخ علی محلاتی حائری، سنگی، رقعی کوچک، 304ص، با سعی و اهتمام حاج شیخ علی محلاتی حائری، به در خواست حاج سید مهدی یزدی نجفی، رقعی کوچک (ربعی) [الذریعة 34/21-35 و 12/3؛ امل الامل ص 475؛ کنی والقاب 148/5؛ فوائد رضویه 179؛ ریحانة الادب 300/1؛ فرهنگنامه‌های عربی به فارسی 293؛ روضات ص 284؛ مکتبة امیرالمؤمنین 297/4] شروح و حواشی: 1- مطالع الاسرار فی شرح مشارق الانوار؛ خطیب قاری، محمد حسن بن علی (-11) 2- مشارق انوار الیقین (ترجمه)؛ نائینی، محمد سعید بن محمد (-12) 3- تحفة الاسرار در شرح مشارق الأنوار؛ محمد بن یحیی (-13) 4- مشارق انوار الیقین (ترجمه)؛ یزدی، محمد صادق بن علیرضا (-13)

نسخه‌های خطی این اثر

116 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
فیضیه
قم
1472 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
2
مروی
تهران
870/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
3
شهشهانی، حسین
تهران
بدون شماره بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
4
شیخ علی حیدر
مشهد
186/5 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 63 شناسنامه ←
5
نمازی
خوی
534/8 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
6
نمازی
خوی
667/4 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
7
مكتبة الزهراء
اصفهان
230 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 76 شناسنامه ←
8
مجلس
تهران
7132/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 161 شناسنامه ←
9
مجلس
تهران
4376/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 168 شناسنامه ←
10
مسجد اعظم
قم
246/4 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 92 شناسنامه ←
11
مسجد اعظم
قم
503/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 132 شناسنامه ←
12
مسجد اعظم
قم
245/5 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 49 شناسنامه ←
13
گلپایگانی
قم
2003-11/103 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 156 شناسنامه ←
14
مسجد اعظم
قم
673 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 174 شناسنامه ←
15
وزیری
یزد
2481/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 223 شناسنامه ←
16
رضوی
مشهد
2142 محمد بن محمد علی طبیب جرفادقانی شوال1304ق نستعلیق 114 شناسنامه ←
17
امام جمعه، محمد حسن
گلپایگان
29/9 محمد حسین دوشنبه 11 ذیقعده1304ق نستعلیق 123 شناسنامه ←
18
دانشگاه
تهران
8296/8 ابراهیم قرن 14 نستعلیق 122 شناسنامه ←
19
شیخ علی حیدر
مشهد
514/1 نامشخص - - - شناسنامه ←
20
رضوی
مشهد
38496 بی‌کاتب 11 محرم 1296ق نسخ 147 شناسنامه ←
21
دهگان
اراک
145/1 محمد ابراهیم ابن علی انجدانی از محال عراق 29 جمادی الاول1296ق نستعلیق 184 شناسنامه ←
22
دانشگاه
تهران
3582 سمنانی، محمد حسن بن محمد علی 27 جمادی الثانی 1293ق نستعلیق 82 شناسنامه ←
23
رضوی
مشهد
8106 نجم الدین ابوالقاسم بن محمد تقی جرفادقانی شنبه 18محرم1291ق نسخ 180 شناسنامه ←
24
مرعشی
قم
15811/1 علی بن عباس بن علی کرزکانی بحرانی 14 جمادی الثانی 1285ق نسخ 139 شناسنامه ←
25
رضوی
مشهد
2141 بی‌کاتب 25 جمادی الثانی1283ق نسخ 121 شناسنامه ←
26
رضوی
مشهد
9340 عبدالکریم زنجانی 3 شعبان1283ق نستعلیق، شکسته 216 شناسنامه ←
27
دائرة المعارف
تهران
2020/1-عکسی بی‌کاتب 1282ق نسخ 315 شناسنامه ←
28
مسجد اعظم
قم
1302/3 محمد بن حسن بیرجندی 27 رجب1278ق نسخ 101 شناسنامه ←
29
جمعیت نشر فرهنگ
رشت
67م علی اکبر بن احمد شوال1275ق نسخ - شناسنامه ←
30
مجلس
تهران
7615 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 138 شناسنامه ←