مسند الشهاب

● مسند الشهاب / حدیث / عربی musnad-uš šahāb قضاعی، محمد بن سلامه، - 454 قمری qozā‘ī, mohammad ebn-e salāme (- 1063) قاضی قضاعی فقیه، محدث، مفسر و دانشمند نام‌آوری است که تألیفات ارزنده‌ای از او به جا مانده است. اثر بسیار مشهور وی «شهاب الاخبار فی الحکم والأمثال و الآداب من الأحاديث النبوية» شامل 1200 کلمه قصار از احادیث نبوی است که در 17 باب گردآوری شده است. این کتاب مورد توجه دانشمندان شیعه و سنی قرار گرفته و ده ها کتاب در شرح، ترجمه، تخریج و ترتیب احادیث و تلخیص و ذیل بر آن نگاشته شده است. از آنجا که مؤلف احادیث را در شهاب، با حذف اسانیدشان آورده بود، بر آن شد که اسانید احادیث شهاب را در کتابی مستقل گرد آورد، تا هر که طالب مطالعه احادیث را طالبند، در این مسند به مطلوب خود دست یابند. چنان‌که در مقدمه نوشته است: «هذا كتاب جمعت فيه أسانيد ما تضمنه كتاب الشهاب من الأمثال و المواعظ و الآداب، فمن أراد المتون مسرودة مجردة نظرها هناك، و من أراد مطالعة أسانيدها نظرها فی هذا الكتاب». مسند الشهاب در ده جزء تنظیم شده و مطابق شماره‌گذاری مصحح کتاب، برای 911 حدیث، مجموعاً 1499 سند ذکر شده است. دو تن از علمای اهل سنت این کتاب را شرح کرده‌اند: 1. شرح مسند الشهاب، محمد بن عبدالله عامری که نسخه‌ای از آن در متحف طوپقبوسرای ترکیه موجود است؛ 2. لوامع شرح الشهاب، علی بن محمد تبریزی که نسخه‌ای از آن در کتابخانه ولی الدین جارالله افندی بوده که به مکتبه سلیمانیه در استانبول منتقل شده است. محمود شکری آلوسی (- 1343ق) مختصر مسند الشهاب را نگاشته است که نسخه‌ای از آن در بغداد موجود است. بیش از ده نسخه از مسند الشهاب در کتابخانه‌های مختلف عالم شناسایی شده است. از قدیمی‌ترین نسخ موجود از کتاب که بر مؤلف قرائت شده، نسخه کتابخانه اسکوریال است.(ابوالفضل حافظیان) آغاز: بسمله. و صلى الله علی محمد و آله أخبرنی أبوالحسن عبدالرحمن بن عبدالله ... قال أخبرنا القاضی أبوعبدالله محمد بن سلامة أبوجعفر القضاعی رضی الله عنه الحمدلله رب العالمین حمداً يرتضيه و يسمعه و يعليه لحامده و يرفعه و صلى الله على المخصوص بالحكمة ... الباب الأول الأعمال بالنيات، أخبرنا أبومحمد عبدالرحمن بن عمر. چاپ: با تحقیق حمدی عبدالحمید سلفی در سال 1405ق به وسیله مؤسسة الرسالة در بیروت، در دو جلد به چاپ رسیده [الفهرس الشامل، الحديث النبوی و علومه: 1456/3؛ كشف الظنون: 1067/2؛ الاوقاف العامة بغداد 709/1]