شناسنامه کتابشناختی اثر
مشارب الاذواق
mašāreb-ol azvāq
24
نسخه ثبتشده
از قرن 9 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/59712
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #59712
پدیدآور / مؤلف:
همدانی، علی بن محمد
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 29، ص 488
تا 490
زبان و قالب:
فارسی
ردههای موضوعی:
عرفان و تصوف
عناوین دیگر و همتراز:
شرح قصیده خمریه ابن فارض
(š.-e qasīde-ye xamrīye-ye ebn-e fārez)
شرح قصیده میمیه ابن فارض
(š.-e qasīde-ye mīmīye-ye ebn-e fārez)
اثر مرتبط / وابسته به:
القصيدة الخمرية = قصیده میمیه؛ ابن فارض، عمر بن علی (576-632ق)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
قاضی نورالله در مجالس المؤمنین (مجلس 6) آن را از سید علی همدانی دانسته است. او در این کتاب میخواهد هر بیت از «میمیّه» ابن فارض را جدا جدا شرح و اصطلاحات عرفانی آن را بیان کند. در دیباجه رساله میگوید: «چون قصیده میمیه شیخ عارف ... عمر بن فارض مصری ... از آن جمله بود که ابواب ابیات آن مشحون لطائف و حقائق است مبنی بر استعارات: ذکر مدام و میخانه و کاس و ساقی ... به جهت رد انکار محجوبان جاحد و ردع اصرار طاعنان جاهد بر اثر هر بیت کلمهای چند بر سبیل اختصار تحریر افتاد». همدانی پیش از آغاز شرح، مقدمهای دارد در بیان حقیقت محبت که بسیار مبسوط است و در آن بسیار از اشعار خویش میآورد.
آغاز اثر
« بسمله. و به نستعین. حمد اعم و ثنای اتم حضرت و دودی را که صفای مودت و وفای محبت را تاج و طوق جانهای شیفتگان عکس جمال و مفتاح ذوق سوختگان سبحات جلال ساخت ... اما بعد فیقول ... علی بن شهاب الهمدانی »
انجام اثر
« که زمینان از حال او عبرت گیرند و آسمانان از نکال او نوحه در گیرند جعلنا الله ممن سعد بطاعته ... انه الواهب المنان ذوالجود ... و الامتنان و الحمدلله وحده و السلام علی من اتبع الهدی. »
سوابق و چاپهای اثر
به کوشش محمد ریاض، در احوال و آثار و اشعار میر سید علی همدانی با شش رساله وی (پاکستان، مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان: بیتا)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
احوال و آثار میر سید علی /108-111، فهرست منزوی 1385/2و 1358
الذریعه 3/14 و 30/21
کشف الظنون 1338/2
هدیة العارفین: 725/1
فهرستواره منزوی 881/8
متن فنخا
● مشارب الاذواق = شرح قصیده خمریه ابن فارض = شرح قصیده میمیه ابن فارض / عرفان و تصوف / فارسی
mašāreb-ol azvāq = š.-e qasīde-ye xamrīye-ye ebn-e fārez = š.-e qasīde-ye mīmīye-ye ebn-e fārez
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
وابسته به: القصيدة الخمرية = قصیده میمیه؛ ابن فارض، عمر بن علی (576-632ق)
قاضی نورالله در مجالس المؤمنین (مجلس 6) آن را از سید علی همدانی دانسته است. او در این کتاب میخواهد هر بیت از «میمیّه» ابن فارض را جدا جدا شرح و اصطلاحات عرفانی آن را بیان کند. در دیباجه رساله میگوید: «چون قصیده میمیه شیخ عارف ... عمر بن فارض مصری ... از آن جمله بود که ابواب ابیات آن مشحون لطائف و حقائق است مبنی بر استعارات: ذکر مدام و میخانه و کاس و ساقی ... به جهت رد انکار محجوبان جاحد و ردع اصرار طاعنان جاهد بر اثر هر بیت کلمهای چند بر سبیل اختصار تحریر افتاد». همدانی پیش از آغاز شرح، مقدمهای دارد در بیان حقیقت محبت که بسیار مبسوط است و در آن بسیار از اشعار خویش میآورد.
آغاز: بسمله. و به نستعین. حمد اعم و ثنای اتم حضرت و دودی را که صفای مودت و وفای محبت را تاج و طوق جانهای شیفتگان عکس جمال و مفتاح ذوق سوختگان سبحات جلال ساخت ... اما بعد فیقول ... علی بن شهاب الهمدانی
انجام: که زمینان از حال او عبرت گیرند و آسمانان از نکال او نوحه در گیرند جعلنا الله ممن سعد بطاعته ... انه الواهب المنان ذوالجود ... و الامتنان و الحمدلله وحده و السلام علی من اتبع الهدی.
چاپ: به کوشش محمد ریاض، در احوال و آثار و اشعار میر سید علی همدانی با شش رساله وی (پاکستان، مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان: بیتا)
[احوال و آثار میر سید علی /108-111، فهرست منزوی 1385/2و 1358؛ الذریعه 3/14 و 30/21؛ کشف الظنون 1338/2؛ هدیة العارفین: 725/1؛ فهرستواره منزوی 881/8]
نسخههای خطی این اثر
24 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
رضوی
مشهد
|
6334 | بیکاتب | قرن 9 | نستعلیق | 21 | شناسنامه ← |
| 2 |
دانشگاه
تهران
|
2110-ف | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 3 |
دائرة المعارف
تهران
|
162/19-عکسی و 163/19-عکسی | بیکاتب | 851ق | نستعلیق | 43 | شناسنامه ← |
| 4 |
مجلس
تهران
|
12/5-فیروز | سلطان علی | 886ق | نستعلیق | 10 | شناسنامه ← |
| 5 |
ملک
تهران
|
4056/5 | بیکاتب | 940ق | نستعلیق | 16 | شناسنامه ← |
| 6 |
حقوق
تهران
|
57/3 - د | بیکاتب | آغاز شعبان 975ق | - | 21 | شناسنامه ← |
| 7 |
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
|
2813/3 | بیکاتب | قرن 11 | - | - | شناسنامه ← |
| 8 |
ملک
تهران
|
4274/14 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 12 | شناسنامه ← |
| 9 |
دانشگاه
تهران
|
2523/3-ف | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 10 |
مرعشی
قم
|
12680/11 | بیکاتب | اواخر قرن 11 | نستعلیق، نسخ | 10 | شناسنامه ← |
| 11 |
مرکز احیاء
قم
|
4394/12 | بیکاتب | 1016ق | نستعلیق | 21 | شناسنامه ← |
| 12 |
دانشگاه
تهران
|
5779/2 | بیکاتب | جمادی الثانی1097ق | نستعلیق | 15 | شناسنامه ← |
| 13 |
مجلس
تهران
|
8971/29 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 2 | شناسنامه ← |
| 14 |
سپهسالار
تهران
|
6449/1 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 9 | شناسنامه ← |
| 15 |
رضوی
مشهد
|
ض 14623 | بیکاتب | 1272ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 16 |
دائرة المعارف
تهران
|
210/8-عکسی | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 56 | شناسنامه ← |
| 17 |
ملک
تهران
|
2436/4 | بیکاتب | 27 رجب 1311ق | - | 26 | شناسنامه ← |
| 18 |
ملک
تهران
|
5766/3 | بیکاتب | بیتاریخ | شکسته نستعلیق | 25 | شناسنامه ← |
| 19 |
رضوی
مشهد
|
5920 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 20 |
دانشگاه
تهران
|
387/5-ف | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 18 | شناسنامه ← |
| 21 |
دانشگاه
تهران
|
2103-ف | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 22 |
مجلس
تهران
|
3939/5 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 52 | شناسنامه ← |
| 23 |
دانشگاه
تهران
|
774/13-ف | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 24 |
مرکز احیاء
قم
|
964/19 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 17 | شناسنامه ← |