نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

مشارق انوار الیقین فی حقایق اسرار امیرالمؤمنین

mašāriq-u anwār-il yaqīn fī ḥaqāyiq-i asrār-i amīr-il-mu'minīn
116 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/59746
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #59746
تاریخ و سده تألیف: 773 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 29، ص 505 تا 512
زبان و قالب: عربی
عناوین دیگر و هم‌تراز:
مشارق الانوار (mašāriq-ul anwār)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

در فضایل و بعضی مناقب و اسرار حضرت معصومین علیهم السلام، مشتمل برمطالبی که حمل بر غلو مؤلف شده و کتاب او را نزد محدثین بزرگ از اعتبار انداخته است. این کتاب در بعضی عبارات و مطالب شبیه به «مشارق الامان» برسی می‌باشد ولی باتفصیل بیشتر و افزودن اشعاری مناسب موضوعات و در نسخه‌های آن بعضی اختلافات دیده می‌شود. در الذریعه تاریخ تألیف آنرا به سال 811ق نقل کرده ولی در برخی نسخ ذیحجه 813ق می‌باشد و برخی 773ق آورده‌اند. علامه مجلسی و شیخ حر عاملی آن را به افراط و غلو و خبط‌گویی متهم کرده‌اند. شاید شامل دو تحریر می‌باشد: تحریر اول که مبسوط‌تر است در 773ق و تحریر دوم که کوتاه‌تر می‌باشد، در نهم ذیحجه 813ق به انجام رسیده است. خطبه دو تحریر نیز مغایر است. تحریر دوم در بیروت (1422ق) به تحقیق علی عاشور به چاپ رسیده است.
آغاز اثر
« بسمله، الحمد لله المتفرد بالاول و الابد و الصلوة على اول العدد و خاتمة الامد محمد ... »
انجام اثر
« و هو زادی فی معادی و رجائی فی مالی و به اکملت دینی و به ختم مقالی. »
سوابق و چاپ‌های اثر
لبنان، بیروت، مؤسسه اعلمی، 1422ق، تحقیق سید علی عاشور؛ هند، بمبئی، مطبع الحسنی، 1303ق، حاج شیخ علی محلاتی حائری، سنگی، رقعی کوچک، 304ص، با سعی و اهتمام حاج شیخ علی محلاتی حائری، به در خواست حاج سید مهدی یزدی نجفی، رقعی کوچک (ربعی)
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
مطالع الاسرار فی شرح مشارق الانوار؛ خطیب قاری، محمد حسن بن علی (-11) مشارق انوار الیقین (ترجمه)؛ نائینی، محمد سعید بن محمد (-12) تحفة الاسرار در شرح مشارق الأنوار؛ محمد بن یحیی (-13) مشارق انوار الیقین (ترجمه)؛ یزدی، محمد صادق بن علیرضا (-13)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 34/21-35 و 12/3 امل الامل ص 475 کنی والقاب 148/5 فوائد رضویه 179 ریحانة الادب 300/1 فرهنگنامه‌های عربی به فارسی 293 روضات ص 284 مکتبة امیرالمؤمنین 297/4

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● مشارق انوار الیقین فی حقایق اسرار امیرالمؤمنین = مشارق الانوار / کلام و اعتقادات، فضایل و مناقب / عربی mašāriq-u anwār-il yaqīn fī ḥaqāyiq-i asrār-i amīr-il-mu'minīn = mašāriq-ul anwār حافظ برسی، رجب بن محمد، ق9 قمری ḥāfez-e barsī, rajab ebn-e mohammad (- 15c) تاریخ تألیف: 773 یا 811 و یا 813 و 815ق در فضایل و بعضی مناقب و اسرار حضرت معصومین علیهم السلام، مشتمل برمطالبی که حمل بر غلو مؤلف شده و کتاب او را نزد محدثین بزرگ از اعتبار انداخته است. این کتاب در بعضی عبارات و مطالب شبیه به «مشارق الامان» برسی می‌باشد ولی باتفصیل بیشتر و افزودن اشعاری مناسب موضوعات و در نسخه‌های آن بعضی اختلافات دیده می‌شود. در الذریعه تاریخ تألیف آنرا به سال 811ق نقل کرده ولی در برخی نسخ ذیحجه 813ق می‌باشد و برخی 773ق آورده‌اند. علامه مجلسی و شیخ حر عاملی آن را به افراط و غلو و خبط‌گویی متهم کرده‌اند. شاید شامل دو تحریر می‌باشد: تحریر اول که مبسوط‌تر است در 773ق و تحریر دوم که کوتاه‌تر می‌باشد، در نهم ذیحجه 813ق به انجام رسیده است. خطبه دو تحریر نیز مغایر است. تحریر دوم در بیروت (1422ق) به تحقیق علی عاشور به چاپ رسیده است. آغاز: بسمله، الحمد لله المتفرد بالاول و الابد و الصلوة على اول العدد و خاتمة الامد محمد ... انجام: و هو زادی فی معادی و رجائی فی مالی و به اکملت دینی و به ختم مقالی. چاپ: لبنان، بیروت، مؤسسه اعلمی، 1422ق، تحقیق سید علی عاشور؛ هند، بمبئی، مطبع الحسنی، 1303ق، حاج شیخ علی محلاتی حائری، سنگی، رقعی کوچک، 304ص، با سعی و اهتمام حاج شیخ علی محلاتی حائری، به در خواست حاج سید مهدی یزدی نجفی، رقعی کوچک (ربعی) [الذریعة 34/21-35 و 12/3؛ امل الامل ص 475؛ کنی والقاب 148/5؛ فوائد رضویه 179؛ ریحانة الادب 300/1؛ فرهنگنامه‌های عربی به فارسی 293؛ روضات ص 284؛ مکتبة امیرالمؤمنین 297/4] شروح و حواشی: 1- مطالع الاسرار فی شرح مشارق الانوار؛ خطیب قاری، محمد حسن بن علی (-11) 2- مشارق انوار الیقین (ترجمه)؛ نائینی، محمد سعید بن محمد (-12) 3- تحفة الاسرار در شرح مشارق الأنوار؛ محمد بن یحیی (-13) 4- مشارق انوار الیقین (ترجمه)؛ یزدی، محمد صادق بن علیرضا (-13)

نسخه‌های خطی این اثر

116 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
ادبیات
تهران
108/1 ـ د بی‌کاتب قرن 12 نسخ 332 شناسنامه ←
32
گلپایگانی
قم
4892/2-24/192 محمد باقر بن ملا عبدالولی شریف قرن 12 نسخ 48 شناسنامه ←
33
ملی
تهران
991 بی‌کاتب محتملاً قرن12 نسخ 247 شناسنامه ←
34
سپهسالار
تهران
8227/1 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 141 شناسنامه ←
35
رضوی
مشهد
21936 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 288 شناسنامه ←
36
رضوی
مشهد
11346 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 135 شناسنامه ←
37
رضوی
مشهد
11492 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 123 شناسنامه ←
38
دانشگاه بوعلی
همدان
253 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 135 شناسنامه ←
39
گوهرشاد
مشهد
805 بی‌کاتب قرن 12 نسخ - شناسنامه ←
40
مدرسه اسماعیلیه
شاهرود
64/3 بی‌کاتب قرن 12 - - شناسنامه ←
41
ملی
تهران
6998 محمد باقر بن محمد باقری 1108ق نسخ 6 شناسنامه ←
42
بنیاد فارس‌شناسی
شیراز
35/1 علاء الدین محمد بن سلیمان بسطامی 1119ق نسخ 146 شناسنامه ←
43
رضوی
مشهد
18300 عثمانی بهاری، عظمت الله 1161ق نستعلیق - شناسنامه ←
44
حجتیه
قم
714/4 بی‌کاتب قرن 13 - - شناسنامه ←
45
میبدی
مشهد
233/1 بی‌کاتب قرن 13 - 97 شناسنامه ←
46
مرعشی
قم
14483/1 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 143 شناسنامه ←
47
ملی
تهران
1161 بی‌کاتب محتملاً قرن13 نسخ 155 شناسنامه ←
48
مرعشی
قم
15626/5 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 141 شناسنامه ←
49
رضوی
مشهد
20903 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 139 شناسنامه ←
50
رضوی
مشهد
9890 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 174 شناسنامه ←
51
رضوی
مشهد
16613 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 175 شناسنامه ←
52
رضوی
مشهد
26589 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 112 شناسنامه ←
53
دانشگاه
تهران
3844/3 بی‌کاتب قرن 13 - 25 شناسنامه ←
54
مهدوی
تهران
737 بی‌کاتب قرن 13 نسخ - شناسنامه ←
55
مجلس
تهران
1343/1ط بی‌کاتب 3 ذیقعده1230ق نسخ 314 شناسنامه ←
56
رضوی
مشهد
11235 محمد نصیرشاهمیرزادی مکنی به ابوالقاسم سه شنبه4 ربیع الثانی1231ق نسخ 182 شناسنامه ←
57
ملک
تهران
1742/5 ساقی خراسانی، محمد زمان بن کلبعلی خان 1232ق نسخ 135 شناسنامه ←
58
فرهاد معتمد
تهران
48 بی‌کاتب ربیع الثانی1233ق نسخ - شناسنامه ←
59
شهشهانی، حسین
تهران
بدون شماره بی‌کاتب 1233ق - - شناسنامه ←
60
خانقاه احمدیه
شیراز
627 محمد کاظم استرابادی 1236ق - - شناسنامه ←